Nigeria

Federal Republic of Nigeria Àpapọ̀ Olómìnira ilẹ̀ Nàìjíríà Njíkötá Óchíchìiwù Naíjíríà جمهورية نيجيريا (Jam-huriyar Tarayiar Nijeriya) Republik Federaal bu Niiseriya [[Arkivo:|90px]] Flago di Nigeria Blazono di Nigeria Chefurbo: Abuja ·Lojanti: 778,567 (2006) Precipua urbo: Lagos Oficala linguo: Angliana. Hausa, Igbo ed Yoruba esas agnoskata en kelka regioni Guvernerio: Republiko ·Prezidisto: Goodluck Jonathan Surfaco: (32ma granda) ·Totala: 923,768 km² ·% aquo: 1,4 Lojanti: (8ma granda) ·Totala: 158.259.000] (2009) ·Lojanto-denseso: 167,5 loj./km² Nacionala himno: Arise O Compatriots, Nigeria's Call Obey Pekunio: Naira Reto-kodo: .ng Precipua religio: Kristanismo, Islamo, Animismo

Nigeria esas lando qua jacas en west Afrika. Lua vicina landi esas Benin, Nijer, Chad e Kamerun.

Historio

Videz anke: Historio di Nigeria.

L'unesma registri pri Hausa populo en nordo di Nigeria datizis de 999. On existis komerco inter Hausi e la Kanem-Bornu imperio. Ja Yoruba rejii en Ifẹ ed Oyo, en sudo di nuna Nigeria, developis inter 700 e 900. Ma la maxim importanta rejio en la regiono esis Rejio di Benin, qua lastis de 15ma ti 19ma yarcento. Lua dominio atingis l'urbo di Eko (rinomizita "Lagos" da Portugalani).

Portugalani esis l'unesma Europana exploreri e komercisti en la regiono, ed establisis su en portuala urbi rinomizita Lagos e Calabar. Li anke kompris sklavi en la regiono.

Ye 1885 Nigeria eniris la Britaniana sfero di influo, ed ye 1 di januaro 1901 Nigeria divenis Britaniana protektorato. Kelka militi dum fino di la 19ma yarcento e komenco di la 20ma yarcento permisis Britaniani okupar la regiono. Ye 1914 tota la regiono di nuna Nigeria divenis unionita sub la Britana dominio, e divenis la "Kolonio e Protektorato di Nigeria". L'ocidentala instrukto e la developo di moderna ekonomio okuris plu rapide en sudo ke en nordo di la teritorio, kun konsequi qua persistas til nun. Sklaveso divenis komplete nelegala nur ye 1936.

Pos la Duesma mondomilito kreskis nacionalismo en la regiono ed, en respondo, Unionita Rejio movis Nigeriana guverno vers autonomio. Finale, Nigeria divenis nedependanta de Unionita Rejio ye 1 di oktobro 1960 kom monarkio, kun Elizabeth 2ma kom rejino. Ye 1963 lando divenis republiko.

Politiko

Nigeria esas prezidantala republiko. La chefo di stato e la chefo di guvernerio esas la prezidisto, nune Goodluck Jonathan.

La parlamento havas 2 chambri: Senato, kun 109 membri, e Domo di Reprezentanti (House of Representatives), kun 360 membri.

Geografio

Nigeria havas diversa peizaji. De norto til sudo: Sahara dezerto, Sahel, savano, tropikala foresto, monti en sud-esto e plaji en sudo. En foresti di litoro, pluvo varias de 2,000 mm til 4,000 mm omna yari.

Ekonomio

Videz anke: Ekonomio di Nigeria.

Demografio

Lua chef-urbo esas Abuja, ma la maxim granda urbo esas Lagos. Altra importanta urbi esas Kano e Ibadan.

Kulturo

On kalkulas ke nune en Nigeria on parolas 510 lingui, plu du altra lingui uzata kom duesma linguo. Angliana esas oficala parto pro Britaniana koloniigo til 1960, parto pro kelka personi anke parolar Angliana. La precipua lingui parolata esas Yoruba, Igbo e Hausa lingui.