Chingiz-kano

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Chingiz-kano
Genghis Khan.jpg
Lando: Mongolia
Nasko-dio: ca. 1162
Nasko-loko:
Morto-dio: 25 di agosto 1227

Chingiz-kano (1162? til 1227) esis imperiestro Mongoliana.

Temujin komencis unionar la Mongoliana tribui. Ye 1206 Temujin recevis la krono di unionita rejio kun titulo di Chingiz-kano. Dum 13ma yarcento Mongolia esis la centro di Mongola imperio, la maxima surlanda imperio di historio, cirkum 33 milioni km² quo extensas de Pacifiko a Nigra maro, kun tota populo di 100 milioni lojanti.

Milito inter la Mongoli di Chingiz-kano e la Jin-dinastio di norda Chinia komencis en 1211. Dum du yari la armeo di Chingiz ne grave minacis. Tamen il amasigis sua trupi, ed en 1213 la teritorio di le Jin exter la Granda Muro di Chinia esis vinkita. Tri armei, komandata da familiani di Chingiz, sucesis penetrar la muro ye diversa loki. En 1 di junio 1215 la Mongoli prenis la urbo Zhongdu (nuntempa Beijing) pos longa asiejo.

Pos la morto di Chingiz-kano, militestri kunvenis en Karakorum por elektar epigono. Filio Batu ganis Siberia, Chagatai ganis central Azia, Ögedei obtenis Mongolia e Nord-Chinia, e Persia atribuis a Tului.