Hungaria
Magyar Köztársaság
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Hungaria esas lando qua jacas en centro di Europa. Lua vicina landi esas:
- Slovakia en nordo,
- Ukrainia en nord-esto,
- Rumania en esto,
- Serbia e Kroatia en sudo,
- Slovenia ed Austria en westo.
Bazala fakti pri Hungaria.
Indexo |
[redaktar] Historio
Kelti (pos cirkum 450 aK) e Romani (9 ak til 430) vivis en la regiono di nuna Hungaria. Dum la 9ma yarcento (yaro 895) regnanto Árpád fondis Hungaria. Lia grand-nepotulo István 1ma di Hungaria esis kronizita rejulo ye 1000 kun krono sendita de Roma da papo Silvester 2ma, e divenis l'unesma rejulo di Hungaria.
Ye 1241 Mongoli invadis ed okupis Hungaria til 1242, ed ye 1541 lando esis okupita da Otoman imperio. Dum la fino di 17ma yarcento Hungari vinkis Otomani kun la helpo di Austriani.
Videz:
[redaktar] Politiko
Hungaria esas parlamentala republiko. La chefo di stato esas la prezidisto, nune László Sólyom. Il esas elektita da Naciona Asemblajo por 5 yari. La chefo di guverno esas la chefa ministro, indikita da prezidisto.
La parlamento (Országgyűlés) havas 1 chambro e 386 membri.
[redaktar] Guvernerio
En Hungaria esas 19 gubernii .
| – Bács-Kiskun | – Baranya | – Békes | – Borsod-Abaúj-Zemplén |
| – Csongrád | – Fejér | – Győr-Sopron | – Hajdú-Bihár |
| – Heves | – Komarom | – Nógrád | – Pest |
| – Somogy | – Szabolcs-Szatmár | – Szolnok | – Tolna |
| – Vas | – Veszprém | – Zala |
La komoni esas entote c. 3.500. La quanteso es klare tro granda. Multa komoni esas tro mikra, ed tale dependanta de stato, quankam segun lego la komoni havas vasta nedependenteso. La komoni povas anke impostar, ma li ne uzas la yuro, pro ke la habitanti ne povus pagar la komonal imposto.
La komonani elektas por su komonestro por quar yari. La komonestro laboras anke kom prezidisto di akredititaro(?). Tale lu esas samatempe akreditita e komonal administranto.
[redaktar] Geografio
Du triimi ek Hungaria esas plano (Alföld), di qua l'altitudo esas min kam 200 m. En la nordo esas montariala regiono, ma Danubio dividas Hungaria a du, westala Dunántúl ed estal Alföld.
Alföld (“Basa lando”) konsistas ek areo del Danubio til l'estala frontiero. En ca areo esas famoza stepo, pustao (Hung. puszta) e Hortobágy kun sua pastori e granda grupi di bovi. En la peizajo esas plana kultivita lando, ube esas querko-foresteti e humida valeti.
Nacionala parki Hortobágy e Kiskúnság jacas en Alföld. En Hortobágy esas stepo (pustao) ed ucelala marshi. En Kiskúnság esas sablo-duni e salo-lagi.
La maxim granda urbi esas Nyíregyház, Debrecen, Kecskemét e Szeged.
La nordala montario -areo konsistas ek anciena volkano-areo di Börzsöny, Cserhát, Mátra e Zemplén, ed ek segmento-montariala areo di Bükk ed Aggtelek. La maxim alta loko di Hungaria, Kékes, esas en l'areo di Mátra. En la sudala bordo di l'areo esas famoza vino-regiono di Tokaj.
En la nacionala parko di Bükk esas grandioza querko- e fago-foresti en montario. En la nacional parko di Aggtelek on povas vizitar stalaktital e stalagmitala groti.
La maxim granda urbi dil nordal areo esas Miskolc ed Eger.
Dunántúl (“Dop-Danubio”) konsistas ek la tota westala parto di Hungaria del Danubio til la frontiero. En Dunántúl existas la maxim granda lago di Hungaria, Balaton. Dunántúl esas kolinala ed en la nordo esas anke monto-kateni. Quankam apud la westala frontiero en areo di Sopron e Szombathely esas plana Kisalföld (“Mikra Alföld”), qua duras til la radiko di Alpi (en Austria).
La maxim granda urbi esas Sopron, Szombathely, Győr e Pécs.
En la centro dil arei jacas la chef-urbo Budapest.
