Mali

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
République du Mali
Flag of Mali.svg Seal of Mali.gif
Flago di Mali Blazono di Mali
Mapo di Mali
Chefurbo: Bamako
·Habitanti: 1,690,476 (2006)
Precipua urbo: Bamako
Oficala linguo: Franciana
Guvernerio: Republiko
·Prezidanto: Amadou Toumani Touré
·Chefministro: Moussa Mara
Surfaco: (24ma granda)
·Totala: 1,240,192 km²
·% aquo: 1,6
Habitanti: (71ma granda)
·Totala: 14,517,976[1] (2009)
·Lojanto-denseso: 11 hab./km²
Nacionala himno: Pour l'Afrique et pour toi, Mali
Pekunio: Franko CFA
Reto-kodo: .ml
Precipua religio: Islamo (82%)

Mali esas lando qua jacas en west-Afrika. Lua vicina landi esas:

Bazala fakti pri Mali

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Mali.
Mali imperio (c. 1230 til c. 1600).

La lando-nomo, unesme uzita da Afrikani inter 11ma-15ma yarcenti, forsan devenas del Madingo-vorto mali, signfikante 'hipopotamo'. Mali Imperio adoptis l'islamo-religio. Djenné e Timbuktu esis importanta urbi dil imperio. Mali imperio dekadis kom konsequo di interna disputi, ed esis konquestita da Songhai imperio.

Dum la 18ma yarcento okuris forta sikeso en la regiono. On kalkulas ke cirkum la duimo dil habitanti di Timbuktu mortis de famino.

La regiono divenis Franciana kolonio en 1898. En 1959 formacis federuro kun Senegal, ed divenis nedependenta di Francia en 20 di junio di 1960. Modibo Keïta esis l'unesma prezidanto di stato. Keïta rapide establisis guvernerio di singla partiso kun socialista ideologio.

En 1968 sequante ad ekonomiala dekado okuris nesangoza stato-stroko komandita da Moussa Traoré[2]. Traoré atemptis reformar ekonomio, ma lia esforci ne havis suceso pro politikala agitadi e devastanta sikeso de 1968 til 1974[2] qua viktimigis mili di personi. Lia guvernerio sufris tri atempti di stato-stroki, ma represo kontre opozanti kontinuis til 1980a yari.

En 1991 protesti kontre guvernerio instigis un stato-stroko qua renversis Traoré, kreis transitala guvernerio e nova konstituco. En 1992 Alpha Oumar Konaré esis demokratie elektita en l'unesma elekto kun multa partisi. Konaré facis ekonomiala e politikala reformi e kombatis korupto. En 2002 il esis demokratie sucedita da Amadou Toumani Touré. Nune Mali esas un di la maxim stabila landi di Afrika.

Politiko[redaktar | edit source]

Til la stato-stroko en 22 di marto 2012 e nova stato-stroko en decembro sam yaro, Mali esis demokratiala parlamentala republiko, guvernita da la konstituco adoptita en 12 di januaro 1992. La chefo di stato esis la prezidanto, qua elektesis dal populo por 5-yara periodo. La chefo di guvernerio esis la chefministro, qua elektesis da la prezidanto.

La parlamento kompozesas da unika chambro kun 160 deputati, qui elektesas dal populo por 5-yara periodo.

La konstituco di Mali establisas nedependanta judiciala povo, ma l'exekutiva povo kontinuas exercar influi super la judiciala povo.

Geografio[redaktar | edit source]

Satelitala imajo di Mali.

Sahara dezerto kovras nordo di lando. En centro di lando jacas la regiono di Sahel. Dezerta o semidezerta regioni kovras 65% di surfaco. En sudo existas savano e fertila regioni en le vali di Nijer e Senegal fluvii.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Mali.

Demografio[redaktar | edit source]

La maxim granda urbo di lando esas Bamako. Altra importanta urbi esas Sikasso e Ségou.

Kulturo[redaktar | edit source]

Referi[redaktar | edit source]

Commons
Commons havas kontenajo relatante a:
  1. Mali preliminary 2009 Census
  2. 2.0 2.1 http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Mali.pdf

Extera ligili[redaktar | edit source]


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando