Turkmenistan

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Türkmenistan
Flag of Turkmenistan.svg Emblem of Turkmenistan.svg
Flago di Turkmenistan Blazono di Turkmenistan
Mapo di Turkmenistan
Chefurbo: Ashgabat
·Habitanti: 573.924 (2005)
Precipua urbo: Ashgabat
Oficala linguo: Turkmena
Guvernerio: Republiko
·Prezidanto: Gurbanguly Berdimuhamedow
Surfaco: (52ma granda)
·Totala: 488.100[1] km²
·% aquo: 4,9
Habitanti: (112ma granda)
·Totala: 5.110.000[2] (2009)
·Lojanto-denseso: 10,5 hab./km²
Nacionala himno: Himno di Nedependanta e Neutra Turkmenistan
Pekunio: Manat di Turkmenistan
Reto-kodo: .tm
Precipua religio: islamo, 87,2%

Turkmenistan, ante konocita kom Turkmenia esas lando en central-Azia qua divenis nedependanta pos la krulo di Sovietia. Ol havas frontieri kun Afganistan, Iran (Persia), Kazakstan, Uzbekistan e ne havas litoro ma adjacas Kaspia maro.

Bazala fakti pri Turkmenistan.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Turkmenistan.

Dum la 8ma yarcento aK Oghuz tribui movis de Mongolia vers la teritorii di nuna Turkmenistan. Alexandros la Magna konquestis la regiono, partopreninta a Persian imperio, dum la 4ma yarcento aK, e fondis l'urbo di Merv, nune Mary en 330 aK. Til nun on ne trovis la ruini de ta urbo. Pos la morto di Alexandros lia imperio krulis e la regiono esis administrita da Seleucidi, Partiani e, pos la yaro 224 da Sasanidi, qua lore administris Persia.

Dum la fino di la 7ma e la komenco di la 8ma yarcento, arabi konquestis la regiono ed introduktis islama religio. La regiono divenis parto di Islama Kalifio, ed esis dividita en du provinci, Mawara'un Nahr and Khorasan. Uthman ibn Affan konquestis l'urbo di Merv, qua divenis chefurbo di Khorasan. Dum la 13ma yarcento Mongoli komandita da Chingiz-kano konquestis la regiono. Pos la fino di Mongola imperio diversa mi-nedependanta stati aparis en la regiono.

Rusi komencis kontakti kun Turkmeni dum la 18ma yarcento. En 1894 Rusian imperio ja kontrolis la teritorio. Pos la 1917-Rusiana revoluciono Sovietia asumis la kontrolajo. Turkmenistan nur divenis nedependanta ye la 27 di oktobro 1991. Sama yaro, Turkmenistan eniris la KNS.

La ex-chefo di Socialista Sovieta Republiko di Turkmenistan, Saparmurat Niyazov, sejornis en povo til lua morto ye 21 di decembro 2006. En un elekto ye 11 di februaro sequanta yaro, esis elektita Gurbanguly Berdimuhamedow por sucedar li. Berdimuhamedow asumis povo ye la 14 di februaro 2007.

Politiko[redaktar | edit source]

Turkmenistan esas prezidantala republiko. La prezidanto esas la chefo di stato e la chefo di guvernerio. En septembro 2008 lando adoptis nova konstituco, qua augmentis la povo dil parlamento e permisis krear nova partisi.

Geografio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Geografio di Turkmenistan.
Mapo di Turkmenistan kun lua precipua urbi.

Kun 488.100 km² di surfaco, Turkmenistan esas la 52ma granda lando en la mondo. Lua surfaco esas poke min ke Hispania e poke larje ke Kalifornia, Usa. De lua surfaco, plu kam 80% esas Karakum deserto. Monto Aýrybaba, kun 3,139 metri di altitudo, esas lua maxim alta punto.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Turkmenistan.

Demografio[redaktar | edit source]

La maxim granda urbo esas la chefurbo, Ashgabat. Altra importana urbi esas Turkmenabat, Dashhowuz, e Mary.

Kulturo[redaktar | edit source]

Tradicionala Turkmena tapisi, produktata da Turkmena tribui, esas notora por lua qualeso e beleso. En literaturo, du importanta poeti esas Magtymguly Pyragy e Mämmetweli Kemine.

Referi[redaktar | edit source]

  1. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html
  2. World Population Prospects, Table A1
Commons
Commons havas kontenajo relatante a: