Jordania

المملكة الأردنّيّة الهاشميّة Al Mamlakah al Urduniyah al Hashimiyah Flago di Jordania Blazono di Jordania Chefurbo: Amman ·Lojanti: 1,766,155 (2001) Precipua urbo: Amman Oficala linguo: araba Guvernerio: Monarkio ·Rejo: Abdullah 2ma ·Chefa ministro: [Awn Shawkat Al-Khasawneh]] Surfaco: (112ma granda) ·Totala: 92,300 km² ·% aquo: 0,8 Lojanti: (102ma granda) ·Totala: 6,407,085 (2010) ·Lojanto-denseso: 68,4 loj./km² Nacionala himno: As-salam al-malaki al-Urduni Pekunio: Dinaro di Jordania Reto-kodo: .jo Precipua religio: islamo, 93,5%

Jordania esas lando en Proxim Oriento. Lua vicina landi esas:

• Siria en nordo,
• Irak en esto,
• Saudia Arabia en sud-esto,
• Israel e Cisjordania en westo.

En sujo jacas Golfo di Aqaba e l'unika marala portuo di lando.

Bazala fakti pri Jordania

Historio

Videz anke: Historio di Jordania.

La historio di Jordania komencis cirkum 2000 yari aK kande semitika populi establisis su apud Jordan rivero. Pose, Hititi, Egiptiani, Israelani, Asiriani ed altra populi invadis ed okupis la regiono. Romani okupis l'anciena urbo di Filadelfia (nune Amman) ye 106. Ye 326 kristanismo divenis l'oficala religio di Romana Imperio, e l'urbo di Filadelfia divenis sideyo di un episkopio.

De 661 til 750 la regiono divenis parto di Umayyad imperio, qua introduktis islamo. Sequante la regiono divenis parto de l'Abasida kalifio, qua guvernis til 1258. Ye 1516 Otomani okupis la regiono.

Jordania divenis parto di Otoman imperio til fino di Unesma mondomilito. Ye 1925 Unionita Rejio okupis la regiono, administrita sub la nomo Transjordania. Ol divenis nedependanta de Unionita Rejio ye 25 di mayo 1946.

Ye 1948 Jordania partoprenis en l'Araba-Israelana milito kontre Israel. Lando kontrolis la regiono di Cisjordania til 1967 kande Israel okupis ol. Dum Yon Kippur-milito Jordania sendis soldati por suportar Siria kontre ataki de Israel, ma ne kombatis direkte en Israelana o Jordaniana teritorii. Ye 1988 rejulo Hussein dissolvis parlamento ed abandonis reklamaci pri Cisjordania. Ye 25 di julio 1994 Jordania signatis paco-pakto kun Israel.

Ye 1999 pos longa kuraco kontre kancero rejulo Hussein mortis. Lia filiulo Abdullah 2ma sucedis il.

Politiko

Segun konstituco aprobita ye 8 di januaro 1952 Jordania esas konstitucala monarkio. Rejo Abdullah 2ma di Jordania esas chefo di stato depos 7 di februaro 1999. Rejo signatas ed exekutas tota legi, ma lia povo di veto povas esar desfacita da 2/3 di deputati. La chefo di guvernerio esas la chefa ministro, nune Awn Shawkat Al-Khasawneh.

Legifala povo esas kompozata da du chambri. Populo elektas 114 deputadi por Konsilantaro, basa chambro dil parlamento. Rejo selektas 40 membri dil Senato.

Geografio

Mapo di Jordania kun lua precipua urbi.

Jordania havas mikra litoro en Aqaba golfo en sudo, nur 26 km. La maxim alta monto di lando esas Jabal Umm al Dam, kun 1,854 metri di altitudo, e la maxim basa punto di lando esas Mortinta maro, kun 408 metri sub mar-nivelo, la maxim basa punto di la surfaco di Tero.

Klimato di Jordania esas mi-arida, kun averajala temperaturi di 30 °C dum somero, e 13 °C dum vintro. La maxim varma monato esas agosto e la maxim kolda esas januaro. De novembro til aprilo okuras pluvoza sezono. En Amman, qua jacas inter 756 e 1,280 metri sur mar-nivelo on povas okurar nivo dum vintro.

Ekonomio

Videz anke: Ekonomio di Jordania.

Jordania havas poka naturala rekursi. Ol importas petrolo de Irak. Turismo kontributis kun 10% til 12% di KLP ye 2006.

Demografio

Segun kontado ye 2004 Jordania havis 5,100,981 lojanti, di qua 51,5% esis viri. Segun statistiki, posible 190,000 personi ne esis kontita dum kontado. La majoritato di la populo havas Araba origino: Jordaniani, Palestinani ed Irakani.

Cirkum 92% di populo esas islama, 6% kristana e 2% altra. On kalkulas ke nune 92.8% di populo savas lektar ed skribar.

La maxim granda urbo esas la chef-urbo, Amman. Altra importanta urbi esas Az-Zarqa, Irbid, e Ar-Rusayaf.

Kulturo

La maxim populala sporti en Jordania esas futbalo e basketbalo.