Angola
República de Angola
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Angola jacas en centr-westo di Afrika. Lua vicina landi esas:
- en nordo, Demokratial Republiko Kongo,
- en esto, Zambia,
- en sudo, Namibia.
En westo jacas l'oceano Atlantiko.
Angola havas anke l'enklavo Kabinda en Demokratial Republiko Kongo e Republiko Kongo.
Bazala fakti pri Angola.
Indexo |
Historio [redaktar]
| Videz anke: Historio di Angola. |
La nomo Angola venas de la titulo Ngola, qua esis la titulo di anteriora rejo. La portugalana Diogo Cão arivis en la regiono ye 1482. Luanda esis fondita ye 1575. Depos 1891, Angola divenis oficala teritorio di Portugal kun exakta defino di frontier-limiti kun angliana teritorii.
Angola divenis nedependanta de Portugal ye 11 di novembro 1975. Lua unesma prezidisto esis Agostinho Neto. Depos di nedependeso, okuris 26 yari borgezo-milito, qua ruinis la stato e la populo. Preske 1 milioni di personi mortis en l'interna milito qua finis pos la morto di Jonas Savimbi, chefo di politikala grupo UNITA, qua divenis la precipua opozeso partiso. Malgre la politikala situeso amelioris, la prezidisto José Eduardo dos Santos refuzas institucar regulala politikala proceso. Inter le precipua problemi di lando esas la granda quanto di exploziva mineyi - qua kontinuas viktimigar personi til nun - e la militeto en Kabinda.
Politiko [redaktar]
Angola esas Republiko. Prezidisto José Eduardo dos Santos guvernas depos 1979. La guverniestri de 18 provinci esas indikata da prezidisto. La parlamento (Assembleia Nacional) havas 1 chambro kun 220 membri. Ne existas senato.
Geografio [redaktar]
Angola havas un totalo di 5,198 km di frontieri: 2,511 km kun Demokratial Republiko Kongo, 201 km kun Republiko Kongo, 1.376 km kun Namibia e 1,110 km kun Zambia. Lua litoro havas 1,600 km. La maxim alta monto esas Monte Moco, kun 2,620 metri di altitudo.
La klimato di Angola esas tropikala kun du sezoni: sika de mayo til oktobro, e pluvoza de novembro til aprilo.
Politikala subdividuro [redaktar]
Angola havas 18 provinci
- Bengo (Caxito)
- Benguela (Benguela)
- Bie (Kuito)
- Cabinda (Cabinda)
- Cuando Cubango (Menongue)
- Cuanza Norte (N'Dalantando)
- Cuanza Sul (Sumbre)
- Cunene (Ondijiva)
- Huambo (Huambo)
- Huila (Lubango)
- Luanda (Luanda)
- Lunda Norte (Lucapa)
- Lunda Sul (Saurimo)
- Malange (Malanje)
- Moxico (Luena)
- Namibe (Namibe)
- Uige (Uige)
- Zaire (M'Banza Kongo)
Ekonomio [redaktar]
- Videz anke: Ekonomio di Angola
Angola havas multa petrolo, diamanti ed erci.
Demografio [redaktar]
Aproxime 28% di Angolana populo livas en lua chef-urbo, Luanda.
Kulturo [redaktar]
Referi [redaktar]
| Nedependanta stati en Afrika |
| Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe |
| Dependanta teritorii Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra |
| Ne agnoskata nedependesi Somalilando | Puntlando |