Rio de Janeiro (urbo)

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Panoramo de la suda regiono dil urbo di Rio de Janeiro.
Rio de Janeiro
Kelk imaji de Rio de Janeiro.
Bandeira da cidade do Rio de Janeiro.svg Brasão da cidade do Rio de Janeiro.svg
Lando Flag of Brazil.svg Brazilia
Stato Rio de Janeiro
Latitudo 22º54'10" S
Longitudo 43º12'28" N
Altitudo 2 metri
Surfaco 1,182.3 km²
Habitanti 6,429,923[1] (2013)
Distanco de Brasília 1,148 km
Urbestro Eduardo Paes (PMDB)
Mapo
Mapo di {{{nomo}}}

Rio de Janeiro (pronuncez kam Riyu de Janeeru), en Brazilia, esas chefurbo di la homonima stato di Rio de Janeiro. Ol jacas en la litoro, 420 km este de urbo di Sao Paulo, e 1140 km sude de la Braziliana chefurbo, Brasilia. Rio havis 6,323,037 habitanti segun 2010 kontado[2].

Laguno Rodrigo de Freitas, en suda regiono di l'urbo.

Rio de Janeiro esas la maxim konocata Braziliana urbo en tota mondo[3], e la precipua turistala destineso di lando danki a sua plaji: Copacabana, Ipanema, Leblon, Sao Conrado, Barra da Tijuca. Altra punti turistala: Pano di Sukro (in Portugalana linguo, Pão de Açucar), Kristo Redemptoro, Tijuca Foresto (qua havas 14,8 km² di surfaco), Metropolala Katedralo, e diversi historiala monumenti. Altra famoza turistala atraktivo esas lua karnavalo, kun paradi di Samba-skoli (kelka bone konocata esas Mangueira, Salgueiro, Beija-Flor de Nilópolis, et cetera).

Ma l'urbo anke esas un di maxim importanta Braziliana portui (la duesma portuo en komerco di lando) e havas importanta aeroportuo internaciona (Aeroportuo Internaciona Tom Jobim). Komerco, servado, industrio e financo anke esas importanta ekonomiala aktivesi.

Historio[redaktar | edit source]

Guanabara Bayo deskovresis ye la 1 di januaro 1502 da Portugalana Gaspar de Lemos. Gaspar pensis ke l'eniro di la bayo esis la boko di un fluvio, e nomizis la regiono Rio de Janeiro ("Rivero di Januaro").

Pos la deskovro, nula koloniisti havis intereso pri la regiono til ke Franca koloniisti arivis: en 1555 Franci, komandita da Nicolas Durand de Villegaignon esforcis por okupar la regiono e fondis Fort Coligny per France Antarctique, ma esis ekpulsata da Portugalani en 1563, qui konstruktis plura fortifikuri en Guanabara Bayo.

Ye la 1 di marto 1565 l'urbo di Rio de Janeiro, ye la westa rivo di la bayo, fondesis da Estácio de Sá. La originala nomo dil urbo, São Sebastião do Rio de Janeiro, relatis la lora rejo di Portugal, Sebastian 1ma (qua regnis de 1557 til 1578); il naskis ye 20 di januaro 1554, qua esis la festo-dio di Santa Sebastian.

Rio esis chef-urbo di Brazilia de 1763 (en Braziliana historio esis la koloniala periodo) til 1960. Kun la nedependo di Brazilia, ol divenis chef-urbo di Brazilian imperio, e koncentris ekonomiala richeso e la politikala vivo di lando, dum ke la provinco di Rio de Janeiro divenis richa kun agrokultivo di sukrokano en Campos e kafeo en la valo di Paraíba do Sul fluvio[4]. Kun la republiko, ol perdis politikala povo por Minas Gerais e Sao Paulo[4] ed ekonomiala forco por Sao Paulo.

L'urbo kreskis rapide dum fino di 19ma yarcento, danko a enmigreso e a l'arivo di ex-sklavi, atraktita da oportunaji por laborar. De 1872 til 1890 lua populo duopligis, de 274 mil til 522 mil habitanti en ta periodo[4]. La rapida kresko di povreso augmentis l'habiteyo-krizo di l'urbo. Povra quarteri kreskis proxim la centro, ed aparis epidemii di diversa morbi, kom flava febro, variolo, kolero ed altra. Ye l'unesma yardeko di 20ma yarcento diversa sanesala kampanii extirpis ta morbi, ma ofte ne esis bone aceptita da populo.

Ye la 21 di aprilo 1960 prezidanto Juscelino Kubitschek inauguris Brasilia, nuna chef-urbo di lando, e de ta dio til la 15 di marto 1975 l'urbo divenis la mikra-stato di Guanabara formita da un unika urbo, Rio de Janeiro.

Ye la 15 di marto 1975 Guanabara stato desaparis, fuzionita kun Rio de Janeiro stato, e l'urbo di Rio de Janeiro transformesis en chefurbo dil stato di Rio de Janeiro. Ye la 5 di marto 1979 inauguresis lua unesma lineo di metropoliteno*.

En 1992 l'urbo esis sideyo por la Konfero pri la Cirkumajo e Developado de l'Unionita Nacioni, plu konocita kam Eco-92 o Rio-92, kun la partopreno di 175 nacioni. En 2002 okuris nova konfero, Rio+20.[5]

Kelke turistala punti[redaktar | edit source]

Plaji di Leblon (en sinistra) ed Ipanema.
  • Plaji: Copacabana, Ipanema, Leblon, São Conrado, Barra da Tijuca, Prainha, Arpoador, Recreio dos Bandeirantes, Flamengo, Botafogo, Urca, Praia Vermelha, Grumari
  • Muzei: Museu Nacional de Belas Artes, Museu da República, Museu Histórico Nacional, Museu de Arte Moderna, Museu da Chácara do Céu (en Santa Tereza distrikto), et cetera.
  • Kirki: Metropolala Katedralo (konstruktita ye 1972), Kirko di Nia Siorino di Candelária ("Nossa Senhora da Candelária", 1775-1811), Kirko di Santo Franciscus ("Igreja de São Francisco da Penitência", 1657-1772), Monakeyo di Santo Benedictus ("Mosteiro de São Bento", 1633-1798), et cetera.
  • Pano di Sukro
  • Kristo Redemptoro
  • Nacionala Parko di Tijuca
  • Zoologiala Gardeno
  • Botanikala Gardeno
Stadio di Maracanã, e Maracanãzinho.
  • Stadio di Futbalo di Maracanã (konstruktita ye 1950)
  • Regiono di Cinelândia
  • Distrikto di Santa Tereza
  • Distrikto di Lapa (cirkum centro di l'urbo) e la centro di l'urbo
  • Paquetá insulo (en Guanabara Bayo)
  • Sambódromo (Samba-dromo, loko di Karnavalo-paradi en februaro, omna-yari).

Transporto e voyi[redaktar | edit source]

Rio di Janeiro havas du linei di urbala fervoyo kun 48 km di totala extenso e 35 stacioni. Ol anke havas 440 linei di autobusi, 258 km di fervoyo kun 108 stacioni, ed un sistemo di paromi qua unionas l'urbo a Niterói e a l'insulo di Paquetá. On existas plu kam 1.3 milioni di automobili enregistrigata en l'urbo.

Ponto Rio-Niterói kun 14.8 km di extenso sur Guanabara Bayo unionas l'urbo kun Niterói e servas kom importanta ligilo kun voyi kom la BR-101, qua unionas Rio de Janeiro kun Espírito Santo e nord-estala stati, ed anke kun la litoro de São Paulo, en sudo. Altra importanta voyi esas Dutra voyo (qua unionas l'urbi di Rio de Janeiro e Sao Paulo, ed indirekte kun la stati dil sudo di Brazilia), e Rio-Petrópolis voyo (qua kontinuas pos Petrópolis ed unionas Rio de Janeiro kun Belo Horizonte e Brazilia). Lua maxim longa avenuo esas Avenida Brasil ("Avenuo Brasil") kun plu kam 50 km di longeso, qua unionas l'extrema westo di l'urbo kun la portuo ed indirekte kun la centrala regiono dil urbo.

