Historio

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Wikipedio
Wikivortaro explikas
ca rubriko
en altra lingui: Historio

Historio esas cienco, qua studias kronologiale la pasinta eventi di la homaro e lua kulturo. La studio, qua havas sua objekto en tempo ante skribopoveso, nomizesas prehistorio.

La studio repozas ofte skribita fonti. Ofte on uzas anke interviuvi, arkeologiala trovuri, fotografuri, arto-verki, e.c.

En historio-studio povas esar diversa vidopunti, por exemplo sociala, kulturala, ekonomikala, politikala, militala.

Etimologio[redaktar | edit source]

La vorto historio venas de la Grekiana vorto ἱστορία, qua povas esar tradukita kom "inquesto" od "informo", de la verbo ἱστορεῖν ("inquestar"). De lo naskis la Latina vorto historia.

Proto-Indo-Europana vorto esas *wid-tor- (de la radiko *weid-, "savar, vidar"; * = hipotezala konstrukturo), anke en la Latina vorti kom "ideo" o "visiono", en la Germanala wit, wise o wisdom, la Sanskrita veda, e la Slava videti o vedati, en altra lingui di l'Indo-Europana familio.

L'anciena Grekiana vorto ἱστορία uzesis da Aristoteles ye lua Περὶ τὰ ζῷα ἱστορίαι ('Historio di l'animali'). La termino derivis de ἵστωρ ('testo, judicianto, savala homo'). On povas trovar diferenta uzi di ἵστωρ ye Homerala himni, Heraklitos, e.c.

Divido di la prehistoriala e historiala tempo[redaktar | edit source]

Gramatikala revizo bezonata
Prehistorio
Petroepoko Metaloepoko
P a l e o l i t i k o Mesolitiko N e o-
l i t i k o
Kuproepoko Bronzoepoko Feroepoko
Frua paleolitiko Meza paleolitiko Posa paleolitiko Epipaleolitiko Protoneolitiko
Historio (ocidentala)
Protohistoria Antiqueso Mez-epoko 15ma
yarcento
Moderna ero 18ma
yarcento
Nun-tempala
ero
Klasika antiqueso Posa antiqueso Alta Edad Media Baja Edad Media
Plena Edad Media Crisis 16ma
yarcento
17ma
yarcento
19ma
yarcento
20ma
yarcento
21ma
yarcento

Areala historio[redaktar | edit source]

Afrika Amerika Azia Europa
Sud-Afrika Usa
Kanada
Mexikia
Arjentinia
Brazilia
Chili
Chinia
Japonia
India
Francia
Germania
Hispania
Rusia
Italia
Unionita Rejio

Historio de diversa vidpunti[redaktar | edit source]

Videz anke[redaktar | edit source]

Extera ligili[redaktar | edit source]