Sao Paulo (urbo)

São Paulo Kelk imaji de São Paulo. Lando Brazilia Stato Sao Paulo Latitudo 23° 32' 52" S Longitudo 46º38'09" W Altitudo 760 metri Surfaco 1.509 km² Lojanti (2010) 11,244,369 Distanco de Brasília 1015 km Urbestro Fernando Haddad (PT) Mapo

Sao Paulo (en Portugalana São Paulo) esas la chef-urbo di Braziliana stato di Sao Paulo, la maxim granda urbo di Brazilia e de suda misfero, e la 6ma granda dil mondo. Segun demografiala kontado en 2010, lua totala lojanti esis 11,244,369 personi. Lua totala surfaco esas 1509 km². Ol jacas 420km de Rio de Janeiro, 70 km de la granda portuo di Santos, e 1.015 km de Brasilia, la chef-urbo di Brazilia.

Geografiale, ol situesas 750 metri adsur la maro. Lua metropolal areo (kun 38 altra urbi) havas plu kam 18 milioni lojanti.

Historio

Fondo dil urbo di Sao Paulo, pikto da Antônio Parreiras.

Sao Paulo esis fondita ye 25 di januaro 1554 da katolika misionisti José de Anchieta e Manuel da Nóbrega, qua kreis misionala skolo cirkum Anhangabaú e Tamanduateí fluvii. La nomo dil urbo esas homajo a Santa Paulus, katolika santo di qua sua konverto esas celebrata omnayare la 25 di januaro.

La regiono komencis esar kolonigiita en 1560 kande generala guverniestro Mem de Sá imperis la transfero di la habitantaro de la vilajo di Santo André da Borda do Campo, kreita en 1553 vers Sao Paulo, urbeto konsiderita plu sekura kontre l'ataki di indijeni. Nur ye 1711, Sao Paulo divenis urbo, ma restis urbeto til 1867, kande esis kreita la fervoyo inter Santos en litoro, e Jundiaí en interioro, pro faciligar l'exportacajo di kafeo.

Kun l'arivo di unesma Italiana enmigranti pro laborar en agrokultivo di kafeo e depos en l'unesma industrii instalita en Sao Paulo, l'urbo kreskis rapide. Ye 1900 240.000 lojanti vivis en ol. Enmigranti e refujanti (de Italia, Hispania, Portugal, Siria, edc.) prolongigis arivar til 1914. Japoniani komencis arivar ye 1908.

Dum l'Unesma mondomilito, l'industrii kreskis rapide, pro Brazilia ne povis importar manufakturala produkti de Europa. Kun fino di milito, granda numero di enmigranti e refujanti arivis en ol. Simila situeso kun l'industrii okuris dum Duesma mondomilito, ma depos 1945, komencis kreskar la nombro di Braziliani de altra stati (specale de Nord-estala Regiono: Bahia, Pernambuco, Ceará).

Populo kreskis rapide dum 20ma yarcento: ye 1940 esis 1,3 milioni lojanti; ye 1950 esis 2.2 milioni lojanti; ye 1960 esis 3.8 milioni; ye 1970 esis 5.9 milioni; ye 1980 esis 8.47 milioni. Malgre la rapida kresko, lua unesma lineo di urbala fervoyo nur esis inaugurita ye 1974.

Geografio

Pico do Jaraguá, la maxim alta monto di Sao Paulo.

Sao Paulo jacas en un alta planajo kun averajala altitudo di 760 metri sur la mar-nivelo. Lua maxim alta monto esas Pico do Jaraguá, kun 1.135 metri di altitudo. L'urbo distas cirkum 70 km de Oceano Atlantiko. Tietê, Pinheiros e Tamanduateí esas la precipua fluvii qua krucumas l'urbo. L'urbo ne havas naturala lagi, ma du aquala rezervuyi, Billings e Guarapiranga, jacas en sudo de l'urbo e furnisas aquo por homala uzo. Malgre ta, granda parto di l'aquo konsumata en l'urbo originas de Cantareira sistemo, formata da 6 rezervuyi situata en vicina urbi, e de altra sistemi por aquo-furniso: Alto Cotia, Rio Claro, ed Alto Tietê sistemi.

La klimato di l'urbo esas humida subtropikala. La maxim pluvoza periodo okuras en somero, de decembro til marto, e la maxim kolda e sika okuras de junio til septembro en vintro. Tropiko di Kaprikorno krucumas la nordo di l'urbo. Multa regioni di lurbo sufras kun inundadi omnayare dum pluvoza monati.

Parki

La maxim konocata urbala parki di Sao Paulo esas Ibirapuera, Independência e Parque do Estado, en sudo di l'urbo. En nordo jacas la parko Alberto Löfgren, konocata kom Horto Florestal. En esto, jacas la granda (plu kam 1 miliono m²) parko Parque do Carmo. Malgre ta, l'urbo havas poka vejetantaro komparata a la grandeso di lua populo. En kelka regioni la granda quanto di edifici e poka quanto di vejetantaro modifikas lokala klimato ed augmentas lokala temperaturo.

Transporto

Staciono Sé, en la Metropoliteno di Sao Paulo.

Surfacala treno en Sao Paulo.

Sao Paulo havas plu kam 5 milioni automobili, plu kam 10.000 autobusi, e nur 60 km di linei di metropoliteno* e 257 km di treni. La rezultajo esas intensa konflikti di trafiko omnadie. En dii kun intensa pluvi, la konflikti di trafiko en tota urbo povas superirar 180 km cirkum 6:00 posdimezo. Poluteso esas altra mala rezultajo de nesuficanta publika transporto.

Kin linei di metropoliteno transportas plu kam 3 milioni personi omnadie de lundio til venerdio. Treni transportas plu kam 1,5 milioni personi omnadie.

Ekonomio

Regiono di Avenuo Paulista, financala centro di Sao Paulo.

Sao Paulo esas la 10ma maxim richa urbo dil mondo e posible esos la 6ma maxim richa ye 2025. Segun statistiki de IBGE, la kuntara landala produkto di l'urbo ye 2006 esis plu kam 282 miliardi di reali, equivalanta a cirkum 12,26% di Braziliana KLP e 36% di totala producajo di servadi en Brazilia.

Ol esas la maxim granda financala centro di Brazilia ed anke havas importanta industrio, servadi e komerco. La sideyi en Brazilia di important exterala kompanii anke jacas en Sao Paulo. L'urbo anke esas importanta kulturala centro kun multa muzei, domi por spektakli, teatri, edc.