Neoplatonismo

De Wikipedio
Jump to navigation Jump to search
Commons-emblem-trademark-issue.svgNuvola apps edu mathematics-p.svg
Ica artiklo bezonas revizo da ula persono qua konocas ambe Ido, ed ica temo ciencala, teknologiala, matematikala, filozofiala, sportala, edc.
Ka vu povas helpar ni revizar ol? Nuvola apps edu science.svg

Neoplatonismo esas skolo di mistika filozofio qua aparis dum la 3ma yarcento aK, apogita sur la docadi di Platon e frua Platonisti. Ta nomo kreesis pos la 19ma yarcento. Lua maxim frua kontributanti esis Plotinus e lua docisto Ammonius Saccas. Neoplatonismo enfokigis en spiritala e kosmologiala aspekti di platonala pensado, sintezanta platonismo kun Egiptiala e Judala teologio. Tamen, neoplatonisti konsiderus ipsa simpla platonisti, e la moderna distingo esas pro a la percepto ke lua filozofio kontenis sat unika interpretado di Platon por facar substancale diferanta de qua Platon skribis e kreis.

Neoplatonismo di Plotinus e Porfirio* esis referita ad fakte esanta ortodoxa platonala filozofio per skolani quale John D. Turner. Ta distingo kontrastas kun posa movadi di neoplatonismo, exemple to di jamblichus* e proclus*, qua inkluzis magiala praktikado o teurgio kom parto di developado di anmo en la procedo di retroveno di anmo ad la fonto. Forsan Plotinus* esis motivizita por klarigar kelka tradicioni en la docaji di Plato qua havabas misprizentita ante lamblichus* (videz neoplatonismo e gnostikismo).

Neoplatonismo prenis definitiva formo kun filozofo Plotinus*, qua asertis havar recevita lua docaji de Ammonius Saccas*, filozofo di Alexandria. Plotinus esis anke influita da Alexandro di Afrodizias* e Numenius di Apamea*, studenti di Plotinus porfirio asemblita lua docaji en la sis kolektaji di non traktati. Posa neoplatonisma filozofi inkluzis lamblichus*, Hipatia* di Alexandria. Hierokles* di Alexandria, Proklus* (multe la maxim influanta di pos neoplatonisti), Damascius* (lasta chefo di neoplatonala skolo en Athina), Olimpiodorus* la Yuna, e Simplicius* di Cilicia.

Pensanti de neoplatonala skolo interpolenizar* kun la pensanti di altra intelektala skoli. Exemple, certa brini di neoplatonismo influis Kristana penseri (exemple Augustinus, Boethius*, John Scotus Eriugena*, e Bonaventure*), dum ke Kristana pensado influis (e kelkafoye konvetis) neoplatonismo (exemple Dionisius* l'Areopagite*).

Dum la Mezepoko, neoplatonismala argumenti esis prenita serioze en la pensado di mez-epoka Islamala e judala pensanti quale al-Farabi e Moshe ben Maimon, experiencis rivivigo dum renesanco kun l'aquirado e translaco di Greka ed Araba neoplatonala texti.