Tanzania

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Republic of Tanzania
Flag of Tanzania.svg Coat of arms of Tanzania.svg
Flago di Tanzania Blazono di Tanzania
Mapo di Tanzania
Chefurbo: Dodoma
·Habitanti: 324,347 (2002)
Precipua urbo: Dar es Salaam
(2 497 940 lojanti - 2002)
Oficala linguo: Swahili, angliana
Guvernerio: Republiko
·Prezidanto: Jakaya Mrisho Kikwete
·Chefministro: Mizengo Kayanza Peter Pinda
Surfaco: (27ma granda)
·Totala: 945,090 km²
·% aquo: 6,2
Habitanti: (30ma granda)
·Totala: 43,188,000[1] (2010)
·Lojanto-denseso: 46.3 hab./km²
Nacionala himno: Mungu ibariki Afrika
Pekunio: Shiling di Tanzania
Reto-kodo: .tz
Precipua religio: Islamo c. 35%, Lokala religii c. 35%
Kristanismo c. 30%

Tanzania (kompleta nomo: Unionita Republiko di Tanzania) esas lando qua jacas en est-Afrika che Equatoro. Lua vicina landi esas:

En esto jacas Indiana oceano.

Bazala fakti pri Tanzania.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Tanzania.

Australopithecus afarensis habitis la regiono di nuna Tanzania cirkum 3 milion yari ante nun. Hominidi de genero Paranthropus habitis la regiono plu kam 2 milioni di yari ante nun. Cirkum 2,000 yari ante nun, bantuo populi komencis arivar de vicina regioni. Komercisti de Persiana gulfo introduktis islamo en litoro di la regiono dum 8ma o 9ma yarcenti.

Vasco da Gama esis l'unesma Europano qua arivis en la regiono di nuna Tanzania, en 1498. Portugalani konquestis komplete la litoro di la regiono en 1525, ma ekpulsesis da Arabi de Oman dum la 18ma yarcento. Sultano Seyyid Said establisis la chef-urbo di la regiono en Zanzibar en 1840. Il developis komercala voyi qui iris til central Afrika e Lago Tanganyika, e la regiono divenis centro por komerco di sklavi.

De 1880 til 1919 Tanganyika divenis Germaniana kolonio. Germani establisis bazala skoli e licei en la regiono. Pos fino di unesma mondomilito Britaniani okupis la regiono en 1919 ed establisis Britaniana Est Afrika. En 1928 li inauguris l'unesma fervoyo di la regiono, Tabora-Mwanga. Britan administro lastis til 1961.

Kontinentala parto (Tanganyika) divenis nedependanta en 1961. Julius Nyerere esis lua unesma prezidanto. Zanzibar divenis nedependanta en 1963. En 26 di aprilo 1964 Tanganyika e Zanzibar unionesis e formis Tanzania, e Nyerere divenis la prezidanto di unionita lando.

Nyerere establisis diktatoreso kun singla partiso, e komunista landi (Chinia, Est-Germania e Sovietia) establisis diplomacala relati kun Tanzania. Koruptajo esis abundeganta[2].

La rejimo di singla partiso finis en 1985 kande lando havis lua unesma elekto kun multa partisi, ma l'elekto esis vinkita da Ali Hassan Mwinyi, de la partiso Chama Cha Mapinduzi, fondita da Nyerere. En 1990 kelka grupi en Zanzibar demandis referendo pri nedependo dil insulo, ma lia demandi esis neglijita.

Quankam neregulozesi en elektala proceso, Benjamin William Mkapa elektesis prezidanto en 1995 e guvernis til 2005. En 2005 okuris nove elekti, e Jakaya Mrisho Kikwete asumis kom prezidanto.

Politiko[redaktar | edit source]

Tanzania esas parlamentala republiko. La prezidanto - nune Jakaya Mrisho Kikwete - elektesas dal populo por 5-yara periodo, e selektas ed indikas la chefministro inter la membri di Nacional Asemblajo. Nacional Asemblajo havas 250 membri qui elektesas dal populo por 5-yara periodo. Nuna konstituco ratifikesis en 1977.

