Republiko di Irlando

De Wikipedio
(Ridirektita de Irlando)
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Irlando
Éire /Ireland
Flag of Ireland.svg Coat of arms of Ireland.svg
Standardo di Irlando Blazono di Irlando
Nacionala himno:
Amhrán na bhFiann
EU location IRL.png
Urbi:
Chefurbo: Dublin/Baile Átha Cliath
· Habitanti: 505 739 (2006)
Precipua urbo: Dublin/ Baile Átha Cliath
Lingui:
Oficala lingui: Irlandana, Angla
Guvernerio:
Tipo: Republiko
· Prezidanto: Michael D. Higgins
· Taoiseach: Leo Varadkar
Surfaco: (129ma granda)
· Totala: 70.273 km²
· Aquo: 2,00 %
Habitanti: (126ma granda)
· Totala: 4 857 000[1] (2018)
· Denseso di habitantaro: 69.1 hab./km²
Plusa informi:
Valuto: Euro
Veho-latero: sinistre
ISO: IE
IRL
372
Reto-domeno: .ie*
Precipua religio: katolikismo
Oficala retosituo: http://www.gov.ie/


La Republiko di Irlando (oficala nomo: Éire / Ireland) esas stato jacanta an nord-westala Europa, che l'insulo Irlando. La regiono di Nord-Irlando, nord-este del insulo, apartenas ad Unionita Rejio.

Bazala fakti pri Irlando.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Irlando

De 1845 til 1849 Irlandana habitantaro falis de 8 milioni til 5.6 milioni personi, pro granda mortado per famino, konsequo de la la diminutado en la produktado di terpomo. Cirkume 1.5 milion personi enmigris, e 1 milion mortis.

De la 1ma di januaro 1801 til la 6ma di decembro 1922, Irlando esis parto de Unionita Rejio. Ye la 6ma di decembro 1922, ol nedependanteskis.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Irlando esas parlamentala republiko. La prezidanto elektesas dal populo por 7-yara periodo. La chefministro (en Irlandana: Taoiseach) selektesas dal prezidanto, ordinare inter membri de la precipua politikala partiso dil parlamento.

La parlamento havas 2 chambri: Senato (Seanad Éireann) e la chambro di deputati (Dáil Éireann). Seanad havas 60 membri di qui 11 elektesas da la Taoiseach, 6 elektesas da du universitati, e la cetera 43 dal populo. La Dáil Éireann havas 166 membri qui elektesas dal populo por 5 yari. La nuna konstituco adoptesis ye la 29ma di decembro 1937.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Precipua monti, fluvii e lagi di Irlando.

L'insulo Irlando jacas an la nordal Oceano Atlantiko. La Republiko di Irlando okupas 83% ek lua tota surfaco. Lua maxim alta monto esas Carrauntoohil (Irlandane Corrán Tuathail), kun 1038 metri di altitudo.

La centro dil insulo esas plana regiono. Nordo e sude jacas montari. La maxim importanta fluvio dil insulo esas Shannon (en Irlandana Abha na Sionainne), longa de 386 km.

La klimato di Irlando esas mez-varma kun influo dil oceano. La minima temperaturo esas -3 °C dum vintro e la maxima esas 22° dum somero[2]. L'Oceano Atlantiko influas en la klimato di la lando pro la fluo dil Gulfo.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di la Republiko di Irlando

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Habitantaro di la Republiko Irlando (1841 til 2011).

Segun statistiki de The World Factbook por julio 2018, Republiko Irlando havis 5 068 050 habitanti. Segun etnio, 82,2% esis Irlandani. Altra Irlandani esas 0,7%, altra blanki esas 9,5%, Aziani esas 2,1%, negri esas 1,4%, altri esas 1,5%, e sen informo esas 2,6%.[3]

La linguo oficala esas Angla ed Irlandana (Gaeilge), ta lasta parolata da cirkume 39,2% de la habitantaro en 2016, nome en westala regioni..[3]

La procento di habitantaro segun religio esas: katoliki (78,3%). Cirkume 2,7% esas adepti dil Eklezio di Irlando, 1,3% esas Ortodoxi, 1,6% esas altra kristani, 1,3% esas Mohamedani, 2,4% praktikas altra religii, e 2,6% ne informis pri religio..[3]

La maxim populoza urbo esas la chefurbo, Dublin. Altra importanta urbi esas Cork (190 384 habitanti), Limerick (110 458) e Galway (72 729 habitanti).

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Ica seciono esas vakua, nesuficante detaloza o nekompleta. Vua helpo esas bonvenanta!

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. (29ma di agosto 2018) Population and migration estimates april 2018.
  2. The Ireland Climate and What to Wear TravelInIreland.com.
  3. 3,0 3,1 3,2 Europe::Ireland - The World Factbook. CIA. URL vidita ye la 22ma di junio 2019.
Flago dil Europana Uniono
Europana Uniono
Mapo dil Europana Uniono
Membrostati: AustriaBelgiaBulgariaChekiaChiproDaniaEstoniaFinlandoFranciaGermaniaGrekiaHispaniaHungariaIrlandoItaliaKroatia - LatviaLituaniaLuxemburgiaMaltaNederlandoPoloniaPortugalRumaniaSlovakiaSloveniaSuediaUnionita Rejio
Negocianta stati: Islando - MontenegroNorda-MacedoniaSerbiaTurkia
Peticionanta stati: Albania
Potenciala kandidati: Bosnia e Herzegovina - Kosovo


LocationEurope.png
Landi en Europa
Albania | Andora | Austria | Belgia | Bielorusia | Bosnia e Herzegovina | Bulgaria | Chekia | Dania | Estonia | Finlando | Francia | Germania | Grekia | Gruzia | Hispania | Hungaria | Irlando | Islando | Italia | Kroatia | Latvia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgia | Macedonia | Malta | Moldova | Monako | Montenegro | Nederlando | Norvegia | Polonia | Portugal | Rumania | Rusia | San-Marino | Serbia | Slovakia | Slovenia | Suedia | Suisia | Ukraina | Unionita Rejio | Vatikano
dependanta teritorii: Alando | Faero | Gibraltar | Guernsey | Jersey | Insulo Man | Svalbard e Jan Mayen