Skanderbeg

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Gjergj Kastriot Skanderbeg
Piazza Albania.JPG
Kavalkala statuo di l'Albanana heroo in Plaza Albania, Roma.
Rejulo di Flag of Albania.svg Albania
Periodo di guvernerio: 1443-1468
Precedanto: Gjon Kastrioti
Personal informi
Naskodato: 6 di mayo 1405
Naskoloko: Sinë, Princolando Kastrioti, nune Albania
Mortodato: 17 di januaro 1468
Mortoloko: Lezhë, Republiko di Venezia (nune Albania)
Spozo: Donika Kastrioti

Gjergj Kastriot Skanderbeg esis Albanian aristokrato e militisto, konsiderata nacionala heroo di Albania.

Lua statuo trovesas en multa Albanian urbi, inkluzite Tirane. En 1981 en Lehzë konstruktesis mauzoleo memoriganta ilu. Lua kasko esas desegnita sur l'Albaniana flago.

Nomo[redaktar | redaktar fonto]

Ica seciono od artiklo havas un o plura problemi:
- erori pri sintaxo o gramatiko
- konfuza texto o mala tradukuro
- manko di importanta informi pri la temo
- violaco di autoroyuro.

Ol mustos riskribesar komplete.

George Kastrioti Skënderbeu aparis en latina fonti quale Georgius Castriotus Scanderbegh. Gjergj esas l'Albaniana equivalanta di l'Angla nomo George. La formo di lua lasta nomo esis skribita quale Kastrioti,[1] Castriota,[2] Castriottis,[3] o Castriot.[4] La lasta nomo Kastrioti referas ambe a la familio e la municipo dil nord-west Albania nomizita Kastriot, ek la nomo dil familio venis, havante la posibla origino dil nomo en la latina vorto castrum ek la greka κάστρο (kastilio Ide).

L'Otomani nomizis ilu Skanderbeg e l'Albaniana versiono esas Skënderbeu (o Skënderbej), signifikante "S-ro Alexandro". Latinigita quale Scanderberi en la versiono di Barleti, on kredas ke ca nomo komparesas kun Alexandros la Magna.

Biografio[redaktar | redaktar fonto]

Blazono dil familio Kastrioti.

Skanderbeg naskis en la distrikto Dibër e decendis dil Kastrioti, un ek la familii maxim importanta di Albania. Lua patro, Gjon Kastrioti, esis heredala princo di mikra distrikto Epiro, qua inkluzis Mat, Krujë, Mirditë e Dibër. Lua matro Voisava esis princino de la famiio "Tribalda" (Bizancana nomo dil serbii), qua originis de Macedonia. Gjon Kastrioti esis maxim granda exponento kontre la Turki guidita da Beyazid la 1ma kontre Albania ma lua rezisto esis vana.

Beyazid aceptis l'Albana submiso per tributpago da lokala guvernisti. Gjergj Kastriot e lua tri frati esis guidita al otomana korto quale kaptiti. Ibe lu konvertis al Islamo e studis che la militala skolo en Edirne. Konseque, lu esis sendita quale chefo dil batalio, ubi lu remarkis en Turka vinki. Ilu recevis la titolo Arnavutlu İskender Bey (Skanderberg Albane) pro888 lua vinki.

La 28ma di novembro 1442 lu vidis l'oportuneso di revoltar kontre Turki dum batalio en ke Turki luktis kontre Hungari guidita da Jan Hunyadi en Niš. Lu chanjis di bando kun 300 Albani dil turkan armeo. Depos delozanta voyo vers Albania lu sucesis konquestar l'urbo Krujë ed de ibe sendis mesajo al sultano dicanta ke ca teritorio esis lua. Establisata en la kastelo di Krujë, ilu abandonis islamo e juris venjar lua familio ed Albania dum ke ilu levis lua flago kun l'aglo di du kapi (plu tarde la flago di Albania). Lu federis kun Gjergj Arianit Komneni e lu mariajis kun lua filino Andronika (naskigita Marina Donika Arianiti).

Teritorio okupita da la Ligo di Lezhe.

