1995
De Wikipedio
| Yarcenti: | 19ma yarcento · 20ma yarcento · 21ma yarcento |
| Yardeki: | 1970a yari 1980a yari 1990a yari 2000a yari 2010a yari |
| Yari: | 1993 1994 1995 1996 1997 |
Indexo |
Eventi [redaktar]
Kosmo [redaktar]
- 9 di januaro - Valeri Polyakov atingas 366 dii en kosmo, quo esas nova rekordo.
- 14 di marto - Norman Thagard esas unesm astronauto, quo flugas aden kosmo per Rusa fuzeo.
- 22 di marto - Valeri Polyakov tervenas de Mir pos 438-dia flugo rekordala.
Mondo [redaktar]
- 1 di januaro - Mondala organizeso pri komerco substitucas GATT.
- 11 di mayo - En Nova-York plu kam 170 stati decidas prolongar senkondicione l' abnego dil developo di nuklear armi por sendefinita tempo.
- 23 di mayo - On publikigas programizo-linguo Java.
- 30 di novembro - Javier Solana surprizante divenas kandidato a posteno di chefo di NATO. 52 Usana parlamentani opozas lo.
Europa [redaktar]
- 1 di januaro - Finlando, Suedia ed Austria unionas su ad Europana Uniono.
- 18 di januaro - En suda Francia, Vallon-Pont-d'Arc, on deskovras 17.000-20.000 yari evanta pikturi en groto.
- 26 di februaro - Maxim ancien investo-banko di Britania, Barings PLC, bankrotas, pro ke la kurtajero perdis 1,4 miliardi dolari en borso di Tokyo.
- 1 di marto - En Polonia chefministro Waldemar Pawlak rezignas. Ex-komunista Jozef Oleksy sucedas.
- 26 di marto - Schengen-konvenciono, qua eliminis transfrontierala kontrolo dil personi efikeskas en diversa Europana landi
- 17 di mayo - En Francia, Jacques Chirac divenas prezidanto.
- 28 di mayo - Ter-tremo en Neftegorsk, Agideyia, Rusia. Forteso esas 7,6 en Richter-skalo. Du triimo de lojanti (2.000) mortis.
- 2 di junio - Milital aeroplano F-16 Usana pafesas infre en Bosnia e Herzegovina.
- 27 di novembro - Hispana Javier Solana inauguras konfero di 27 landi en Barcelona. La skopo esas krear libera-komercal areo che Mediteraneo, diminutar la influo di Usa en l' areo e kombatar kontra fundamentalismo.
- 14 di decembro - prezidanti di Bosnia e Herzegovina, Kroatia e Serbia subskribas pakto pri paco en Paris.
- 15 di decembro - EU decidas en Madrid uzeskor euro-valuto depos 1 di januaro ye 1999.
Azia [redaktar]
- 6 di januaro - En Manila, Filipini, fairo en lojeyo. Policisti trovas ibe bombifeyo ed ordinatro, qua enhavas projeti di al-Kaida por kaptor 11 aeroplani ye 21 di januaro.
- 17 di januaro - En Kobe, Japonia, ter-tremo. Forteso esas 7,2 segun Richter-skalo, 5.000 mortis.
- 20 di marto - En Tokio membri di Aum Shinrikyo sekto lasas sarino-gazo en metropolitano. 12 mortis e 5,500 traumateskis.
- 14 di mayo - Dalai Lamao deklaras ke sis-evanta Gedhun Choekyi Nyiman Panche esas 11ma ri-inkarnaciono di Lamao.
- julio - Irak anuncas, ke ol finos laboro kun armo-serchisti di UN, se komercala blokado ne dissolvesas ante fino di agosto.
- de 21 til 26 di julio - Chinia pafas pavorante fuzei an rivo di Taiwan pos vizito di la prezidanto Lee Teng-hui en Usa.
- 4 di novembro - chefministro di Israel Ichak Rabin mortigesas en Tel Aviv.
- 7 di novembro - Tifono Angela devasts Filipini e Vietnam, e livas 882 morti.
Afrika [redaktar]
- 3 di marto - Paco-sekuristi di UN retretas ek Somalia.
- 10 di novembro - En Nijeria medio-aktivisto Ken Saro-Wiwa ed ok altri Ogoniani linchesas.
