Kenia

Jamhuri Ya Kenya Republic of Kenya Flago di Kenia Blazono di Kenia Chefurbo: Nairobi ·Lojanti: 3,138,295 (2009) Precipua urbo: Nairobi Oficala linguo: angliana, Swahili Guvernerio: Republiko ·Prezidisto: Mwai Kibaki ·Chefa ministro: Raila Odinga Surfaco: (47ma granda) ·Totala: 580,367 km² ·% aquo: 2,3 Lojanti: (33ma granda) ·Totala: 39,002,777 (2010) ·Lojanto-denseso: 67,2 loj./km² Nacionala himno: Ee Mungu Nguvu Yetu Pekunio: Keniana Shilling Reto-kodo: .ke Precipua religio: kristanismo, 79,3%

Kenia esas lando qua jacas en est-Afrika. Lua vicina landi esas:

• en nord-westo Sudan,
• en nordo, Etiopia,
• en esto Somalia,
• en sudo, Tanzania,
• en westo, Uganda.

En sud-esto jacas l'Indiana oceano.

Bazala fakti pri Kenia.

Historio

Videz anke: Historio di Kenia.

Fosili trovita en Est-Afrika sugestas ke primati ja vivis en la regiono cirkum 20 milioni yari ante nun. Fosili di Homo habilis (2,5 til 1,8 milioni yari ante nun) e Homo erectus (1,8 milioni til 350 mil yari ante nun) esis trovita en la regiono di Lago Turkana. Ye 1984 Richard Leakey trovis skeleto di Homo erectus puero kun 1,6 milioni yar-evo en ta regiono.

Araba komercisti komencis frequentar la litoro di la regiono dum 1ma yarcento. Arabi e Persi establisis urbeti en la litoro dum 8ma yarcento.

Portugalani esis l'unesma Europani qua arivis en la teritorio di nuna Kenia, kande Vasco da Gama vizitis Mombasa ye 1498. Portugalani establisis su en la regiono pos 1505 kun skopo di protektar lia komerco en Indiana oceano.

Ye 25 di agosto 1848 Germana misionero Johann Ludwig Krapf establisis l'unesma kristana misiono en la regiono. Il tradukis la Biblo a swahili. Pos 1850 europani komencis trasar mapi di l'internajo. Tre developi augmentis l'interesi di europani en la regiono: l'unesma esis la kresko di Zanzibar, insulo e portuo fore la rivo di Afrika; la duesma esis la kresko di demando por Afrikana produkti, kom ivoro. Finale, la konkurso inter Germaniana Imperio ed Unionita Rejio por teritorii en Afrika. Ye 1885 Germaniana Imperio establisis protektorato en la regiono, ma donis lua kolonii a Unionita Rejio ye 1890.

Kenia divenis nedependanta de Unionita Rejio ye 12 di decembro 1963. Jomo Kenyatta esis l'unesma prezidisto, e guvernis til lia morto ye 1978.

Politiko

Kenia esas demokratiala republiko. La prezidisto esas la chefo di stato ed anke la chefo di guvernerio. Il esas elektita da populo por 5-yara periodo.

La parlamento havas 1 chambro, kun 224 membri elektita por 5 yari da populo.

Geografio

Granda Valo di Rift krucumas lando en esto. La maxim alta monto di Kenia esas Monto Kenia, kun 5,199 metri di altitudo.

Strado en Tsavo Esto Nacionala Parko.

La klimato varias de tropikala en litoro til arida en internajo. Pluvi esas plu intensa de aprilo til junio, ed anke de oktobro til decembro. Lando havas multa regioni richa en sovaja vivo, kom exemplo le regioni di savano de Masai Mara e Tsavo Esto Nacionala Parko. Le 5 granda animali di Afrika (elefanto, leono, bufalo, leopardo e rinocero) bestiizas en lando.

Kenia esas dividita en 8 provinci:

• Centrala provinco
• Litoro provinco
• Estala provinco
• Nairobi provinco
• Nord-estala provinco
• Nyanza
• Valo di Rift
• Westala provinco

Ekonomio

Videz anke: Ekonomio di Kenia.

Demografio

Kenia havis 38,610,097 lojanti segun la kontado 2005. On kalkulas ke la populo ye 2010 esas 39,002,777. Lua oficala lingui esas Swahili ed Angliana. Cirkum 85% di la populo savas lektar e skribar.

Kulturo

Du importanta nomi en Keniana literaturo esas Ngũgĩ wa Thiong'o e Moyez G. Vassanji. En muziko, taarab (ritmo de Zanzibar) hip hop, reggae, soul, soukous, zouk, rock and roll, funk e Europop esas populala. Muziki generale esas kompozata en Swahili o Lingala. Benga esas altra populala muzikala stilo.

La maxim populala sporti di Kenia esas kriketo, automobilo-kontesto, futbalo, rugby e boxo. Lando havas multa kuristi di longa disto, kom Catherine Ndereba e Paul Tergat.