Judiciala povo kompozesas da quar niveli, e kombinas l'autoritato di tradicionala tribuala legi, islama legi e Britaniana komuna legi. Lando establisis specala korto por komercal aferi en 1999.

L'arkipelago di Zanzibar esas mi-autonomo. Ol havas lua propra prezidanto e lua domo di reprezentanti, kun 50 membri qui elektesas dal populo por 5-yara periodo.

Geografio[redaktar | edit source]

Mapo di Tanzania.

Tanzania esas la 31ma maxim granda lando dil mondo en totala surfaco. Lua surfaco esas simila ad Nijeria. Ol esis formita da anciena kontinentala stato di Tanganyika plu l'anciena insulala stato di Zanzibar.

En nord-westo, lando esas montala. La maxim alta monto di Afrika, Kilimanjaro (kun 5,895 metri di altitudo) jacas ibe. En nordo ed en westo jacas granda lagi: Lago Viktoria - la maxim vasta lago di Afrika - en nordala bordero kun Uganda, e Lago Tanganyika - la maxim profunda di Afrika - en westala bordero kun Demokratial Republiko Kongo.

En nordo anke jacas la famoza kratero di Ngorongoro, e Naciona Parko di Serengeti.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Tanzania.

Agrokultivo equivalas cirkum 75% di lua KLP ed employas 75% de labor-povo. La maxim signifikanta export-vari esas kafeo, kotono, spici, ed industriala produkti. Lando havas multa naturala rekursi, kom minerali, naturala gaso e potencialo por turismo, qua kreskas omnayare.

Tanzania esas la 3ma maxim granda producero di oro en Afrika, pos Sudafrika e Ghana. L'exploro di naturala gaso en Songo Songo insuli komencis en 2004[3]. La gaso esas uzata por produktar elektro en Dar es Salaam.

Laboranta pueri esas komuna en lando, specale por puerini[4]. Puerini esas uzata specale por domala verki.

Demografio[redaktar | edit source]

On kalkulis ke la totala habitantaro di Tanzania esis 43,188,000 en 2010. On existas plu kam 120 rasala grupi en lando. Sukuma, Haya, Nyakyusa, Nyamwezi, e Chagga populi havas plu kam 1 milioni personi. La maxim granda urbi di lando esas Dar es Salaam (plu kam 2 milion habitanti), Mwanza e Zanzibar (plu kam 400,000 habitanti).

Segun statistiko de Usana Departmento di Stato, 62% profesas Kristanismo, 35% Islamo e 3% lokala tribuala religii[5]. Tamen, The World Factbook kalkulas ke 30% esas kristani, 35% esas islamani e 35% profesas tribuala religii[6].

Kulturo[redaktar | edit source]

Oficala lingui: Swahili, Angliana. Pluse deki de lokala lingui. Arabiana esas uzata en Zanzibar.

La maxim populala sporto di lando esas futbalo, quankam lando nulatempe partoprenis en Mondala Kupo di Futbalo. En muziko, la maxim populala stili esas lokala hip hop (konocata kom "bongo flava", kantata en swahili-linguo), rumba e reggae. En literaturo la precipua nomi esas Godfrey Mwakikagile, Mohamed Said, Abdulrazak Gurnah, profesoro Julius Nyang'oro, ed altra.

Referi[redaktar | edit source]

Commons
Commons havas kontenajo relatante a:
  1. Tanzania in Figures 2010
  2. Annabel Skinner. Tanzania & Zanzibar. p. 17.
  3. Songo Songo gas to electricity project
  4. http://personal.lse.ac.uk/manacorm/tanzania.pdf
  5. http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127259.htm
  6. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html

Extera ligili[redaktar | edit source]


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando