Luanda

De Wikipedio
Salti al navigilo Irez a serchilo
Luanda
Luanda Panorama.jpg
Panoramo pri Luanda.
Lando: Flag of Angola.svg Angola
Informo:
Latitudo: 8°50'18" S
Longitudo: 13°44'04' E
Surfaco: 113 km²
Habitanti: 2 487 484 (2018)
Denseso di habitantaro: 22.000 hab./km²
Horala zono: UTC+1
Mapo:
Mapo di Luanda
Oficala retosituo:
www.gpl.gv.ao
Luanda, vidita de la litoro.

Luanda esas chef-urbo e maxim populoza urbo di Angola. Segun statistiki de 2018, ol havis 2 487 484 habitanti. Lua tota surfaco esas 113 km². Lua metropolala regiono havas 2 417 km² e 7 805 000 habitanti.

Luanda esas la precipua portuo ed importanta industriala e komercala centro di Angola. Fondita ye la 25ma di januaro 1575[1] dal Portugalani, ol divenis chef-urbo di Angola en 1627.

L'urbo nun subisas granda rikonstrukturo, e multa edifici alta modifikabas lua peizajo.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

Portugalano Paulo Dias de Novais fondis Luanda ye la 25ma di januaro 1576, e nomizis ol São Paulo da Assumpção de Loanda. Il adportis 100 familii por koloniigar ol e plusa 400 soldati. En 1618, Portugalani konstruktis la fortreso Fortaleza São Pedro da Barra, e pose du altra: la fortreso São Miguel en 1634, e la fuorto São Francisco do Penedo, konstruktita de 1765 til 1766.

De 1640 til 1648, Nederlandani okupis l'urbo e ribaptis ol Fort Aardenburgh. L'urbo uzesis por trafiko di sklavi a Brazilia de 1550 til 1836,[2] e Braziliana navi ofte videsis en la portuo di Luanda. La komerco di sklavi ank adportis richeso a militisti qui kaptis sklavi ed a lokala komercisti.[3]

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Avenuo Combatentes, en Luanda.

La reliefo di Luanda povas dividesar en du: la zono nomata baixa, konsistanta ek basa tereni kun anciena konstrukturi, e la zono alta, konsistanta ek kolinoza tereni kun plu nova konstrukturi. La basa regiono jacas proxim la portuo e havas streta stradi ed edifici del epoko koloniala.

La klimato dil urbo esas varma e miarida (Bsh segun la klimatala klasifikuro da Köppen-Geiger), influata dal oceanala fluo di Benguela, qua adportas kolda aqui de Atlantiko a lua litoro, e preventas kondenso dil humideso por formacar pluvo. La mezavalora temperaturo varias de 22,1°C en julio ed agosto til 28,6°C en marto.

La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 405 mm, e la maxim pluvoza monato esas aprilo, kun mezavalore 136 mm. Junio e julio esas monati komplete sika, kun pluvo-quanto di 0 mm.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. (25ma di januaro 2011) Luanda comemora hoje 435 anos da sua fundação. Angop. URL vidita ye la 8ma di februaro 2011.
  2. Videz: Joseph Miller, Way of Death: Merchant Capitalism and the Angolan Slave Trade, London & Madison/Wis; James Currey & University of Wisconsin Press, 1988
  3. tradukita al Angla da Márcia Lameirinhas. Tempos e Espaços Africanos Series, vol. 3. Lisbon: Editora Vulgata (2002). João C. Curto. Álcool e Escravos: O Comércio Luso-Brasileiro do Álcool em Mpinda, Luanda e Benguela durante o Tráfico Atlântico de Escravos (c. 1480-1830) e o Seu Impacto nas Sociedades da África Central Ocidental. - João C. Curto. Álcool e Escravos: O Comércio Luso-Brasileiro do Álcool em Mpinda, Luanda e Benguela durante o Tráfico Atlântico de Escravos (c. 1480-1830) e o Seu Impacto nas Sociedades da África Central Ocidental - H-net.org.