Rumania
România
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Rumania esas lando qua jacas en sudo di Europa. Lua vicina landi esas:
- en nordo, Ukrainia,
- en nord-westo, Moldova ed anke Ukrainia,
- en sudo, Bulgaria,
- en westo, Serbia e Hungaria.
En esto jacas Nigra maro.
Bazala fakti pri Rumania.
Indexo |
Historio [redaktar]
| Videz anke: Historio di Rumania. |
Romani konkestis Rumaniana teritorio dum 2ma yarcento. Ye 1541 la regiono divenis okupita da Otoman imperio. Rumania divenis nedependanta de Otomani ye 1877, e divenis monarkio.
Pos Duesma mondomilito, la regiono di Besarabia (nune formas lando di Moldova) esis okupita da Soviet-Uniono pos Rusia. Ye 1947, Rumaniana rejo abdikis e Rumania divenis komunista republiko, kun Nicolae Ceausescu en povo.
Ceausescu divenis depozita ye decembro 1989, ed exekutita ye 25 di decembro sam yaro. Depos, Rumania divenis demokratiala republiko.
Politiko [redaktar]
Rumania esas parlamentala republiko. La chef-stato (prezidisto) esas elektita da populo, por 4-yara periodo. La chefo di guvernerio esas la chefa ministro, nune Emil Boc.
La Parlamento (Parlamentul României) havas 2 chambri: Senato (Senat) kun 137 membri, e Chambro di Deputati (Camera Deputaţilor), kun 332 membri, elektita da 4-yara periodo.
Geografio [redaktar]
Rumania jacas lando en Sud-esto di Europa. Lua vicina landi esas Bulgaria, Serbia, Hungaria, Ukrainia e Moldova. Rumania havas anke rivo che Nigra maro. La maxim alta monto di lando esas Monto Moldoveanu, kun 2544 metri di altitudo, en Karpati.
La precipua urbo esas Bucarest, kun plu di 2 milioni lojanti. Altra importanta urbi esas Iasi e Cluj-Napoca.
Ekonomio [redaktar]
| Videz anke: Ekonomio di Rumania. |
Rumania divenis membrostato di Europana Uniono ye 1 di januaro 2007.
Demografio [redaktar]
| 1930 | 1948 | 1956 | 1966 | 1977 | ||||
| naciono | matrala linguo |
nacio- naleso |
matrala linguo |
matrala linguo |
nacio- naleso |
matrala linguo |
nacio- naleso |
nacio- naleso |
| Rumaniano | 13.180.936 73,0 % |
12.981.324 71,9 % |
13.597.613 85,7 % |
15.080.686 86,2 % |
14.996.114 85,7 % |
16.770.628 87,8 % |
16.746.510 87,7 % |
19.207.491 89,1 % |
| Hungariano | 1.554.525 8,6 % |
1.425.507 7,9 % |
1.499.851 9,4 % |
1.653.700 9,5 % |
1.587.675 9,1 % |
1.651.873 8,6 % |
1.619.592 8,5 % |
1.670.568 7,7 % |
| Germano | 760.687 4,2 % |
745.421 4,1 % |
343.913 2,2 % |
395.374 2,3 % |
384.708 2,2 % |
387.547 2,0 % |
382.595 2,0 % |
332.205 1,5 % |
| Cigano | 101.015 0,6 % |
262.501 1,5 % |
53.425 0,3 % |
66.882 0,4 % |
104.216 0,6 % |
49.086 0,3 % |
64.197 0,3 % |
75.696 0,4 % |
| Judo | 518.754 2,9 % |
728.115 4,0 % |
138.795 0,9 % |
34.337 0,2 % |
146.264 0,8 % |
5.143 0,0 % |
42.888 0,2 % |
24.667 0,1 % |
| Ruteno | 641.485 3,6 % |
594.571 3,3, % |
37.582 0,2 % |
68.252 0,4 % |
60.479 0,3 % |
59.803 0,3 % |
54.705 0,3 % |
51.503 0,2 % |
| Sud-slavo | 47.724 0,3 % |
51.062 0,3 % |
45.447 0,3 % |
43.057 0,3 % |
46.517 0,3 % |
41.897 0,2 % |
44.236 0,2 % |
38.252 0,2 % |
| Ruso | 450.981 2,5 % |
409.150 2,3 % |
39.332 0,2 % |
45.029 0,3 % |
38.731 0,2 % |
40.526 0,2 % |
39.483 0,2 % |
17.480 0,1 % |
| Turko | 288.073 1,6 % |
154.772 0,9 % |
28.782 0,2 % |
14.228 0,1 % |
14.329 0,1 % |
17.453 0,1 % |
18.040 0,1 % |
20.750 0,1 % |
| Gagauzo | – | 105.750 0,6 % |
– | – | – | – | – | – |
| Slovako, Cheko |
43.141 0,2 % |
51.842 0,3 % |
35.143 0,2 % |
25.131 0,1 % |
35.152 0,2 % |
26.136 0,1 % |
32.199 0,2 % |
25.020 0,1 % |
| Bulgaro | 364.373 2,0 % |
366.384 2,0 % |
13.408 0,1 % |
13.189 0,1 % |
12.040 0,1 % |
10.439 0,1 % |
11.193 0,1 % |
9.267 0,0 % |
| Polono | 38.265 0,2 % |
48.310 0,3 % |
6.753 0,0 % |
5.494 0,0 % |
7.627 0,0 % |
4.699 0,0 % |
5.860 0,0 % |
3.481 0,0 % |
| altri | 67.069 0,4 % |
132.319 0,7 % |
32.580 0,2 % |
44.091 0,3 % |
55.598 0,3 % |
37.933 0,2 % |
41.665 0,2 % |
83.530 0,4 % |
| entote | 18.057.028 | 15.872.624 | 17.489.450 | 19.103.163 | 21.559.910 | |||
Kulturo [redaktar]
Mihai Eminescu esas posible la maxim konocata poeto di Rumania. Altra importanta autori esas Mihail Kogălniceanu, Vasile Alecsandr, Andrei Mureşanu, Nicolae Bălcescu ed altra.
Cetera aferi [redaktar]
|
|
||
|---|---|---|
| Membrostati: | Austria – Belgia – Bulgaria – Chekia – Chipro – Dania – Estonia – Finlando – Francia – Germania – Grekia – Hispania – Hungaria – Irlando – Italia – Latvia – Lituania – Luxemburgia – Malta – Nederlando – Polonia – Portugal – Rumania – Slovakia – Slovenia – Suedia – Unionita Rejio | |
| Futura membro: | Kroatia (ye 2013) | |
| Negocianta stati: | Islando - Montenegro – Turkia | |
| Peticionanta stati: | Republiko Macedonia – Serbia – Albania | |