Romantikismo

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Lord Byron, Angla skriptisto dum la Romantika epoko.

Romantikismo esas komplexa artala ed anke politikala epoko en piktado, literaturo ed altra arti, qua havis lua origino en la duesma duimo di 18ma yarcento en Europa e duris generale til la lasta duimo di 19ma yarcento. Ol esis sorto di reakto kontre racionalismo, Klasikismo en le arti, ed anke la Industriala Revoluciono[1].

Dum la Romantika epoko on konsideris emoco plu importanta kam raciono por perceptar estetikala experienci, specale pavoro ed hororo. Romantikismo anke idealigis la vivo en kontakto kun naturo, e kreis la mito di la bona sovajo.

Malgre ke lua origino esis en west-Europa - specale Germania e Francia - l'ideologio di Romantikismo anke influesis da l'arti de altra regioni, quale Amerika e Rusiana Imperio. Kelk autori de ta regioni produktis maestro-verki, por exemplo la libro Walden da Usana Henry David Thoreau, la poemi Vozes d'África e Navio Negreiro da Braziliana Castro Alves, e la novelo Dziady da Adam Mickiewicz, skribita en Poloniana dum l'okupeso di Polonia da Rusiana Imperio.

Kelka Romantik artisti[redaktar | edit source]

En Francia[redaktar | edit source]

En Germania[redaktar | edit source]

En Unionita Rejio[redaktar | edit source]

En Hispania[redaktar | edit source]

En Portugal[redaktar | edit source]

Romantikismo en Amerika[redaktar | edit source]

En Usa[redaktar | edit source]

Edgar Allan Poe.

Dum komenco di 19ma yarcento Romantikismo (ibe nomizita trancendentalismo) atingis Usana literaturo, kun sama diverseso ke en Europa. Tam kam en Europa, Usana Romantikisti demonstris granda morala entuziasmo, emfazo en emoco, e konsideris ke naturala mondumo esis bona, dum ke homala socio esis plena di koruptajo.

Kelka notora Romantik autori de Usa: Nathaniel Hawthorne, Ralph Waldo Emerson, Edgar Allan Poe, Henry David Thoreau, Walt Whitman, Emily Dickinson, Herman Melville.

En Brazilia[redaktar | edit source]

Romantikismo komencis en Brazilia ye 1836 kande esis publikigita la libro Suspiros poéticos e saudades ("poeziala sospiri e nostalgii") da Gonçalves de Magalhães, ed on konsideras lua fino ye 1881 kande Machado de Assis publikigis Memórias Póstumas de Brás Cubas ("posmortala memoraji di Brás Cubas"), libro iniciala marko di Realismo.

Antônio de Castro Alves, precipua poeto de la triesma fazo di Braziliana romantikismo.

On konsideras tri fazi en Romantika poezio:

Joaquim Manuel de Macedo

Romantika prozo komencis en Brazilia ye 1843 kande Antônio Gonçalves Teixeira e Sousa publikigis O Filho do Pescador ("la filiulo di peskero"). Ye 1844 Joaquim Manuel de Macedo publikigis A Moreninha ("la brunino"), un di maxim konocata romani de ta periodo.

Importanta autoro esis José Martiniano de Alencar, maxim konocata kom José de Alencar, kun lia urbala romani Senhora, Lucíola e Diva, lia regionala romani O Gaúcho, O Sertanejo ed O Tronco do Ipê, e lia historiala ed indijena romani O Guarani, Ubirajara, As Minas de Prata ed Iracema. Altra importanta nomi esis Bernardo Guimarães, kun Escrava Isaura ("Sklavino Isaura", adaptita por televiziono dum 1970a yari) ed O Seminarista ("la seminariano"), Franklin Távora, kun O Cabeleira ("la longa haruno"), Viskomto di Taunay kun Inocência ed A Retirada de Laguna, e Manuel Antônio de Almeida kun Memórias de Um Sargento de Milícias ("memoriaji di un serjento di milico"). L'unesma verki di Machado de Assis, autoro ke introduktis Realismo en Braziliana literaturo, anke havis influo de Romantikismo, kom la libro di poemi Crisálidas (1864) e la romano Helena (1876).

Referi[redaktar | edit source]

  1. Romanticism Encyclopaedia Britannica