Armenia
| Հայաստանի Հանրապետություն Hayastani Hanrapetutyun
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Armenia esas lando en Azia inter Iran, Turkia, Azerbaijan e Georgia.
Bazala fakti pri Armenia.
Indexo |
Historio [redaktar]
Cirkum 600 aK la Rejio di Armenia o Granda Armenia esis establisita, e duris kom nedependanta rejio til 387. La regiono sufris invado di Asiriani, Greki, Romani, Bizantiani, Arabiani, Mongoliani, Persiani, Otomani e Rusi.
Kristanismo arivis en la regiono cirkum yaro 40. Rejulo Tiridates 3ma facis ol l'oficala religio di rejio.
Ye 26 di mayo 451, en la Armeniana regiono Vaspurakan, eventis la batalio di Avarayr, inter la armeo di Armenia komandata da Vardan Mamikonian, e la Sasanida imperio di Persia. Armenia, qua esis dependanto di la Sasanida imperio, divenabis Kristana rejio en la yaro 301. Rejulo Yazdegerd 2ma di Armenia, por fortigar relati kun Persia, deziris ke Armenia adherez a la Nestoriana eklezio di Persia, prefere kam la westala eklezio. Plura Armeniana nobeli, duktata da Vardan, rebeleskis. En la batalio, 66 000 rebeli konfrontis 260 000 Persiani; la Persiani esis vinkoza, e Vardan ocidesis kun plura de ilua oficisti. Tamen en la yaro 484, Peroz 1ma di Persia donis religiala libereso a Kristana Armeniani.
Dum la 16ma yarcento, l'Otoman imperio e Safavida dinastio di Persia dividis la regiono. Pose, dum la 19ma yarcento, Rusiana Imperio anexis l'esto di Armenia.
Pos la fino di Rusiana Imperio, Armenia divenis nedependanta lando por kurta periodo, de 28 di mayo 1918 til 29 di novembro 1920, kande Soviet-Uniono invadis ol. La lando deklaris nova nedependeso, lore de Soviet-Uniono, ye 21 di septembro 1991, oficale agnoskata ye 25 di decembro 1991. L'unesma prezidisto pos nedependeso esis Levon Ter-Petrossian.
Politiko [redaktar]
Armenia esas parlamentala republiko. La chefo di stato esas la prezidisto, elektita da populo por 5 yari.
La Naciona Asemblajo (Azgayin Zhoghov) havas un chambro, kun 131 membri.
Geografio [redaktar]
Granda parto di lando esas kovrata da monti. La maxim alta esas Monto Aragats kun 4090 metri di altitudo. Lua klimato esas kontinentala, kun sika e varma sumeri (temperaturi inter 22 °C e 36 °C) e kolda vintri kun abundanta nivo (averajala temperaturi de -10 °C til -5 °C).
Lago Sevan esas la precipua lago di lando.
Ekonomio [redaktar]
- Videz anke: Ekonomio di Armenia.
Demografio [redaktar]
La maxim granda urbo esas Yerevan. Altra importanta urbi: Gyumri, e Vanadzor.
Kulturo [redaktar]
Referi [redaktar]
Extera ligili [redaktar]
