Batalio di Culloden

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Batalio di Culloden
The Battle of Culloden.jpg
Incidento de la 1745 rebeleso, pikto da David Morier.
Konflikto: duesma jakobita rebelajo
Dato: 16 di aprilo 1746
Loko: Culloden, cirkum Inverness
Rezultajo: Decidiganta Angla vinko
Militanti
Hanover-dinastio Jakobiti
Komanderi
Princo William, duko de Cumberland Princulo Charles Edward Stuart
Trupi
8.000 c. 7.000
Morti
50 morti, 269 vunditi[1] 1.500 til 2.000 morti o vunditi[1]
154 kaptiti
Francia: 222 kaptiti


Batalio di Culloden esas la lasta konfronto di 1745 Jakobitismo rebeleso. Eventis ye la 16ma di aprilo 1746 la batalio opozis la jakobiki forci di Charles Edward Stuart kontre l'armeo komandita da Princo William, Duko di Cumberland loyala a Britaniana guvernerio.

Indikis l’extremajo di restaureso-esperi di Stuart-decendanti sur la Skotia-trono, kun la fugo di princo Bonnie Karl reduktis implorenda la helpo di yen Flora McDonald e la debuto di plu preseso kontre la tradiciona vivmodo (la klani, la tartani, mem la kornamuzo) e di Angla kontrolo di Skotia.

Militala vidpunto, traktesis taktika vinko di Angla fusilisti e kanonaro, opoze ad milito di skota altaterani (highlanders) decendinta de fidela Jacobita klani. Unesma-foye, la spontanala di furioza asalto klar-sabro di skota militeri esus faliar per la rigoro e la diciplino di duko de Cumberland fusilisti.

kadro[redaktar | redaktar fonto]

Pos minacar prenar London, la trupi di Bonnie, kon multa centi franca konskripti, retroiris a Skotia persequita per la militi di generalo George Wade (a Newcastle) e di Princo Augusto, duko de Cumberland, tale granda milico formacita en London.

La jakobiti atingas Glasgow ye la 25 di decembro. Provizar ulu ed esas juntita per kelka centa homi. Tamen la hanovera forci duris di facar preso sur Karl qua retretas vers norde perdinta trupi e falinta prenenta la kastelo Stirling o Fort William ma kaptinta Inverness e Fort Augustus en debuto di aprilo.

Batalio[redaktar | redaktar fonto]

La duko de Cumberland e sua soldati parvenar ad Nairn ye 14 di aprilo ; La jakobita forci esis proxim dek-a-kinesma km apud Drummossie. La du opozi renkontris su en ta erikeyo anke nomita Culloden, Skotia ye 16 di aprilo. La princo havis cirkume 5 000 homi e la duko inter 7 000 til 9 000; Karl havis anke decidita di personale prenar komando di sua forci. Pluvis to qua retro-donis la tereno marshoza e giboza disoportuna per asalto.

La militeri di altaterani esperis pri sua brava, fizika forco, terora krii, hakili e claymori (espado) sur kombat-agro barita di mureti destinita protektenda e taliar li en peci, tala esis strategio. mokar l'adverso inkluzite da montrinta sua glutei, koaktar lu atakenda e taliar lu en peci, tela esis la strategio.

La trupi di duko igis su en du linei per gastigar la jakobita forci. La du chefi parlamentas lor mikra matino sen rezulto.

Dum l'unesma dudek minuti la kanonaro di duko tushis la jakobita linei til Cameroni decidas su asaltenda. La kanonaro pasas da paf-mitralio e la hanoveri uzas di (prima) grenadi efikiva dop la mureti. Sur la sinistra alo kelka jakobiti atingas la duk-linei ma ta lasti esis trainita kun la nova tub-bayoneto. Kontre ta ekikiva e minacita per la kavalrio la jakobiti devas retretar. Mikra kontingento di irlanda elita kavalri impedas ke ol transformas en fuganta.

En min kam un horo, en meza jorno, la duko esas vinkoza, e 52 Hanoveri esis morti. Cumberland preskriptis ye sua homi da tuar la vundi, la kaptiti (di qua desertanto di sua forci) e mem di spektaji. Certa esinta refujita en garbeyo il facis kombutar. La gradestri facis judiciar ed exekutar pos ad Inverness. La duko facis surnomita “la bucho”.

To esis la lasta importanta batalio en Britaniana teritorio.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. 1,0 1,1 Reid, Stuart (2002). Culloden Moor 1746, The Death Of The Jacobite Cause. Campaign series #106. Osprey Publishing.