India

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
भारत गणराज्य
Bharat Ganaraxya
Flag of India.svg Emblem of India.svg
Flago di India Blazono di India
Mapo di India
Chefurbo: Nova-Delhi
·Habitanti: 321.883 (2006)
Precipua urbo: Mumbai
Oficala linguo: Hindi, Angliana, ed altra 21 lingui
Guvernerio: Republiko
·Prezidisto: Pratibha Devisingh Patil
·Chefa ministro: Manmohan Singh
Surfaco: (7ma granda)
·Totala: 3,287,240 km²
·% aquo: 9,56
Habitanti: (2ma granda)
·Totala: 1,189,239,000[1] (2010)
·Lojanto-denseso: 361,8 hab./km²
Nacionala himno: Jana Gana Mana
Pekunio: Rupio di India
Reto-kodo: .in
Precipua religio: hinduismo, 81,5%

La Republiko di India esas la duesma populoza naciono dil mondo kun plu kam un miliardo habitanti, ed ol esas la sepesma maxim granda lando en geografiala areo. Kun plura majora lingui e centi de dialekti, diversa religii ed kulturi, plura granda urbi e plu kam 700.000 vilaji, India existas misterioze, amba en la klasika, tradicionala metodi, ed en la moderna industriala mondumo.

India jacas en sud-Azia inter Maro Arabala e Bayo di Bengal. India havas komuna bordi kun Bangladesh, Bhutan, Myanmar (Burma), Populala Republiko di Chinia, Nepal e Pakistan.

Bazala fakti pri India.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di India.

Esas evidentajo ke ula populo habitis la regiono di la nuna stato Madhya Pradesh depos la petr-epoko. La unesma permananta edifici aparis cirkum 6000 aK. La maxim anciena civilizeso konocata esas la civilizeso di Indus-valo, cirkum 3400 yari aK. Sequante okuris Vedika periodo, qua pozis la fundamenti di hinduismo. Dum la 3ma yarcento aK la sudo di India esis unionita sub la Maurya imperio, e prosperis dum la rejio di Ashoka la granda.

Granda parto di nord-India divenis parto di la Sultanio di Delhi de 1206 til 1526 e depos 1526 til 1858 de la Mughal Imperio, qua kovris granda parto di nuna India. Ye 1858 Britaniani transformis la regioni di nuna India, Pakistan e Myanmar aden la Britaniana Rejio, kolonio qua duris til 1947.

India ganis sua nedependeso de Unionita Rejio ye 15 di agosto 1947. Ye 26 di januaro 1950 ol divenis republiko ed adoptis nova konstituco. Rajendra Prasad esis lua unesma prezidisto.

Politiko[redaktar | edit source]

India esas parlamentala e federala republiko, ed anke la maxim populoza liberala demokratio. La prezidisto esas indirekte elektita por 5-yara periodo. Sioro Pratibha Devisingh Patil divenis la deketriesma prezidisto di India ye 25 di julio 2007. El esas la unesma muliero qua atingis ta ofico.

La Parlamento havas du chambri: Rajya Sabha (Senato) kun 250 membri, e Lok Sabha ("Domo di Populo"), kun 545 membri.

Geografio[redaktar | edit source]

Topografiala mapo di India.

Himalaya monti formacas la norda bordi di India. Al westo esas la stato Rajasthan qua havas dezerti. La fluvio Ganga (2.478 km) fluas tra granda fertila plana lando en la centra parto. La lando acensas al du plat-landi qui limitesas ye la central ed suda regioni da basa monti nomita Dekkan Ghat. Ta monti inklinas aden streta litoro regioni. Plura fluvii ed riveri trairas la lando.

Klimato[redaktar | edit source]

Generala klimato en India esas sezonala kun koldeta vintri ed varmega someri sequita da du o tri monati di pluvema vetero. Ye la norda ed centra regioni, dum la vintro, kolda venti de la Himalaya monti efektigas ne severa ed sika klimatala standi. Ye la suda parto ed la litori di Arabala Maro, varmega ed humida standi restas dum la tota yaro.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di India.

L'ekonomio di India kreskis tre rapide en recenta yari, malgre quarimo de la populo esas tre povra.

Demografio[redaktar | edit source]

India havas plu kam un miliardo lojanti. Cirkum 70% de la populo esas Indi-Aryani, 25% apartenas a la Dravida raso, ed 3% esas mongoli ed altra etniala grupi.

La maxim granda urbi ye 2010 esas Mumbai (13.830.884 lojanti)[2], Delhi (12.565.901 lojanti), Bangalore (5.438.065 lojanti) e Kolkata (5.138.208 lojanti).

Kulturo[redaktar | edit source]

La precipua marki di Indiana kulturo esas la granda sinkretismo[3] e kulturala pluralismo[4]. Kulturala tradicioni di India datizas de 8.000 yari aK[5].

Religio[redaktar | edit source]

Lingui[redaktar | edit source]

Hindi konstatesis kom la nacionala linguo per la guvernerio pos ganar autonomeso, ma ol es la precipua linguo di nur 30% de la populo. Angliana esas la precipua linguo por nacionala, politikala, ed komercala komuniko. Esas 14 altra oficala lingui en India. La populara linguo Hindustani parolesas en norda India, ma ne esas oficala linguo.

Cetera aferi[redaktar | edit source]

Fundamentala koncerni en India es duranta disputo kun Pakistan pri Kashmir, tre multa populo, ekologiala dekadeso, extensiva povreso, ed etniala ed religiala konflikti. To es malgre impresiva gani en ekonomiala progreso en recenta yari.

Referi[redaktar | edit source]

  1. Indianstat Indian Official Population Clock
  2. "World: largest cities and towns and statistics of their population (2010)". World Gazetteer
  3. "Cultural Diversity, religious syncretism and People of India"
  4. "Cultural Pluralism, National Identity and Development"
  5. Arnett, Robert. India Unveiled. Atman Press, 2006.

Extera ligili[redaktar | edit source]

Commons
Wikimedia Commons havas kontenajo relatante a: India