Ghana

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Republic of Ghana
Flag of Ghana.svg Coat of arms of Ghana.svg
Flago di Ghana Blazono di Ghana
Mapo di Ghana
Chefurbo: Accra
·Habitanti: 1,847,432 (metropola areo - 2003)
Precipua urbo: Accra
Oficala linguo: Angliana
Guvernerio: Republiko
·Prezidanto: John Dramani Mahama
Surfaco: (81ma granda)
·Totala: 238,535 km²
·% aquo: 3,5
Habitanti: (48ma granda)
·Totala: 23,832,495[1] (2009)
·Lojanto-denseso: 93 hab./km²
Nacionala himno: God Bless our Homeland Ghana
Pekunio: Cedi
Reto-kodo: .gh
Precipua religio: kristanismo 55,4%, animismo 24,4%
islamo 19,7%

Ghana esas lando qua jacas en west-Afrika. Lua vicina landi esas:

En sudo jacas oceano Atlantiko.

Bazala fakti pri Ghana.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Ghana.

Portugalani arivis en la teritorio en 1470. En 1598 arivis Nederlandani. Britaniani okupis bastioni en la regiono depos 1821, ma konfrontis rezistanci di ashanti-populo til 1900.

Ghana divenis nedependanta de Unionita Rejio en 6 di marto 1957. Elizabeth 2ma esis l'unesma statestro depos nedependo. En 1 di julio 1960, chefo di libereso-movemento Kwame Nkrumah asumis prezidanteso. Nkrumah kreis la movimento Pan-Afrikanismo e helpis fondar l'OUA. Desfortunoze, Kwame Nkrumah esis respektita kom chefo en lando[2] ed, ye februaro 1966 kande voyajis exter-lande, il esis renversita da stato-stroko. Generalo Joseph Arthur Ankrah asumis povo til 1969.

En 1981 Jerry John Rawlings asumis povo, e guvernis kom diktatoro til 1993. En 1992 il permisis riorganizo di politikala partisi, fondis National Democratic Congress e ganis prezidantala elekto ta yaro. Il asumis kom elektita prezidanto en 7 di januaro 1993 ed rielektesis en 1997. En 7 di januaro 2001 John Agyekum Kufuor sucedis li.

Politiko[redaktar | edit source]

Ghana esas prezidantala republiko e membro di Commonwealth. La chefo di stato e la chefo di guvernerio esas la prezidanto, qua elektesas dal populo por 4-yara periodo e povas rielektesar. Pos la morto di John Atta Mills en 24 di julio 2012 lore viceprezidanto John Dramani Mahama asumis povo. En decembro 2012 okuris elekti por prezidanto, e Mahama ganis la disputo. Il asumis kom elektita prezidanto en 7 di januaro 2013.

La parlamento havas unika chambro kun 230 membri, qui elektesas dal populo por 4-yara periodo. Nuna konstituco adoptesis en 28 di aprilo 1992.

Geografio[redaktar | edit source]

Regioni di Ghana.

Ghana jacas cirkum l'Equatoro ed apud la golfo di Guinea en la sudo, e havas varma equatorala klimato en ta regiono. La nordo di lando esas varma, sika e kovrata da savano. La maxim alta monto di lando nur havas 880 metri di altitudo.

Volta lago, artificala lago kreita per digo en Volta rivero, esas la maxim granda lago di Ghana.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Ghana.

Ghana esas relate richa en naturala rekursi: minerali, naturala gaso e petrolo. Lando komencas diversigar lua ekonomio ed exportacar elektronikala equipaji. Kom rezulto, lua ekonomiala kresko en 2012 atingis 8.7%.

Demografio[redaktar | edit source]

Le precipua rasala grupi esas Akam (qua inkluzas ashanti populo), Mole-Dagbon, Ewe e Ga-Dangme.

La demografio di Ghana afektesas da granda mortado produktita da AIDS. Cirkum 50% di la populo livas en urbi.

Precipua urbi di Ghana
Urbo habitanti (2000)
Accra 2 096 653
Kumasi 1 604 909
Tamale 390 730
Takoradi 260 651
Tema 229 106
Teshie 154 513
Sekondi 153 900
Cape Coast 200 204
Obuasi 147 613

Kulturo[redaktar | edit source]

En la literaturo la maxim important Ghanana skriptisti esas Joseph Ephraim Casely Hayford, Ayi Kwei Armah e Nii Ayikwei Parkes. En la muziko la maxim konocata ritmi de Ghana esas Afrikala jazo e Highlife. Highlife originis dum la 19ma yarcento e dum la 20ma yarcento ol expansis tra West Afrika. Dum la 1990a yari nova ritmo recevis influi de Highlife, Afro-reggae, dancehall e hiphop, e nomezis "Hiplife".

La maxim populala sporto di lando esas futbalo, e Ghanana squadi Asante Kotoko SC e Accra Hearts of Oak SC konsideresas la 5ma e la 9ma maxim bona futbalo-squadi de Afrika.

Referi[redaktar | edit source]

  1. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gh.html
  2. Kevin Shillington. Encyclopedia of African history. p. 575.

Extera ligili[redaktar | edit source]

Commons
Commons havas kontenajo relatante a:


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando