Kenia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Jamhuri Ya Kenya
Republic of Kenya
Flag of Kenya.svg Coat of arms of Kenya.svg
Flago di Kenia Blazono di Kenia
Mapo di Kenia
Chefurbo: Nairobi
·Habitanti: 3,138,295 (2009)
Precipua urbo: Nairobi
Oficala linguo: angliana, Swahili
Guvernerio: Republiko
·Prezidisto: Mwai Kibaki
·Chefa ministro: Raila Odinga
Surfaco: (47ma granda)
·Totala: 580,367 km²
·% aquo: 2,3
Habitanti: (33ma granda)
·Totala: 39,002,777[1] (2010)
·Lojanto-denseso: 67,2 hab./km²
Nacionala himno: Ee Mungu Nguvu Yetu
Pekunio: Keniana Shilling
Reto-kodo: .ke
Precipua religio: kristanismo, 79,3%

Kenia esas lando qua jacas en est-Afrika. Lua vicina landi esas:

En sud-esto jacas l'Indiana oceano.

Bazala fakti pri Kenia.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Kenia.

Fosili trovita en Est-Afrika sugestas ke primati ja vivis en la regiono cirkum 20 milioni yari ante nun. Fosili di Homo habilis (2,5 til 1,8 milioni yari ante nun) e Homo erectus (1,8 milioni til 350 mil yari ante nun) esis trovita en la regiono di Lago Turkana. Ye 1984 Richard Leakey trovis skeleto di Homo erectus puero kun 1,6 milioni yar-evo en ta regiono.

Araba komercisti komencis frequentar la litoro di la regiono dum 1ma yarcento. Arabi e Persi establisis urbeti en la litoro dum 8ma yarcento.

Portugalani esis l'unesma Europani qua arivis en la teritorio di nuna Kenia, kande Vasco da Gama vizitis Mombasa ye 1498. Portugalani establisis su en la regiono pos 1505 kun skopo di protektar lia komerco en Indiana oceano.

Ye 25 di agosto 1848 Germana misionero Johann Ludwig Krapf establisis l'unesma kristana misiono en la regiono. Il tradukis la Biblo a swahili. Pos 1850 europani komencis trasar mapi di l'internajo[2]. Tre developi augmentis l'interesi di europani en la regiono: l'unesma esis la kresko di Zanzibar, insulo e portuo fore la rivo di Afrika[3]; la duesma esis la kresko di demando por Afrikana produkti, kom ivoro. Finale, la konkurso inter Germaniana Imperio ed Unionita Rejio por teritorii en Afrika. Ye 1885 Germaniana Imperio establisis protektorato en la regiono, ma donis lua kolonii a Unionita Rejio ye 1890.

Kenia divenis nedependanta de Unionita Rejio ye 12 di decembro 1963. Jomo Kenyatta esis l'unesma prezidisto, e guvernis til lia morto ye 1978.

Politiko[redaktar | edit source]

Kenia esas demokratiala republiko. La prezidisto esas la chefo di stato ed anke la chefo di guvernerio. Il esas elektita da populo por 5-yara periodo.

La parlamento havas 1 chambro, kun 224 membri elektita por 5 yari da populo.

Geografio[redaktar | edit source]

Granda Valo di Rift krucumas lando en esto. La maxim alta monto di Kenia esas Monto Kenia, kun 5,199 metri di altitudo.

Strado en Tsavo Esto Nacionala Parko.

La klimato varias de tropikala en litoro til arida en internajo. Pluvi esas plu intensa de aprilo til junio, ed anke de oktobro til decembro. Lando havas multa regioni richa en sovaja vivo, kom exemplo le regioni di savano de Masai Mara e Tsavo Esto Nacionala Parko. Le 5 granda animali di Afrika (elefanto, leono, bufalo, leopardo e rinocero) bestiizas en lando.

Kenia esas dividita en 8 provinci:

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Kenia.

Demografio[redaktar | edit source]

Kenia havis 38,610,097 lojanti segun la kontado 2005[4]. On kalkulas ke la populo ye 2010 esas 39,002,777[1]. Lua oficala lingui esas Swahili ed Angliana. Cirkum 85% di la populo savas lektar e skribar.

Kulturo[redaktar | edit source]

Du importanta nomi en Keniana literaturo esas Ngũgĩ wa Thiong'o e Moyez G. Vassanji. En muziko, taarab (ritmo de Zanzibar) hip hop, reggae, soul, soukous, zouk, rock and roll, funk e Europop esas populala. Muziki generale esas kompozata en Swahili o Lingala. Benga esas altra populala muzikala stilo.

La maxim populala sporti di Kenia esas kriketo, automobilo-kontesto, futbalo, rugby e boxo. Lando havas multa kuristi di longa disto, kom Catherine Ndereba e Paul Tergat.

Referi[redaktar | edit source]

  1. 1.0 1.1 The World Factbook:Kenya
  2. Robin Hallett, Africa to 1875, p. 229
  3. Robin Hallett, Africa Since 1875: A Modern History, p. 560
  4. Census Results
Commons
Commons havas kontenajo relatante a:



Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando