San Jose

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
San Jose
San Jose de Costa Rica Visto desde Tarbaca 05.JPG
San Jose, vidita de Tarbaca.
Bandera de San José (Costa Rica).svg Blason de San José (Costa Rica).svg
Flago di San José Blazono di San José
Lando: Flag of Costa Rica.svg Kosta Rika
Informo:
Latitudo: 9°56' N
Longitudo: 84°05' W
Altitudo: 1300 m
Surfaco: 44.62 km²
Habitanti: 288 054 (2011)
Denseso di habitantaro: 282.8 hab./km²
Horala zono: UTC-6
Urbestro: Sandra García Pérez
Mapo:
Mapo di San Jose
Oficala retosituo:
www.msj.go.cr
Areal imajo pri San Jose.

San Jose esas chef-urbo di Kosta Rika. Ol esas la politikala, ekonomiala e sociala centro di la lando. L'urbo konsideresas un ek la maxim developita urbi de Central Amerika. En San Jose jacas la Korto Inter-Amerikana pri Homala Yuri.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

La regiono habitesis dal indijeni Huetar-i, ante l'arivo dil Hispani, qui fondis l'unesma vilajeto en la nuna quartero Mata Redonda. La fondado dil urbo esis diferanta del altra urbi fondita dal Hispani til lore. Kreita en 1738 dal Hispani, lua skopo esis koncentrar la habitanti de la valo Aserrí, qui vivis dispersita. Pro to, konstruktesis chapelo proxim l'aero nomizita La Boca del Monte, qua homajis Santa Josefus (Hispane: San Jose) e kompleteskis du yari pose.

L'originala nomo di la vilajo esis Villa Nueva de la Boca del Monte, pose chanjita a San Jose homaje a la santo. Komence ol ne konsideresis urbo, e pro to ne havis lokala administro. Ol mankis aquo suficanta por mantenar granda habitantaro e, pro to, ol kreskis poke.

Gregorio José Ramírez y Castro.

Nur kande la kapitanio di Guatemala e la Provinco di Nikaragua e Kosta Rika - de qua Kosta Rika esis parto - divenis nedependanta de Hispania en 1821, la provinco di Kosta Rika ganis autonomeso e, segun la Pakto di Concordia, imperesis la rotaco di la chef-urbo provincala inter Cartago, San Jose, Heredia ed Alajuela. Pro to, San Jose unesmafoye divenis di Kosta Rika chef-urbo de mayo til agosto 1822.

Tamen, kun la nedependo dil Unionita Provinci di Central Amerika, la politikisti Kostarikana dividesis en du grupi: la habitanti di Cartago e Heredia preferis l'uniono kun Mexikian imperio, dum ke la habitanti di San Jose ed Alajuela esis favorebla a republikala rejimo. En marto 1823 la konstitucala guverno vinkesis dal monarkiisti. Ye la 5ma di aprilo sam yaro la republikani de San Jose ed Alajuela, komandita da Gregorio José Ramírez y Castro, marchis vers Cartago, vinkis la monarkiisti proxim la lageti di Ochomogo e transferis la chef-urbo a San Jose. Fine en 1838, lore chefo di stato Manuel Aguilar Chacón dekretis ke San Jose esus definitive la chef-urbo di la lando.

Tramveturo en San Jose, 1899.

Kande Juan Rafael Mora Porras divenis prezidanto en 1850, l'aspekto di San Jose komencis modifikesar de vilajo ad urbo. La Nacionala Palaco (demolisita en 1958), la Teatro Mora e la hospitalo San Juan de Dios konstruktesis dum ta epoko. En 1884 ol diveni un ek l'unesma urbi lumizita per elektrolampi. Dum la fino dil 19ma yarcento ol divenis la precipua destino di Central Amerika por Europana ekmigranti, qui modifikis multe la kulturala vivo dil urbo. En 1890 San Jose ja havis linei di tramveturi, telegrafokontoro, teatri e multa skoli konstruktita segun neoklasika stilo, exemple la Liceo de Kosta Rika, konstruktita en 1887. Ank en 1887 inauguresis la Parko Morazán, an la quartero El Carmen. Tomás Garrita, enmigranto Hispana, konstruktis en 1888 la Teatro Variedades, la maxim anciena ankore funcionanta. En 1890 inauguresis la ferovoyala staciono de la lineo Ferrocarril al Atlántico.

