Egiptia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
جمهورية مصر العربية
Gumhūriyyat Miṣr al-ʿArabiyyah
Flag of Egypt.svg Coat of arms of Egypt.svg
Flago di Egiptia Blazono di Egiptia
Mapo di Egiptia
Chefurbo: Kairo
·Habitanti: 7,438,376 (2005)
Precipua urbo: Kairo
Oficala linguo: Arabiana
Guvernerio: Republiko
·Prezidisto: Mohamed Hussein Tantawi
·Chefa ministro: Ahmed Shafik
Surfaco: (30ma granda)
·Totala: 1,001,449 km²
·% aquo: 0,632
Habitanti: (16ma granda)
·Totala: 76 milioni[1] (2009)
·Lojanto-denseso: 76 hab./km²
Nacionala himno: Bilady, Bilady, Bilady
Pekunio: Egiptiana pundo
Reto-kodo: .eg
Precipua religio: islamo (84%)

Egiptia jacas en nordest-Afrika, parte en Azia. Oficala nomo dil stato esas Gumhuriyet Masr il-Arabiya, ed ol esas republiko guidata da prezidisto.

Chef-urbo: Kairo

  • lojanti (yaro): 16, forsan 20 milioni (2004), 5,085,000 (1983), 3,035,000 (1959).
  • altra urbi: Alexandria, Giza

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Egiptia.

Egiptia havas tre longa historio ed ol esas un de la nasko-loki di homala kulturo.

Historiala periodi di Egiptia esas:

  • Predinastiala periodo: c. 3200 aK—3000 aK.
  • Unionigo dil stato, 1ma e 2ma dinastio: c. 3000 aK—2665 aK.
  • Anciena imperio, 3ma—6ma dinastii: 2665 aK—2155 aK.
  • Unesma mezala periodo, 7ma—10ma dinastii: 2155 aK—2040 aK.
  • Meza imperio, 11ma—14ma dinastii: 2040 aK—1650 aK.
  • Duesma mezala periodo, 15ma—17ma dinastii: 1650 aK—1554 aK.
  • Nova imperio, 18ma—20ma dinastii: 1554 aK—1080 aK.
  • Triesma mezala periodo, 21ma—24ma dinastii: 1080 aK—712 aK.
  • Pos-Egiptiana periodo, 25ma—31ma dinastii: 712 aK—332 aK.
  • Helena periodo: 332 aK—c. 300 pK.
  • Koptiana periodo: c. 300—641.
  • Araba periodo: 641—.

Moderna Egiptia divenis sendependanta de Britania ye 28 di februaro 1922, kom monarkio. Pos 18 di junio 1953 ol divenis republiko.

Politiko[redaktar | edit source]

Egiptia esas republiko pos 18 di junio 1953. Malgre ta, pos 1967 til nun lando vivas preske kontinue sub "urjanteso-lego". De 1981 til 2011 lando vivis sub autokratismo di Hosni Mubarak, qua asumis povo pos la mortigo di Anwar Sadat[2]. Ye 11 di februaro 2011 pos intensa populala protesti, Mubarak renoncis. Un uniono di militisti, komandita da marshalo Mohamed Hussein Tantawi asumis povo.

La parlamento havas 2 chambri: Shura Konsilantaro (Maglis el-Shura), kun 264 membri, e Popula Asemblajo (Maglis el-Sha’ab), kun 454 membri.

Geografio[redaktar | edit source]

Topografio di Egiptia.

Kun 1,002,450 km² Egiptia esas la 30ma granda lando dil mondo en totala surfaco. Granda parto di lando esas kovrata da sika dezerto, e recevas averajale 2-5 mm di pluvo en un yaro. La regiono cirkum Nilo havas fertila suli, e koncentras la majoritato di la populo.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Egiptia.

La precipua produkti di exportacajo esas petrolo, oleal produkti, fosfato, kotono, stofi e frukti. Duimo de populo laboras che agrokultivo.

Demografio[redaktar | edit source]

Oficala linguo esas Araba. De populo 85~90% esas Islamista, 10~15% Kristana.

Lua maxim granda urbo esas Kairo. Altra importanta urbi esas Alexandria ed El-Giza.

Kulturo[redaktar | edit source]

Egiptiana autoro Naguib Mahfouz esis l'unesma en Arabiana linguo qua recevis la Nobel-premio en literaturo. Lando anke havas du notora autorini, Nawal El Saadawi, ed Alifa Rifaat.

Referi[redaktar | edit source]

  1. http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/pls/fdl/tst12e?action=&lname=
  2. "Succession Gives Army a Stiff Test in Egypt," nytimes.com


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando