New York

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez

New York (oficale City of New York, ofte en l'Angla New York City), surnomizita «The Big Apple» (la granda pomo), esas la maxim populoza urbo en Usa, plu kam 8,336,697 habitanti (2012). Ol esas portuala urbo an Atlantika litoro, ed esas tre importanta financala centro. La chef-stabeyo di Unionita Nacioni esas en New York.

New York situesas en la stato Nova-York e dividesas aden kin distrikti (boroughs): Manhattan, Brooklyn, Queens, Bronx e Staten Island.

Historio[redaktar | edit source]

Ye 8 di marto 1817, la Borso di New York esis apertata; statuti esis redaktata di organizuro nomizata New York Stock & Exchange Board. La unesma prezidanto di la borso, Anthony Stockholm, esis elektata. Olua origino esis en 1792, kande 24 bors-agenti signatis konkordo ye Wall-strado en Manhattan. La borso situesis en chambro, lokacata depos 1792, ye 40 Wall-strado, til ke ol esis destruktata en la Granda Fairo di New York en 1835.

En 1882, jurnalisti Charles Dow ed Edward Jones fondis agenterio en New York por financala informeso, e kelka yari pose lia editajo Wall Street Journal aparis. Dum ta periodo, granda kompanii esis kreata e spekulado kreskis. Ye 26 di mayo 1896 la Usana indiko di industriala stando, la Dow Jones Industrial Average, aparis unesmafoye en la jurnalo. La Dow Jones-indiko, qua esis mez-valoro di dek-e-du precipua kompanii, aparis diale en la jurnalo por furnisar informeso pri komercala agadi. En 1928 la nombro di kompanii inkluzata en la indiko augmentesis a triadek.

Ye 24 di mayo 1883 la Brooklyn-ponto esis apertata. Ol konektas Manhattan kun la estala distrikto Brooklyn. La ponto esis desegnata da John Augustus Roebling; dum surveyado di la konstruktado-loko, il sufris vunduro e mortis kurte pose. La projeto esis pose direktata da lua filiulo Washington Roebling. Debiligita pro deskompreso-maladeso, il direktis la projeto de sua apartmento de qua il povis spektar la laboro. Il esis multe helpata da sua spozino Emily, qua studiis la teorio di materii, kablo-konstruktado ed altraji necesa por la projeto. Ye la aperto-ceremonio, Emily Roebling esis la unesma qua iris trans la ponto per veturo.

Ye 2 di februaro 1913 en New York apertesis nova fervoyo-staciono Grand Central Terminal. (Ol kustumale nomizesas Grand Central Station, qua esis la nomo di la antea strukturo di 1871.) Konstruktado komencis en 1903 di la staciono en la mezo di Manhattan-insulo. La nova staciono, nur por elektrala lokomotivi, havis subtera fervoyi, por qui granda exkavado esis facata. La staciono kovras 19 hektari ed ol havas 44 embarkeyi, ye du sub-tera niveli. La centrala asembleyo havas longeso 84 m e larjeso 37 m. La horlojo super la informeso-kiosko ye la centro di ca spaco havas quar facii, facita de opalo.

Videz anke:[redaktar | edit source]