Unesma mondomilito

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez

Mondo ante unesma mondomilito[redaktar | edit source]

To esis l'unesma konflikto kovrinta plu la duimo di Tero, pri la nomo di « mondomilito ». Tamen, ante komence di duesma mondomilito on nomis ulo « la Granda Milito ».

civitanala en Europa e kozi[redaktar | edit source]

Fine 19ma yarcento Europa dominacas mondo, teknikala, financala, ekonomicala, e precipue politikala : Afrika es preske tota kolonizita (ecepte Liberia ed Etiopia), tale sud-Azia. Chinia falas lente sub la europ-domino. Usa e Rusia esforcas da plenigar sua grandega spaco.

Konflikto inter Unionita Rejio e Francia havis povar disruptesar kon l’incidento en Fachoda. Ma la rapidesa potent-acenso di Germania havis asemblita li en kordiala kompreno.
Unionita Rejio precipue ma anke Francia havis tre granda imperio ke certigas quaza exkluzivita di komerco ed explotajo pri naturala moyeni da koloniala regimo. Germania qua posedis quaze sen kolonio e precipue di populizo, havis komencis asertar da to di plu febla note en Maroko dum du krizi ye 1905 e 1911.

Alzacia e Moselle[redaktar | edit source]

Sua-latere, Francia volis sempre obtenar sua revancho di vinkeso di 1870-71 milito kontra Germania. En franciana skoli, ube iris infantaro de-pos, on koloris Alzacia e Moselle nigra on la karto ostentita - teritorii ke ol havas cedar por Germania en Frankfurt-kontrakto. Ta generaciono havis do edukita kun l'amputa membro-sindromo. Ye 1914 ol existas sole 1% deserteri. Ol esis 30% ye 1870.

Eventi di 1ma Mondomilito[redaktar | edit source]

1914[redaktar | edit source]

1915[redaktar | edit source]

1916[redaktar | edit source]

1917[redaktar | edit source]

  • 6 di apriloUsa ligas su Cirkulanta Povi.
  • en julio – Rusia komencas granda kontr-atako en Galicia, ma ne povas avancar.
  • de julio til novembro – Britaniani atakas en Ypres sen progreso; 400.000 perisinti en Passchendale.
  • 6 di junio – Britaniana kolonelo T. E. Lawrence komandas Arabi kontra Turkia e li konquestas Akaba.
  • 20 di novembro – Preske 400 tanki Britaniana atakas en westala frontiero apud Cambrai.
  • 6 di decembroFinlando deklaras su nedependanta de Rusia.
  • 15 di decembro – Armistico inter Germania e Rusia.
  • 31 di decembroLenin aceptas nedependanteso di Finlando.

1918[redaktar | edit source]

Mondo depos Unesma mondomilito[redaktar | edit source]