L'edifico Steinvorth.

La kresko dil urbo e la richeso del kafeo atraktis extera kolokado e la kreado di chika butiki qui vendis importacita vari, exemple La Alhambra, Steinvorth, Knöhr e Maroy. De 1860 til 1910 multa richa personi komencis komprar tereni nord-weste del urbo por konstruktar domegi, qui formacis la quartero Amon. La tereni qui apartenis al Peruana ambasadisto Francisco Otoya ed a la Kataluniana enmigranto Juan de Dios Alanjuez dividesis e vendesis por konstruktar domi qui formacis la quarteri Otoya ed Aranjuez, rispektive.

L'anciena kazerno Bellavista, nune Nacionala Muzeo.

En 1910 finis la konstruktado di la ferovoyo Ferrocarril al Pacífico, qua kompletigis la ligilo Atlantiko-Pacifiko. En 1912, Usana pilotisto Jesse Seligman flugis unesmafoye per aviono til Kosta Rika. En 1913 eventis l'unesma parado di laboristi por celebrar la Dio dil Laboro (1ma di mayo) ed en 1920 eventis l'unesma generala striko pri l'adopto di 8-hora laborojorno. En 1917 konstruktesis la Kazerno Bellavista, qua funcionis til la 1ma di decembro 1948, kande l'armeo abolisesis pos finir l'interna milito di Kosta Rika. En 1940 inauguresis l'unesma internaciona aeroportuo di Kosta Rika, nomizita Aeroportuo El Coco, qua funcionis til l'inaugureso di la la nuna Internaciona Aeroportuo El Coco, an la provinco Alajuela, en 1955.

Muzeo pri Arto di Kosta Rika.

L'interna milito di Kosta Rika, qua eventis en 1948, adportis multa modifiki a la urbo. Nova publika edifici konstruktesis por esar sideyi di la ministerii kreita dum la Duesma Republiko. Kun l'aboliso dil armeo, la kazerno Bellavista transformesis en la Nacionala Muzeo. En 1963 l'urbo kovresis dal cindri dil volkano Irazú. En marto ta yaro la prezidanto John F. Kennedy vizitis l'urbo, lor l'unesma oficala vizito di ula prezidanto Usana a Kosta Rika. En 1966 inauguresis la nuna sideyo dil judiciala povo di Kosta Rika, ed en 1972 inauguresis l'aeroportuo Tobías Bolaños, en la quartero Pavas. En 1977 inauguresis an l'anciena edifico dil aeroportuo El Coco la Muzeo pri Arto di Kosta Rika. La tereno dil aeroportuo transformesis en Metropolala Parko La Sabana dum la sequanta yaro.

En 1983, Ioannes Paulus la 2ma vizitis l'urbo, lor l'unesma vizito di ula papo a Kosta Rika. En 2005 San Jose elektesis la Chef-urbo Kulturala di Iberi-Amerika. En 2011 inauguresis la nova Nacionala Stadio di Kosta Rika. Nune l'urbo okupas 4% ek la surfaco di la lando e koncentras 60% ek lua habitantaro.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Satelital imajo pri San Jose.
San Jose vidita de Tarbaca.

San Jose okupas fertila e plana tereno kun poka kolini, cirkondata per monti. Lua mezavalora altitudo esas 1.300 metri super la marala nivelo. Ol distas per rekta linei 100 km de Pacifiko e 160 km de Karibia.

Lua precipua fluvii esas Torres e Virilla adnorde, e María Aguilar adsude. La fluvio Virilla naskas en la Centrala Volkanala montaro ed esas enfluanto del fluvio Río Grande de Tárcoles, qua ekfluas en Pacifiko.

Malgre l'urbo jacas en tropikala regiono, l'altitudo moderas la klimato. La mezavalora yarala temperaturo esas 22°C. La someri iras de januaro til aprilo ed esas varma e sika, kun temperaturi qui povas superirar 31°C. La vintri iras de mayo til decembro, esante la maxim pluvoza epoko. La temperaturi povas falar til 9°C. San Jose jacas inter la maxim kolda urbi de Central Amerika, pro lua altitudo e granda pluvozeso - cirkume 2.000 mm omnayare.

Panoramo pri San Jose.
Panoramo pri San Jose.