Hispania

Reino de España Reialme d'Espanha Regne d'Espanya Reino de España Espainiako Erresuma Flago di Hispania Blazono di Hispania Chefurbo: Madrid ·Lojanti: 3,128,600 (2006) Precipua urbo: Madrid Oficala linguo: Hispaniana (en tota lando) Baska (en Baska Lando), Galisiana (en Galisia), Kataluniana (en Katalunia). Ocitaniana (en Valo di Aran) Guvernerio: Monarkio ·Rejulo: Juan Carlos 1ma ·Chefa ministro: José Luis Rodríguez Zapatero Surfaco: (51ma granda) ·Totala: 504,030 km² ·% aquo: 1,04 Lojanti: (27ma granda) ·Totala: 43,030,109 (2010) ·Lojanto-denseso: 93 loj./km² Nacionala himno: Marcha Real Pekunio: Euro Reto-kodo: .es Precipua religio: kristanismo (katolikismo: 90%)

Hispania esas lando qua jacas en Europa sud-Ocidentala. Lua vicina landi esas:

• en nord-esto, Francia ed Andora
• en westo, Portugal.

En sudo ed en esto jacas Mediteraneo. En nordo jacas Oceano Atlantiko.

Bazala fakti pri Hispania

Historio

Iberiani esas l'unesma populi qua habitis la regiono di nuna Hispania. Grekiani e Feniciani esis l'unesma populi qua legacis skribaji, ma ne renkontris iberiani. Feniciani fondis Gadir (nune Cádiz) cirkum 1100 aK.

• De Iberika Peninsulo
• Reconquista

Ye 1793 Hispania militis kontre Franca Republiko, qua exekutis la rejulo Louis 16ma. Ye 1795 ol signatis paco-pakto kun Francia.

Ye 1807 sekreta Fontainebleau-kontrakto signita da Hispania princo Manuel de Godoy y Álvarez de Faria instigis Hispania a deklarar milito kontre Unionita Rejio. Franca trupi eniris Hispana teritorio por okupar Portugal, ma sejornis en lando, e koaktis la rejulo Fernando 7ma di Hispania abdikar en favoro di Joseph Bonaparte. Kun la falio di Napoleon 1ma Fernando 7ma riganis povo ye 1814. Dume parto di Hispaniana kolonii en Amerika deklaris sucesoze lua nedependesi o komencis lua nedependeso-procesi inter 1810 e 1811.

• Hispaniana interna milito
• Francisco Franco
• Juan Carlos 1ma

Ye 1986 Hispania eniris Europana Komuneso Ekonomiala, pos eniris Eurozono ye 1 di januaro 1999 ed adoptis l'Euro kom pekunio ye 1 di januaro 2002.

Politiko

Hispania esas konstitucala monarkio. Rejulo Juan Carlos 1ma esas chefo di stato depos 22 di novembro 1975. Chefa ministro esas anke nominita Prezidisto di Guvernerio.

La Parlamento havas 2 chambri: Konsilantaro (Congreso de los Diputados) kun 350 membri elektita da 4-yara periodo, e Senato, kun 259 membri. Lua konstituco esis adoptita ye 1978.

Geografio

Mapo di Hispania kun lua provinci.

Hispania havas aproxime sama surfaco ke Usana stato di Kalifornia.

Videz anke

• Gibraltar-stretajo
• Pirenei
• Baleari

Precipua fluvii: Ebro, Tajo, Douro, Guadiana, Guadalquivir.

Ol havas 17 autonoma regioni. Ceuta e Melilla esas Hispan urbi en Afrikana kontinento (nordo di Maroko).

Ekonomio

Videz anke: Ekonomio di Hispania.

Hispania havas la 9ma granda ekonomio dil mondo. Lando eniris l'Eurozono ye 1 di januaro 1999 ed adoptis l'Euro kom pekunio ye 1 di januaro 2002.

Turismal aktiveso en Hispania esas la duesma granda dil mondo. La revenui kun turismo atingi 40 miliardi di dolari, o 5% di KLP, ye 2006.

Demografio

Ye 2008 Hispania atingis 46 milioni lojanti. Lua lojanto-denseso, 91 loj./km², esas min ke la majoritato di west-Europana stati. Ecepte en la regiono di Madrid, granda parto di populo vivas apud litoro.

Hispaniana populo duopligis dum 20ma yarcento, pro granda demografiala kresko dum 1960a e 1970a yardeki. Nuna esas precipue kun regulozigo di enmigranto de Afrika. Ye 2007 cirkum 4,5 milioni di habitanti esis stranjeri; altra kalkulis ke stranjeri esis 4,8 milioni, o 11% di totala populo.

Kulturo

Lingui

• Hispaniana linguo
• Kataluniana linguo
• Galisiana linguo
• Baskiana linguo
• Ocitaniana linguo

Literaturo

Miguel de Cervantes esas probable la maxim notora Hispan autoro. Cantar de Mio Cid, skribita kelkatempe inter fino di 12ma e komenco di 13ma yarcento, esas la maxim anciena poemo en Hispaniana linguo. En pre-renesanco (15ma yarcento) la maxim important autori esis Juan de Mena e Íñigo López de Mendoza. En Renesanco, Garcilaso de la Vega e Juan Boscán. En Baroko on remarkas Lope de Vega, Pedro Calderón de la Barca e Tirso de Molina, ultre ke la poezio di Luis de Góngora e Francisco de Quevedo, e la verko Don Quixote de la Mancha de Miguel de Cervantes.

Dum Racion-epoko, on havas Gaspar Melchor de Jovellanos, Benito Jeronimo Feijoo, José Cadalso e Juan Meléndez Valdés. Dum Romantikismo aparis Manuel José Quintana, José de Espronceda, dramataro Gustavo Adolfo Bécquer, jurnalisto Mariano José de Larra, Ángel de Saavedra, ed altra autori. En Realismo on havas Juan Valera, José María de Pereda, Benito Pérez Galdós, Emilia Pardo Bazán, Leopoldo Alas (konocita kom Clarín), Armando Palacio Valdés, ed Vicente Blasco Ibáñez. En komenco di Modernismo on remarkas Juan Ramón Jiménez, Miguel de Unamuno e Rubén Darío. Altra importanta nomi: Federico García Lorca, José Ortega y Gasset, e Nobel-premiarii José Echegaray, Jacinto Benavente, Juan Ramón Jiménez, Vicente Aleixandre, e Camilo José Cela.

Religio

L'artiklo 16.3 de la Hispana Konstitucio definas la lando kam nekonfesionala stato: "Nula konfesiono havos estatala karaktero". Quankam, ol garantias la religia libereso.

Katolikismo esas la principala religio. La duesma religio según la nombro di mebri esas l'islamo, sequanta dil protestanteso e la mormonismo.

Arto

La diversa populi ke esis en Hispania dum olua historio, la situaciono kam frontero inter du kontinenti kun kulturala tradicioni plu diversi, l'influenco dil monarkio e lua expanseso en Amerika, determinis la kulturo, arto e patrimonio di Hispania e facis de to lando richa e variada.

Referi

	Membrostati dil Europana Uniono
Austria – Belgia – Bulgaria – Chekia – Chipro – Dania – Estonia – Finlando – Francia – Germania – Grekia – Hispania – Hungaria – Irlando – Italia – Latvia – Lituania – Luxemburgia – Malta – Nederlando – Polonia – Portugal – Rumania – Slovakia – Slovenia – Suedia – Unionita Rejio Kandidato-stati: Kroatia – Republiko Macedonia – Turkia Peticionanta stati:Albania - Islando - Montenegro - Serbia