Centrafrika

République Centrafricaine Ködörösêse tî Bêafrîka Flago di Centrafrika Blazono di Centrafrika Chefurbo: Bangui ·Lojanti: 697,690 (2003) Precipua urbo: Bangui Oficala linguo: Franciana e Sango Guvernerio: Republiko ·Prezidisto: François Bozizé ·Chefa ministro: Faustin-Archange Touadéra Surfaco: (43ma granda) ·Totala: 622,984 km² ·% aquo: 0 Lojanti: (124ma granda) ·Totala: 4,266,166 (2007) ·Lojanto-denseso: 6,77 loj./km² Nacionala himno: La Renaissance E Zingo Pekunio: Franko CFA Reto-kodo: .cf Precipua religio: kristanismo (67,8%)

Centrafrika esas lando en centrala Afrika inter Republiko Kongo, Demokratial Republiko Kongo, Sudan, Kamerun e Chad.

Bazala fakti pri Centrafrika.

Historio

Videz anke: Historio di Centrafrika.

Francia establisis en la bordo di Ubangi fluvio ye 1889 e fondis Bangui. La regiono recevis la nomo Ubangi-Shari. Ye 1911 Francia cedis la regioni di Sangha e Lobaye a Germania, qua okupis ol til l'Unesma mondomilito.

Ye 1925 Franciana autoro André Gide skribis Voyage au Congo, libro ke deskriptis la pavoriganta konsequantaji di konskriptadi por konstructar la fervoyo qua ligus Kongo ad Atlantiko. La libro deskriptis specale la kruelegaji facita kontre Centr-afrikana populo da employati de la konstrukto-kompanio.

Dum 1930a yari la regiono di Ubangi-Shari komencis produktar kotono, teo e kafeo, e la minado di oro e diamanto komencis en westo.

Ye 1 di decembro 1958 Ubangi-Shari divenis autonoma regiono, kun Barthélemy Boganda kom chefa ministro. Ye 13 di agosto 1960 Centrafrika divenis nedependanta de Francia, e David Dacko divenis lua unesma prezidisto. Dacko guvernis til 31 di decembro 1965, kande kolonelo Jean-Bédel Bokassa renversis il da stato-stroko.

Bokassa guvernis de 1 di januaro 1966 til 4 di decembro 1976 kun la titulo di prezidisto, kande ilu proklamis su imperiestro, kun la titulo Bokassa 1ma. Lia diktatoreso lastis til 20 di septembro 1979, kande il esis ekpulsita de povo da stato-stroko komandita da David Dacko kun helpo di Francia. Dacko guvernis nove la lando til nesangoza stato-stroko, komandita da André Kolingba ekpulsis il ye 1 di septembro 1981.

Kolingba guvernis kom militarala diktatoro til 1986, kande il prizentis nova konstituco a populala refer-voto. Nova konstituco esis aprobita, ed okuris prezidantala elekto, en qua Kolingba esis elektita por guvernar de 1986 til 1992.

Politiko

Centrafrika esas parlamentala republiko. La chefo di stato esas la prezidisto, nune François Bozizé. La chefo di guvernerio esas la chefa ministro, nune Faustin-Archange Touadéra.

La parlamento havas 1 chambro: Assemblée Nationale, kun 105 membri.

Geografio

Ubangi fluvio proxim Bangui.

Granda parto di lando esas kovrata da savano kun averajala altitudo di 500 metri. La maxim alta monto di lando esas Mont Ngaoui, kun 1420 metri di altitudo.

Ekonomio

Videz anke: Ekonomio di Centrafrika

Demografio

Mapo di Centrafrika, kun lua precipua urbi.

La populo di lando kreskis plu kam 3 foyi pos la nedependeso. Ye 1960 Centrafrika havis 1,232,000 lojanti. Ye 2008 ol esis aproxime 4,302,360. Noto: moderna estimi konsideras l'efekto di granda mortado kauzata da AIDS. Unionita Nacioni konsideras ke cirkum 11% di la populo de 15 til 49 yari evo havas l'AIDS viruso.

Lando havas 80 rasala grupi. La precipua esas Baya 33%, Banda 27%, Mandjia 13%, Sara 10%, Mboum 7%, M'Baka 4%, Yakoma 4%, e 2% altra grupi, precipue Franciani.

La precipua urbo di lando esas la chef-urbo, Bangui. Altra importanta urbi esas Berbérati, Bouar, Bambari e Carnot.