Ilu sucesis riunigar omna princi di Albania en urbo Lezhë, e kreis la Ligo di Lezhë. Ilu konstruktis fortresi en strategiala loki e organizis movila defenso qua facis la otomana fortii dispersar su, ultre lu developis milito di guerrillas uzante le monti di Albania. Lu duris lua resisto kontre la turki til lua morto, e lua armeo ne pasis la 20 000 efekivi.

En junio 1450 otoman armeo di 150 000 homi sub Murat la 82ma siejis Krujë. Kun garnizono di 1 500 albaniania sub Vrana Konti, Skanderbeg persekutis le otomani en la ruri cirkume Krujë ed atakis le nutrivi di l'armeo di Murat. En septembro la turka moralo sinkesis pro ne ati8ngar la skopi. Murat agnoskis ke lu ne povis prenar la kastilio di Krujë e lu decidis marchar a konkerar Edirne. Lu mortis dum la vintro di 1450-1451 e lua filio Mehmet la 2ma sucedis al lu.

Brosen tirana skanderbeg.jpg

Le kin sequanta yari esis pro Albania etapo sen Otoman ataki, pro la nova sultano decidis konquestar la ultima traci dil Bizancan imperio. La unesma konfronto unter Mehmet e Skanderbeg esis ye 1455 dum la sidejo di Berat, esanta unu dil maxim funesta fugado di Skanderbeg, qua tormentabis la kastilio dil urbo dum monati. Vidanta ke la kastilio povus kenquestar facile, lu marchis kun mez-kavalrio ver Vlore. Lore arivis le turkana rinforci 38 000 soldati, qui surpresis l'Albaniani e masakris li. Un ek la kauzi dil vinkeso esis trahizo di oficiro dil kavalrio, Hamza Kastrioti, nevulo di Kastrio, qua chanjis di bando donanta al turki informo pri la lokado ed organizado dil albaniana fortii. Plus tarda, lu kaptesis per Skanderbeg e lu esis enkarcerigita en la kastilio di Krujë.

En 1457 l'otoman armeo kun 80.000 soldati invadis Albania kun skopo exterminar la rezisto dil Albani. Ic armeo guidesis da Isa beg Evrenoz, unu dil oficiali qui vinkis la kavalrio di Kastriot, e da la nevulo di Skanderbeg, Hamza Kastrioti. Pos havar evitita la batalio dum monati, Skanderbeg atakis la otomani inter Lezhe e Kruje en septembro e vinkis li.

Skanderbeg statue Kruja.jpg

En 1461 Mahmet II signatis la paco kun Skanderbeg ye la 22ma di junio. La sequanta yaro Skanderbeg atakis la nobleli dil Domo di Anjou e lor aliancitim qua esayis atalar la rejo Fernado I di Napoli. Pro lua servadi, Kastriot recevis la titolo di Duko di Sankta Petro en la Rejo di Napoli. Post asekurar la napolitana rejo, li riturnis hejme. En 1464 li trovis e vinkis Ballaban Badera, albaniana qua helpis al turki qua kapturis multa albaniana komandanti, inkluzite oisi Arianit Golemi e Muzaka de Angelina ed altra 18 kapitani. Ica homi sendesis a Istambulo, esante tormentata dum 25 dii. La peticiono di Skanderbeg pro lia libereso ne esis atendita.

En 1466 Mehmet II guidis armeo qua entris en Albania e siejis l'urbo di Kruje. L'urbo defendesis da 4000 homi, guidita dal princo Tanush Topia. Post kelka monati, Mehmet vidis, quale lua patro, qua ol esis neposibla konkistar ol personale. Lu rivenis a Istambul ma lasis Ballaban Pasha por mantenar la siejo e konstruktar kastilio, qua esis nomizita El-basan por helpar al siejanti. Per la maritima helpo dil napolitani, Skanderbeg sucesis ruptar la siejo ed en la batalio qua supozis l'otoman ekiro mortis Ballaban Pasha.

Kelka monati ante finar 1467, Mehmet preparis altra grand armeo. Lu itere siejis Kruje, ma ta foyo kun plua trupi. Dum kontingento gardis l'urbo, l'Otomana trupi venis ek Bosnia, Serbia e Macedonia torporanta omna lukto per la soldati di Skanderbeg, ruptanta omna ruto e limitanta l'albaniana movileso. Dum la konflikto Skanderbeg maladeskis di malario in Lezhe, kontrolita da la Veneziani, e mortis la 17ma di januaro 1468, quale l'armeo di Leke Dukagjini vinkis l'otomani in Shkodra.

Pos lua morto[redaktar | redaktar fonto]

Ne Udhetim 132.jpg

L'Albaniana rezistado duris dek yari post la morto di Skanderbeg sub la guido di Leke Dukagjini. Post luea morto, Venezia obtenis da lua vidvo la permisiono di defensar Kruje ed altra fortresi kun Venetian garnizoni. En 1478, in la quara siejo di Kruje, l'otomani prenis l'urbo e la defendanti livris al otomani qua promesis lasar omnia sen domajo. Quankam, l'otomani ocidis la homi e sklavigis la mulieri e l'infani. L'Albaniana rezistado duris sporadike til cirkume 1500.

En 1479, l'otoman armeo siejis e kaptis Shkoder, mikriganta la Venetian posesioni en Albania a Durazzo, Antivari, e Dulcigno.

Dume, la gratitudo dil rejo Fernando di Napoli duris post la morto di Skanderbeg. In letro ye 24ma di februaro 1468 lu dicis ke "Skanderbeg esis quale patro por ni" e "Ni regretas ca morto ne min kam la morto di la rejo Alfonso", ofranta protekto a la vidvo di Skanderbeg e lua filio. Esis importanta ke la maxim multa Albaniana guidinti pos la morto di Skanderbeg troivs refuyejo en la Rejio di Napoli e to esis frequa inter Albaniani qui volis eskapar dil Otomani. Li formacis la kolonii Arberesha en ta areo.

Decendantaro[redaktar | redaktar fonto]

La familio di Skanderbeg, Kastrioti Skanderbeg, investesis kun Napolitana dukeso pos lia fugo pro l'Otomana konquesto di Albania. Li obtenis feudala domeno, la Dukio San Pietro in Galatina e la Komtio Soleto, (Provinco Lecce, Italia). Gjon Kastrioti la 2ma, filio di Skanderbeg, mariajis Irene Brankovic Palaiologina, filino di Lazar Branković, despoto di Serbia e un de la lasta decendanti dil imperiala familio Bizancana, Palaiologos.

Historiala fonti[redaktar | redaktar fonto]

L'unesma biografio pri Skanderbeg esas ta facita da Marin Barleti, katalika sacerdoto di Scutari, qua vivis dum la tempo dil rejo.

Un yarcento pose, Giovanni Maria Biemmi, sacerdoto di Brescia, trovis biografio pri Skanderbeg skribita da nekonocita autoro de Tivari.

Altra atesto pri la vivo di Skanderbeg venis de Gjin Muzaka, qua esis parto dil feudala familio qua guvernis l'urbo Berat. Lu luktis kun Skanderbeg e lojis en Albania 11 yari pos la morto dil heroo; plus tarda li traslokis a Napoli ubi li skribis Historia dhe trashegimi brez mbas brezi te familjes se Muzakeve (Historio e Genealogio dil domo Muzaka) ubi lu parolas di ta quo lu vidis.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. Anamali, Skënder (2002) (en Albaniana), Historia e popullit shqiptar në katër vëllime, I, Botimet Toena, OCLC 52411919
  2. Nichols, Aidan (2010), Rome and the Eastern Churches, Ignatius Press, ISBN 978-1-58617-282-4
  3. Tennent, Sir James Emerson (1845), The history of modern Greece, from its conquest by the Romans B.C.146, to the present time, H. Colburn
  4. Moore, Clement Clarke (1850), George Castriot, Surnamed Scanderbeg, King of Albania, New York: D. Appleton & Co., OCLC 397003