Maxim granda urbi di Hungaria (2002)
- Budapest – 1 739 000
- Debrecen - 206 564
- Miskolc – 182 408
- Szeged – 163 699
- Pécs – 159 794
- Győr – 130.000
- Nyíregyháza – 114.000
- Székesfehérvár – 109.000
- Kecskemét – 102.000
Maxim longa riveri (longeso en l'areo di Hungaria)
Maxim granda lagi
Maxim alta loko
- Kékes 1.014 m
[redaktar] Ekonomio
 |
Videz anke: Ekonomio di Hungaria. |
[redaktar] Demografio
Nacionala konteno di Hungaria 1920–1980 (fonto: Hungariana revuo História 2–3, 1991)
| nacioneso | 1920 | 1930 | 1941 | 1949 | 1960 | 1970 | 1980 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hungari | 7.155.973 89,6 % |
8.000.335 92,1 % |
11.881.455 80,9 % |
9.076.041 98,6 % |
9.786.038 98,2 % |
10.166.237 98,5 % |
10.638.974 99,3 % |
| Germani | 550.062 6,9 % |
477.153 5,5, % |
533.045 3,6 % |
22.455 0,2 % |
50.765 0,5 % |
35.594 0,4 % |
11.310 0,1 % |
| Slovaki | 141.877 1,8 % |
104.786 1,2 % |
175.550 1,2 % |
25.988 0,3 % |
30.630 0,3 % |
21.176 0,2 % |
9.101 0,1 % |
| Romaniani | 23.695 0,3 % |
16.221 0,2 % |
1.051.026 7,2 % |
14.713 0,2 % |
15.787 0,2 % |
12.624 0,1 % |
8.874 0,1 % |
| Ruteni | - | - | 547.770 3,7 % |
- | - | - | - |
| Kroati | 58.931 0,7 % |
47.337 0,5 % |
12.346 0,1 % |
20.423 0,2 % |
33.014 0,3 % |
17.609 0,2 % |
13.895 0,1 % |
| Serbi | 17.132 0,2 % |
7.031 0,1 % |
213.585 1,5 % |
5.158 0,1 % |
4.583 0,1 % |
12.235 0,1 % |
2.805 0,0% |
| Vendi, Sloveni |
6.087 0,1 % |
5.464 0,1 % |
20.336 0,1 % |
4.473 0,1 % |
enumerita en grupo di Kroati |
4.205 0,0 % |
1.731 0,0 % |
| Cigani | 6.989 0,1 % |
7.841 0,1 % |
76.209 0,5 % |
21.387 0,2 % |
25.633 0,3 % |
34.957 0,3 % |
6.404 0,1 % |
| altri | 26.123 0,3 % |
18.946 0,2 % |
29.210 0,2 % |
14.161 0,1 % |
14.534 0,1 % |
17.462 0,2 % |
16.369 0,2 % |
| Judi | - | - | 139.041 0,9 % |
- | - | - | - |
| entote | 7.986.875 | 8.685.109 | 14.679.573 | 9.204.799 | 9.961.044 | 10.322.099 | 10.709.463 |
[redaktar] Kulturo
Hungaria havas richa folkloro, qua inkluzas brodo, dekorata ceramikajo, e skultadi. Lando anke havas richa literaturo. Kelka important autori esas János Kodolányi, Magda Szabó, Sándor Márai, Péter Esterházy, e Nobel-premiario ye 2002 Imre Kertész.
En sporto Hungaria havas ecelanta plenigo en Olimpiala Ludi: en totalo di ora medalii per habitanti, lando jacas en duesma loko. Futbalo esas lua maxim populala sporto, e Ferenc Puskás esis la maxim bone konocita Hungariana futbalisto.
[redaktar] Cetera aferi
Religioni:
- Katolikisti 51,9 %
- Kalvinisti 15,9 %
- Luteriani 3,0 %
- Ortodoxa 2,6 %
- Judala 0,1 %
- exter ula komoni 14,5 %
- sen respondo 10,8 %
[redaktar] Referi
 |
|
 |
|---|---|---|
| Austria – Belgia – Bulgaria – Chekia – Chipro – Dania – Estonia – Finlando – Francia – Germania – Grekia – Hispania – Hungaria – Irlando – Italia – Latvia – Lituania – Luxemburgia – Malta – Nederlando – Polonia – Portugal – Rumania – Slovakia – Slovenia – Suedia – Unionita Rejio Kandidato-stati: Kroatia – Republiko Macedonia – Turkia |
||
