Historio di Brazilia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
"Unesma meso en Brazilia", pikto da Vítor Meirelles.

Fosili indikas ke homi ja habitis la teritorio di nuna Brazilia plu kam 8.000 yari ante nun[1], ma kelka arkeologiisti kredas ke homi ja habitis la teritorio cirkum 48 mil yari ante nun[2]. Ye 22 di aprilo 1500 Portugalana marino Pedro Álvares Cabral arivis en la sudo di nuna Bahia e revendikis la teritorio por Portugal. On kredas ke kande Cabral arivis, Brazilia havis cirkum 2,000 diferanta indijena populi. En litoro, l'indijeni parolis lingui de la familio Tupi-Guarani.

Portugalani iniciale exploris "pau-brasil", arboro qua furnisis reda kolor-materio valorinta en Europa. Kande l'arboro divenis rara, li komencis plantacar sukrokano en granda plantacerii en nord-esto di Brazilia. Ye 1549 Salvador divenis l'unesma chefurbo di Brazilia. Pos la morto di Portugalana rejulo Henrique ye 1580, Portugal esis unionita a la rejio di Hispania, e nederlandani, enemiki di Hispani, invadis Pernambuco, en la centro di la regiono di plantacerii. Kande li esis ekpulsita ye 1654 li komencis la kultivo di sukrokano en Nederlandana Antili, e Braziliana producajo dekadis.

Dum 18ma yarcento oro esis trovita en Minas Gerais ed en altra regioni mar-fora Brazilia. Kom rezulto, Portugalana krono movis la chef-urbo di Brazilia vers Rio de Janeiro ye 1763.

Brazilia divenis Portugalana kolonio til 7 di septembro 1822, kande Pedro 1ma proklamis nedependeso. Pedro 1ma guvernis til 7 di aprilo 1831. Lua filio, Pedro 2ma, asumis ye 1840 e kontinuis la monarkio.

Republikana Brazilia[redaktar | edit source]

"Proklamo di la Republiko", pikto da Benedito Calixto.

Ye 15 di novembro 1889, marshalo Deodoro da Fonseca proklamis Braziliana republiko, ke kontinuas til nun. Til 1930 du stati dominacis la politiko di lando: São Paulo - richa stato danko a l'exportacajo di kafeo - e Minas Gerais. Ye 1930 okuris stato-stroko e Getúlio Vargas, de Rio Grande do Sul, asumis povo. Il adoptis politiki por stimular l'industrio en lando.

Ye 1942 Brazilia eniris Duesma mondomilito alonge Unionita Povi kontre Nacista Germania ed Italia. Pos fino dil milito lando havis granda eceso en exterala komerco, ma disipis ol rapide. Dum 1950a yari Juscelino Kubitschek stimulis automobil industrio e konstruktis Brasília, nuna chef-urbo di lando. Braziliana ekonomio kreskis rapide en ta periodo di euforio, ma ye 1960 inflaciono ja esis alta.

Ye 31 di marto 1964 militarala stato-stroko renversis prezidisto João Goulart. On komencis militarala diktatoreso qua lastis til 15 di marto 1985 kande un civilo, José Sarney, asumis povo pos esar indirekte elektita da Braziliana kongreso. La sequanta yaro esis elektita kongreso qua asumis ye 1987 e havis la misiono di skribar nova konstituco, adoptita ye 5 di oktobro 1988.

Ye novembro 1989 okuris prezidantala elekto. Fernando Collor de Mello esis elektita, ma ye 1992 il sufris akuzo por korupto ed esis ekpulsita de povo da kongreso. Vice-prezidisto Itamar Franco asumis guverno ye 2 di oktobro sam yaro. Lando kontinuis sufrar kun inflaciono ma ye 1 di julio 1994 real esis adoptita kom pekunio, kun kurso di kambio 1 per 1 avan dolaro di Usa. Kun la suceso di real, Fernando Henrique Cardoso, lore ministro di Financo de guverno Itamar Franco, esis elektita kom prezidisto, ed asumis povo ye 1 di januaro 1995.

Fernando Henrique esis rielektita ye 1998 ma pos febla ekonomiala kresko en 2001 e 2002, lia kandidato José Serra perdis l'elekto vice Luiz Inácio Lula da Silva, l'unesma laboristo e sindikatano elektita kom prezidisto. Lula rielektesis ye 2006 ed ye 2010 il suportis kandidatino Dilma Rousseff, qua vinkis l'elekto vice José Serra e divenis l'unesma muliero prezidistino di Brazilia.

Referi[redaktar | edit source]

  1. Levine, R.M., & Crocitti, J.J. (1999) The Brazil reader: History, culture, politics
  2. http://WikiMapia.org/11444840/pt/Toca-do-Boqueir%C3%A3o-da-Pedra-Furada
Flago di Brazilia Brazilia
Kulturo • Demografio • Ekonomio • Geografio • Historio • Arkivi