- 21 di novembro - Vasta ter-tremo de nord Afrika til Israel.
Nord-Amerika [redaktar]
- 31 di januaro - prezidanto Bill Clinton atribuas presto di 20 miliardi dolari por Mexikia pro stabilizar l' ekonomio.
- 15 di februaro - FBI arestas Kevin Mitnick, quo invadis en multa deki de informatikala programi.
- 19 di aprilo - En Oklahoma-Urbo explozas bombo e 168 homi mortas.
- 27 di mayo - En Charlotteville, Virginia, Usan aktoro Christopher Reeve ("La Superhomo") falas desur kavalo e paralizas.
- 30 di oktobro - Kebekana separatisti desvinkas elekto pri divergo de Kanada.
- 22 di novembro - Toy Story, unesma filmo kreita da komputoro* esas lansata en Usa.
Sud-Amerika [redaktar]
- 1 di januaro - Mercosur, kontrato inter Arjentinia, Brazilia, Uruguay e Paraguay pri libera komerco, komencas funcionar.
- 1 di januaro - Fernando Henrique Cardoso divenas prezidanto di Brazilia.
- 14 di mayo - Carlos Saúl Menem rielektas kom prezidanto di Arjentinia.
Oceania [redaktar]
- 13 di junio - prezidanto di Francia anuncas ke Francia prolongos nukleara testi en Pacifiko.
Naski [redaktar]
- 28 di aprilo - Nadine Jarosch, Germaniana gimnastikistino
Morti [redaktar]
- 2 di januaro - Siad Barre, diktatoro di Somalia (n. 1902)
- 17 di januaro - Miguel Torga, Portugalan autoro (n. 1907)
- 18 di januaro - Adolf Butenandt, Germaniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1903)
- 4 di februaro - Patricia Highsmith, Usan autorino (n. 1921)
- 1 di marto - Georges J. F. Köhler, Germana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1946)
- 3 di marto - Howard W. Hunter, prezidanto di Mormon-eklezio (n. 1907)
- 14 di marto - William Alfred Fowler, Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1911)
- 2 di aprilo - Hannes Alfvén, Sueda fizikisto, Nobel-laureato (n. 1908)
- 18 di aprilo - Arturo Frondizi, prezidanto di Arjentinia (n. 1908)
- 25 di aprilo - Ginger Rogers, Usan aktorino, dansisto (n. 1911)
- 5 di mayo - Mihail Botvinnik, Rusa shakoludo-championo (n. 1911)
- 14 di mayo - Christian B. Anfinsen, Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1916)
- 18 di mayo - Henri Laborit, Franca biologiisto e filozofo (n. 1914)
- 24 di mayo - Harold Wilson, Britana politikisto, chefministro ye 1964-1970 e 1974-1976 (n. 1916)
- 8 di junio - Juan Carlos Onganía, prezidanto di Arjentinia (n. 1914)
- 23 di junio - Jonas Salk, Usana mediko, inventinto di poliomielito-vacino (n. 1914)
- 25 di junio - Ernest Walton, Irlandana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1903)
- 30 di junio - Sicco Mansholt, prezidanto di Europana Komiso (n. 1908)
- 29 di junio - Lana Turner, Usan aktorino (n. 1921)
- 4 di julio - Eva Gabor, Hungarian aktorino (n. 1919)
- 5 di julio - Takeo Fukuda, chefministro di Japonia (m. 1905)
- 9 di agosto - Jerry Garcia, Usana muzikisto (Grateful Dead) (n. 1942)
- 21 di agosto - Subrahmanyan Chandrasekhar, Indiana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1910)
- 9 di oktobro - Alec Douglas-Home, Britana politikisto, chefministro (n. 1903)
- 4 di novembro - Ichak Rabin, chefministro di Israel, mortigita (n. 1922)
- 4 di novembro - Gilles Deleuze, Franciana filozofo (n. 1925)
- 18 di decembro - Konrad Zuse, Germanian injenioro, konstruktisto di unesma ordinatro funcioninta (n. 1910)
- 22 di decembro - James Meade, Anglian ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1907)
- 25 di decembro - Dean Martin, Usan aktorulo (n. 1917)
