1905
De Wikipedio
| Yarcenti: | 19ma yarcento · 20ma yarcento · 21ma yarcento |
| Yardeki: | 1880a yari 1890a yari 1900a yari 1910a yari 1920a yari |
| Yari: | 1903 1904 1905 1906 1907 |
Indexo |
Eventi [redaktar]
Europa [redaktar]
- 26 di januaro – En Wien eventis la unesma pleado di Pelleas und Melisande op. 5 da Arnold Schönberg.
- En St. Peterburg, Rusia, delegitaro di 30,000 laboristi duktata da paroko Georgi Gapon donas a caro Nikolai 2ma peticiono pri sociala e politikala novigi. Soldati mortigas plu kam mil demonstranti (la "Sangoza sundio"). Generala striko e revoluciono naskas. Unesma rusifiko-ero en Finlando finas.
- 13 di agosto - En Norvegia populo aprobas separo de Suedia kun 99% di voti.
- 18 di novembro - Princo Carl divenas la rejo di Norvegia Haakon 7ma. Norvegia dissolvas uniono kun Suedia.
- Germana fizikisto Albert Einstein prizentas “specala” relativeso-teorio, qua revolucionas fiziko. Tamen la diserturo esas ne-aprobita en l'Universitato di Bern kom ne-signifikanta e bizara.
Afrika [redaktar]
- Imperiestro di Germania Wilhelm 2ma vizitas Tanger. Lo efektigas disputo inter Germania e Francia.
- En Tanzania, German Est-Afrika, naskas la majimaji-revolto.
Azia [redaktar]
- 1 di januaro - Rusi kapitulacas avan Japoniani en Port Arthur, en Rusa-Japonia milito.
- Marto - Unionita Rejio agnoskas la nedependeso di Afganistan.
- 4 di aprilo - Ter-tremo kun forteso 7.5 en Richter-skalo atingas Kangra, India e livas 19,000 morti.
- 27 til 28 di mayo - Rusa-Japoniana milito: En Cushima-batalio, la Baltika navaro sendita da Rusiana caro Nikolai 2ma por kombatar Japoniani esas destruktita da Japoniana floto komandata da Heihachiro Togo.
- 17 di novembro - Japonia subordinigas Korea kom protektorato.
Nord-Amerika [redaktar]
- Kanada agregas la provinci di Alberta e Saskatchewan, en westo.
Centr-Amerika [redaktar]
- 21 di januaro - Dominikana Republiko signatas kontrato kun Usa ke permisas ta lando kontrolar lua dogani til 1941.
Oceania [redaktar]
- L'administro di Nova-Guinea di Britania ad Australia. Ol esas rinomizita kom Papua.
Naski [redaktar]
- 14 di januaro - Takeo Fukuda, chefministro di Japonia (m. 1995)
- 21 di januaro - Christian Dior, Franciana modisto (m. 1957)
- 1 di februaro - Emilio Gino Segrè, Italiana fizikisto, Nobel-laureato (m. 1989)
- 4 di februaro - Andrés Rivero Agüero, chefministro di Kuba (m. 1996)
- 6 di februaro - Ayn Rand, Rusian-Usana filozofo ed autorino (m. 1982)
- 6 di februaro - Władysław Gomułka, chefo di Polonia dum komunista periodo (m. 1982)
- 7 di februaro - Ulf von Euler, Suediana biokemiisto, Nobel-laureato (m. 1983)
- 2 di marto - Roberto Francisco Chiari Remón, prezidanto di Panama (m. 1981)
- 19 di marto - Albert Speer, Germaniana militisto (m. 1981)
- 25 di marto - Pote Sarasin, chefministro di Tailando (m. 2000)
- 18 di aprilo - George Herbert Hitchings, Usana biokemiisto, Nobel-laureato (m. 1998)
- 26 di aprilo - Raúl Leoni Otero, prezidanto di Venezuela (m. 1972)
- 26 di aprilo Jean Vigo, Franciana filmifisto (m. 1934)
- 11 di mayo - Augusto Hamann Rademaker Grünewald, Braziliana militisto, membro di la uniono di militisti qua guvernis ye 1969 (m. 1985)
- 16 di mayo - Henry Fonda, Usan aktorulo (m. 1982)
- 24 di mayo - Mihail Aleksandrovich Sholokhov, Soviet autorulo, Nobel-laureato (m. 1984)
- 21 di junio - Jean-Paul Sartre, Franc autorulo e filozofo, Nobel-laureato en literaturo (ne-aceptis la premio) (m. 1980)
- 13 di julio - Edvin Laine, Finlandana filmifisto (m. 1989)
- 25 di julio - Elias Canetti, Bulgarian-Anglian autorulo, Nobel-laureato (m. 1994)
- 29 di julio - Dag Hammarskjöld, chef-sekretario dil Unioninta Nacioni 1953 til 1961 (m. 1961)
- 5 di agosto - Wassily Leontief, Rusiana ekonomikisto, Nobel-laureato (m. 1999)
- 20 di agosto - Mikio Naruse, Japoniana filmifisto (m. 1969)
- 22 di agosto - John Lyng, chefministro di Norvegia (m. 1978)
- 24 di agosto - Siaka Stevens, prezidanto di Sierra Leone (m. 1988)
- 3 di septembro - Carl David Anderson, Usana fizikisto, Nobel-laureato (m. 1991)
- 18 di septembro - Greta Gustafsson alias Greta Garbo, Sueda aktoro (m. 1990)
- 24 di septembro - Severo Ochoa, Hispana-Usana biokemiisto, Nobel-laureato (m. 1993)
- 28 di septembro - Max Schmeling, Germana boxisto (m. ye 2005).
- 30 di septembro - Nevill Francis Mott, Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (m. 1996)
- 14 di oktobro - Pentti Haanpää, Finlandan autoro (m. 1955)
- 23 di oktobro - Felix Bloch, Suisiana fizikisto, Nobel-laureato (m. 1983)
- 7 di novembro - Aurélio de Lira Tavares, Braziliana militisto (m. 1998)
- 4 di decembro - Emílio Garrastazu Médici, prezidanto di Brazilia (m. 1985)
- 11 di decembro - Erskine Hamilton Childers, prezidanto di la Republiko di Irlando (m. 1974)
- 17 di decembro - Érico Veríssimo, Brazilian autoro (m. 1975)
- Jigme Wangchuck, rejo di Bhutan (m. 1952)
Morti [redaktar]
- 9 di februaro - Adolph von Menzel, Germana piktisto (n. 1815)
- 24 di marto - Jules Verne, Franc autorulo (n. 1828)
- 29 di mayo - Francisco Silvela y de Le Vielleuze, chefministro di Hispania (n. 1843)
- 21 di junio - Juan Lindolfo Cuestas, prezidanto di Uruguay (n. 1837)
- 15 di julio - Raimundo Fernández Villaverde, chefministro di Hispania (n. 1848)
- 18 di agosto - Albert Edelfelt, Finlandana piktisto (n. 1854)
- 21 di septembro - Francisco García Calderón Landa, Peruana militestro e politikistulo, prezidanto di Peru (n. 1834)
- 7 di oktobro - Pedro Américo, Braziliana piktisto (n. 1843)
