Fairo

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Large bonfire.jpg

Fairo esas la produkto di flamo da oxa-ektermika reakto nominita kombusto. Cendro esas la pulveratra reziduo di kombusto dil ligno ed altra organika materii.

Ica seciono mustos esar komplete riskribata.

Kombusto[redaktar | edit source]

La kombusto esas kemiala reakto qua emisas kaloro e lumo. La fairo povas existar nur se tri factori esas juntar : du kemiala kompozi, kombusteblo e kombustanta, nam aktiva energio.

Pro aktiva energio (do kaloro), la kombusteblo deskompozesas e reaktas kun la kombustanta (ordinare aer-dioxo).

La lumo venas de du origini :

  • pri kambi di elektroni inter la kompozi dum la kemiala reakto ;
  • de altra parto la radiado ke emisas omna korpi portita ad alta temperaturo (radiado di nigra korpo).

Fairo e homaro[redaktar | edit source]

La Homo erectus komencis usar la fairo cirkum 500 000 yari ante nun. Ol povas ambe esar bonfaco, o maxim povebla enemiko. Ol permisas ulu kalorar su, koquar nutrivo - inter altri ol povas mortigar la mikrobi e permisas koquar certa planti por manjar - transformas materii (metalifo), lumas la nokto. Povas anke ocidar, devastar e destruktar (incendio).

Fairo esas deigita en multa kulturi. En greka mitologio, ul furtabas de dei e transportas a homaro da Prometeo.

Simbolaro[redaktar | edit source]

Fairo destruktas domaj-besto, do havas tre frue asociita kun purig-ideo. Certa kulturi, note Hinduismo kombustas lua morti segun rituala fasono ; en Europa, dum mez-epoko, pos sub inquiziciono, la mortigo da fairo esis rezervita en hereziani e sorciineri.

To esas anke simbolo di regenerato tra fenixo-figuro.

En l'imaginita di antiqua Grekia, fairo esas uno di quar elementi klasika.

Fairo esas naturala asociita kun Suno, qua esas anke fonto di kaloro e lumo (savas nun ke ne esas kombusto ma nukleala fuzo. Esas anke kun volkani, kom per exemplo la fairo dil forjerio di Hefaistos/Vulcain (same, on savas nun ke l'interna kaloro di Tero venas de nukleala fiso).

Wikipedio
Wikivortaro explikas
ca rubriko
en altra lingui: Fairo