Batalio di Austerlitz

De Wikipedio
(Ridirektita de Austerlitz-batalio)
Irez ad: pilotado, serchez
Batalio di Austerlitz
Austerlitz-baron-Pascal.jpg
Napoléon 1ma en la batalio di Austerlitz.
Konflikto: Napoleona Militi
Dato: 2ma di decembro 1805
Loko: Austerlitz, Moravia, Austrian Imperio
Rezultajo: decidiganta Franca vinko.
Militanti
Franca Imperio Rusian imperio
Austrian Imperio
Komanderi
Napoleon 1ma Alexandr 1ma
Franz 1ma di Austria
Mihail Kutuzov
Trupi
72,000[1] 85,000
Morti
1,305 morti, 6,940 vunditi, 573 militala kaptiti. 15,000 morti o vunditi, 12,000 militala kaptiti, 180 pafili perdita.

Batalio di Austerlitz (nuna en Slavkov, en Chekia) nominita « Tri cezari-milito » eventis ye la 2ma di decembro 1805 (11 frimaire An XIV). Pos 9-hora kombati, Grande Armée di Napoleon 1ma vinkis l'Austriana forci di cezaro Franz la 2ma e Alexandr 1ma di Rusia. Unionita Rejio, quankam nevinkita, restanta sola, ta finis triesma Koalisuro.

Ultre lua strategiala importo, ta balalio, same kan la kampanio ante, duktanta la Granda armeo, de Boulogne-sur-Mer til Austerlitz, es konsiderita kom maxim bona taktika verko de Napoléon Bonaparte, ed, ankore nun, docita en multa militala skoli.

Austerlitz semblis esar l'unika batalio ube Napoleon povis selektar la tereno, duktar l'enemiko ed impozar lu lua plano: totajo di altri esis sive hazardala batalii meze improvizita (Marengo, Iéna, Eylau, Lutzen, Dresden), sive apertar violente paseyo (Friedland, Wagram, Borodino).

Preliminara movadi[redaktar | edit source]

La kapto di Ulm[redaktar | edit source]

La kapitulaco di generalo Mack e la defilo di austriana trupi avan Napoléon, per Charles Thévenin.

Eni agosto 1805, Napoleon jiris la skopo di lua armeo de Angla kanalo til Rheno en sep torenti pro traktar kun la nova Austra e Rusa minaci. Pos la 25ma di septembro, meze di granda sekreto e intensa marchado, 200,000 franca trupi komencis transirar Rheno. Mack havas asemblar la plu granda parto di austriana armeo en la fortreso di Ulm en Bavaria. Quik Napoleon forci encirkligas. Kun la kontrolo di kolino super l'urbo povas bombardas lo facile. Ye 20 di oktobro generalo Mack devas livrar la fortreso kun 23 000 bona trupi. La voyo per Wien es apertita.

l'eniro en Wien[redaktar | edit source]

Mem se Napoleon vinkas austriana unafoye, il es for havar ganar la milito. Il persequas la rus armeo di Koutouzov. Segun ke to retretas, ne cesas pluforteskar dum ke Grande Armée dilutas su a 1000 km di lua bazi. En Italia, Masséna ne es kapabla vinkar arkiduko Karl malgre lua nerezistebla plumulteso ; Napoleon devas lor privacar su de Ney e de Marmont qua departas vers Tirol (pro evitar ke l'arkiduko eskapas a Masséna pose minacis lua rekta alo. La cezaro di Franciani devis anke privacar su de Augereau, nam altra arkiduko, Jean-Baptiste, probis rekrutar armeo en Bohemia. Plu male, Prusia prontigis lua eniro en milito e promisis ad Alexandr atakar la Franci la duimo di decembro.

La precipua Franciana forci sequantas Danubio en suda rivo ma mikra trupi en norda rivo esis preske kaptita en Dürenstein. Ye 13 di novembro per ruzo Franciani prenis la ponti avan Wien.

Batalio[redaktar | edit source]

Ye la 20ma di novembro Napoleon povis asemblar kelka 75,000 homi e 157 kanoni per la balda batalio, ma 7 000 trupi sub Davout es ankore far en la suda (de Wien). La federiti havas proxim 73,000 soldati, sepadek procento di li rusiani, e 318 kanoni.

Battle of Austerlitz, Situation at 1800, 1 December 1805.png
Austerlitz-lejeune.jpg
Battle of Austerlitz - Situation at 0900, 2 December 1805.png
Battle of Austerlitz - Situation at 1400, 2 December 1805.png

la tereno e vetero[redaktar | edit source]

La tereno konsistis ek kolini kovrita kun poka nivo bordizita en suda da frostigita lagi. La vetero esis poka kolda e pluvo kun nebulo dum frua matino.

Franca plani e prepari[redaktar | edit source]

Livanta la kolino di Pratzen, diminutanta la trupi en la rekta alo, demandanta per negociar la paco Napoleon semblis febla.

Batalio[redaktar | edit source]

De 4 hori quar koloni decendis di platajo vers sudo. De 6:00 kloki Soult-divizioni acensis de centro la platajo. Ye 7:00 kloki Rusiani atakis ma ne entote e Davoult rinforci arivis pos un horo. Ye 9:00 kloki, kande la suno aparis, multa Franciani arivis en platajo e shok-pulsis poka defensi. Pose multa Rusi fugis inkluzite vers la lagi ube dronis.

Noti[redaktar | edit source]

  1. La totalo di Franca soldati varias segun la fonto; 65,000, 67,000, 73,000, o 75,000 povus esar korekta. Cirkum 7,000 soldati de 3ma Armeo komandita da Davout ne jacis en la loko di la batalio kande ol komencis.