Pozitivismo

De Wikipedio
Salti al navigilo Irez a serchilo
Auguste Comte, kreinto di pozitivismo.

Pozitivismo esas sistemo filozofiala apogata en l'experienco ed en la konoco empirikala di la fenomeni naturala. Tale, Pozitivismo konsideras metafiziko e teologio quale sistemi de konoco neperfekta e ne-exakta.

Evoluciono[redaktar | redaktar fonto]

La vorto "pozitivismo" utiligesis unesmafoye dal Franca filozofo Auguste Comte, autoro di Kurso pri filozofio pozitiva (6 volumi, 1830 til 1842) libro qua inauguris ica filozofiala teorio. Tamen, kelka konceptaji pozitivista su aparis en l'idei de la filozofi Britaniana David Hume, Franca Claude Henri de Rouvroy, Komto de Saint-Simon, e Germana Immanuel Kant.

Comte selektis la vorto "pozitivismo" por emfazar la pragmato e la tendenco konstruktiva quin ilu reklamis, del aspekto teoriala di ilua doktrino. Ordinare, ilu interesis su pri la riorganizo dil vivo sociala, pri la plubonigo dil homaro tra la konoco ciencala e, tale, pri la kontrolo di la forci naturala. La du parti precipua dil pozitivismo, la filozofio e la guvernado (o programo di konduto individuala e sociala), esis plu tarde unigita.

Commons-emblem-trademark-issue.svg
Ica artiklo bezonas revizo gramatikala. – Ka vu povas helpar ni revizar ica artiklo?

Comte havis konceptajo pri religio en qua la homaro esas la kult-objekto. Tamen, multa dicipuli di Comte ne aceptis ica developo religial de ilua penso, nam ol semblis kontreparolar la filozofio pozitivista originala. Multa ek la doktrini di Comte plu tarde adaptesus e developesus da la filozofi sociala Britaniana John Stuart Mill e Herbert Spencer, e da la filozofo e fizikisto Austriana Ernst Mach.

Pozitivismo logika[redaktar | redaktar fonto]

Dum la komenco di la 20ma yarcento, grupo de filozofi interesita pri la evoluciono dil cienco moderna refuzis la tradicionala idei pozitivista (qui judikis ke la bazo dil vera konoco esas en la experienco personala) ed emfazis la ento importanta dil verifiko ciencala e difuzo di la logiko formala. De la teorii de ica pensisti (exemple l'Austriano Ludwig Wittgenstein e Britaniano Bertrand Russell e George Edward Moore) naskis asertita pozitivismo logika. La Tractatus logico-philosophicus (1921), verko da Wittgenstein, rezultis influesar decidigive la refuzo di la doktrini metafizikala da ilua indijo de senco e en la acepto dil empiriko kom postulo logika.

Nune, la filozofi pozitivista preferas nominar su "empirikala logikisti", por desasociar su del ento importanta qua donis l'unesma pensisti dil pozitivismo logika al verifiko ciencala. Mantenis ke la principo de verifiko en su sama esas ne-verifikebla en la feldo filozofiala. Tale, importanta autori, exemple Rudolf Carnap, proponabas nova senci dil tradicionala principo di verifiko neopozitivista.