Batalio di Moskva

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Batalio di Moskva
RIAN archive 429 Fresh forces going to the front.jpg
Sovietiana trupi en Moskva, 1941.
Konflikto: Duesma mondomilito
Dato: de la 2ma di oktobro 1941 til la 7ma di januaro 1942
Loko: Proxim Moskva, Sovietia.
Rezultajo: Decidiganta Sovietiana vinko.
Militanti
Naziista Germania Sovietia
Komanderi
Adolf Hitler
Fedor von Bock
Heinz Guderian
Albert Kesselring
Yosif Stalin
Georgy Zhukov
Alexandr Vasilevski
Trupi
1 929 406 soldati
1,700 tanki
14.000 kanoni
549–599 avioni
2 136 405 soldati
1.230 tanki
7.600 kanoni
936–1376 avioni
Morti
250.000 til 400.000 650.000 til 1.280.000
La kombati en l'"estala fronto" ante e dum la Batalio di Moskva.

La batalio di Moskva (Ruse: Битва под Москвой - transliterizita Bitva pod Moskvoy, Germane: Schlacht um Moskau) esis nomo donita da Sovietiana historiisti a du periodi di lukti alonge 600 km en l'Estala Fronto dum la duesma mondomilito. Ol eventis de la 2ma di oktobro 1941 til la 7ma di januaro 1942. Germana trupi ne povis atakar Moskva, la precipua emo di naziista Germania dum l'Operaco Barbarossa (kodonomo por l'invado di Sovietia) pro la forta Sovietiana defensi.

La Germana strategio por atakado, nomizita Operaco Typhoon esis movar lua armei por cirkondar Moskva ed atakar la urbo en du fronti, norda e suda. Norde, la 3ma e la 4ma armei Panzer atakus Rusian armeo en Kalinin (nune Tver) e samatempe destruktus la ferovoyo vers Leningrad. Sude, la 2ma armeo Panzer atakus l'oblast di Moskva e Rusian armeo en Tula. Samatempe, la 4ma Armeo avancis direte de la westo vers Moskva.

Komence, Sovietian armeo decidis defensar l'oblast di Moskva tra la konstruktado di tri linei di defensi, e movis trupi de l'Oriento (Siberia) por protektar la regiono. Pose, kande Germana ataki estanchesis, Sovietiani decidis kontreatakar por forcar la retreto di Germani vers l'urbi Oryol, Vyazma e Vitebsk, e preske siejis tri Germana armei en la proceso.

Germana invado e la siejo di Moskva[redaktar | redaktar fonto]

Sovietiana soldati en Smolensk, 1941.

Kande l'invado di Sovietia komencis ye la 22ma di junio 1941, l'ideo esis kaptar Moskva en la duro di 4 monati. Pos rapide progresar en la tereno pro la taktiki di Blitzkrieg, Germana armeo dividesis en tri grupi: la Nordal Armeo-Grupo avancis vers Leningrad, la Sudal Armeo-Grupo avancis vers Stalingrad kun emo kaptar l'urbo e la rezervuyi di petrolo dil Kaukazo, fine la Central Armeo-Grupo avancis vers Moskva. Pos kaptar Smolensk en agosto semblis facila avancar til Moskva, ma to expozus la flanki Germana. Ta fakto, e la feroca kombati kontre la Reda Armeo proxim Smolensk tardeskis l'avanco vers Moskva til oktobro. En la fino di septembro Germani kaptis Briansk.

Komence por Hitler, avancar til Moskva esis duesmagrada emo. Por ilu, l'unika formo por vinkar Sovietia esus strangular lua ekonomio. Pro to, ilu komence decidis koncentrar esforci por kaptar importanta ekonomiala moyeni proxim Kyiv, Ukraina. To anke tardigis l'avanco vers Moskva.

Kombati proxim Moskva, septembro 1941.

Ye 2ma di oktobro 1941 l'avanco vers Moskva komencis. Oriol kaptesis ye la 3ma di oktobro, e Vyasma ye la 13ma di oktobro. Ye la 6ma di oktobro la trupi ja avancabis 150 km, e paniki e spoliadi komencis en Moskva. En Vyasma e Briansk, Germana armei asiejis 660.000 Sovietiana soldati.[1]

Sovietiana tanko KV-1 domajita dum kombati en oktobro 1941.

Pos kaptar Vyasma e Briansk, Germana avanco haltis[1]. Germana generali pregis insisteme a Hitler la sendo di uniformi por la vintro, ma problemi di koordino e logistiko* impedis la provizo. Pos insisti, Hitler argumentis ke Germana soldato esis superiora ad irga raso, e la demandi da Germana oficiri cesis. Tamen, la habitanti di Moskva sentis ke la vintro di 1941-1942 esus diferanta, e plu forta. Fakte, ol esis la maxim forta vintro en 50 yari.

Fango en Rusa chosei dum la pluvi di oktobro.

Ye la 15ma di oktobro Germani atakis Volokolamsk, proxim l'oblast di Moskva. Sovietiana defenso esis heroala, exemple la suocidant atako da la 316ma Diviziono di Karabinisti, komandita da Ivan Panfilov, kontre Germana tanki. Poka Sovietiana soldati de la Diviziono transvivis, ma li ocidis multa Germani e tardeskis Germana avanco de la sudo. Paralele, Germana avanco komencis divenar lenta pro la forta pluvi di oktobro, qui transformis la tereno en giganta marsho.[1]

Civili di Moskva konstruktas tranchei kontre tanki proxim Moskva.

Germani komencis bombardar Moskva de l'aero la sama dio, e multa soldati e volontarii, inkluzite mulieri, komencis organizar barikadi, inkluzite proxim Kremlin. Por riestablisar l'ordino, spoliinti, ebrii ed "alarmisti" arestesis e fusilagesis da la sekreta polico NKVD. Sovietiana guvernerio translojesis este del urbo Kuybyshev (nune Samara), ma Yosif Stalin restis en Moskva. Por mantenar la moralo dil populo, la parado dil Dio di la Revoluciono (la 7ma di novembro) organizesis, quankam la risko pri Germana bombardi. La soldati paradis e nemediate pose avancis til la linei di kombati.

Kande komencis vintro Germani povis itere avancar, ma konfrontis "neprevidita enemiko", la koldeso, pro Hitler pensir ke povus vinkir la milito dum la somero. En decembro la temperaturi diminutis til −42°C. Dizelo e gazolino konjelis en la vehili, qui ne povis movesar. Multa soldati mortis pro la basa temperaturi.

Sovietiani kontreatakas[redaktar | redaktar fonto]

Sovietiana kontreatako (de la 5ma di januaro til la 5ma di mayo 1942).
Sovietiana soldati dum vintro, decembro.

Ye la 5ma di decembro generalo Georgy Zhukov komandis kontreatako por ruptar l'asiejo a Moskva. Ante, ilu transferis forci de Siberia por l'esto di Moskva, ma mantenis li protektita til la selekto dil dio por la kontreatako. Zhukov konfidis en la informi da Richard Sorge, Rusa spionisto en Tokyo, qui certigis ke Japonian imperio ne atakus Siberia. Sovietiani uzis tanki T-34 e fuzei Katyusha e skii por movar sur la nivo. Ultre salvar Moskva, la emo dil atako esis destruktar Germana trupi, ma la falio en la logistiko* di Sovietiana trupi, la feroceso di la kombati e la kapaceso di rekupero da Germani impedis la destruktado di lua trupi. Tamen, ye la 7ma di januaro 1942 Germana trupi retretis 100 km til 250 km de Moskva, e nultempe povis avancar itere kontre Rusa chef-urbo.

Hitler ignoris lua generali e ne imperis kompleta retreto. Ta agado duras esar motivo por diskuto, pro kelka historiisti[2] quale la generalo Günther Blumentritt certigar ke la retreto dum la vintro frajilesus la kapaceso pri propra defenso di la Germana trupi. Tamen, pos ca korekta decido da Hitler, ilu komencis plu freque ignorar l'opinioni de lua generali.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. 1,0 1,1 1,2 Assmann, Kurt, “The Battle for Moscow: Turning Point of the War,” Foreign Affairs 28:2 (1950)
  2. Beevor, Antony (1999) - Stalingrad - . London: Penguin Books.