Religio[redaktar | edit source]

Segun la 2000 kontado, 60.71% de la habitanti praktikis katolikismo, 17.65% praktikis evangeliala religii, 13.33% deklaris su sen religio, e 3.44% praktikis spiritismo.

Kelka famoza Braziliani qua vivis o vivas en l'urbo di Rio de Janeiro[redaktar | edit source]

Fratal urbi[redaktar | edit source]

Amerika Europa Azia ed Afrika
Flag of Mexico.svg Mexikia México Flag of the Netherlands.svg Nederlando Amsterdam Flag of the Philippines.svg Filipini Batangas City
Flag of Nicaragua.svg Nikaragua Managua Flag of Russia.svg Rusia St. Peterburg Flag of Japan.svg Japonia Kobe
Flag of Venezuela.svg Venezuela Caracas Flag of Poland.svg Polonia Warszawa[6] Flag of Tunisia.svg Tunizia Tunis
Flag of Chile.svg Chili Puerto Varas Flag of Portugal.svg Portugal Santo Tirso e Vila Nova de Gaia Flag of South Korea.svg Sud-Korea Seoul
Flag of Bolivia.svg Bolivia La Paz Flag of Spain.svg Hispania Barcelona e Santa Cruz de Tenerife Flag of Turkey.svg Turkia Istanbul
Flag of the United States.svg Usa Miami Flag of France.svg Francia Montpellier Flag of Israel.svg Israel Tel Aviv
Flag of the United States.svg Usa Oklahoma City Flag of the United Kingdom.svg Unionita Rejio Liverpool Flag of India.svg India Mumbai
Flag of the United States.svg Usa Newark Flag of France.svg Francia Paris Flag of South Africa.svg Sudafrika Durban
Flag of the United States.svg Usa Atlanta Flag of Portugal.svg Portugal Lisboa Flag of Lebanon.svg Libano Beirut
Flag of Canada.svg Kanada Vancouver[7] Flag of Spain.svg Hispania Madrid[8] Flag of Morocco.svg Maroko Kasablanka
Flag of Argentina.svg Arjentinia Buenos Aires Flag of Ukraine.svg Ukrainia Kyiv, [9] Flag of Nigeria.svg Nigeria Lagos
Flag of Brazil.svg Brazilia Belo Horizonte[10] Flag of Romania.svg Rumania Bucarest[11] Flag of Senegal.svg Senegal Rufisque[12]
Flag of Brazil.svg Brazilia Natal[13] Flag of Portugal.svg Portugal Guimarães[14] Flag of the People's Republic of China.svg PR Chinia Beijing
Flag of Armenia.svg Armenia Yerevan

Referi[redaktar | edit source]

  1. Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística - IBGE. Estimativa Populacional 2013.
  2. Censo Populacional 2010 Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística - IBGE
  3. Cidade do Rio de Janeiro Portal IG Escola
  4. 4.0 4.1 4.2 COARACY, Vivaldo. Memória da cidade do Rio de Janeiro (en Portugalana). Rio de Janeiro: Livraria José Olympio Editora, 1955. 584 pg. 1 vol.
  5. Wagner de Cerqueira e Francisco. Eco 92. URL vidita ye 24 di julio 2012.
  6. Miasta partnerskie Warszawy um.warszawa.pl Biuro Promocji Miasta
  7. Rio 2016. Rio 2016.
  8. Mapa Mundi de las ciudades hermanadas www.munimadrid.es
  9. Lei Municipal do Rio de Janeiro 3152 de 2000 - Wikisource (en Portugalana)
  10. http://spl.camara.rj.gov.br/spldocs/pl/2006/pl0980_2006_008195.pdf
  11. Lei Municipal do Rio de Janeiro 3152 de 2000 - Wikisource (en Portugalana)
  12. Lei Municipal do Rio de Janeiro 3152 de 2000 - Wikisource (en Portugalana)
  13. Leis sancionadas e vetos (21 de janeiro de 2008). Lei n.º 4.752/2008. Câmara Municipal do Rio de Janeiro. Página visitada em 26 de outubro de 2008.
  14. Lei nº 2.643/1998. Câmara Municipal do Rio de Janeiro. Página visitada em 26 de dezembro de 2008.