1933
De Wikipedio
| Yarcenti: | 19ma yarcento · 20ma yarcento · 21ma yarcento |
| Yardeki: | 1910a yari 1920a yari 1930a yari 1940a yari 1950a yari |
| Yari: | 1931 1932 1933 1934 1935 |
Indexo |
Eventi [redaktar]
Europa [redaktar]
- 1 di januaro - Anarkista revolto en Andaluzia, Hispania.
- 30 di januaro - Adolf Hitler divenas chefministro di Germana krizo-rejimo.
- 27 di februaro - Reichstag, parlamento di Germania, brulas. Nacisti akuzas Marinus van der Lubbe, Nederlandana komunist aktivisto, kom responsebla, e deklaras ke komunisti konspiris kontre Germaniana guverno.
- 28 di februaro - Germana prezidanto Paul von Hindenburg lansas dekreto ke abolisas importanta civila liberesi, en responso a fairo en Reichstag. Nacisti uzis dekreto por enkarcerigar opozanti.
- 4 di marto - Engelbert Dollfuss divenas diktatoro di Austria.
- 1 di aprilo - Nacisti, komandita da Julius Streicher, organizas un dio di boikoto kontre tota butiki qua apartenis a judi.
- 26 di aprilo - Gestapo esas kreita en nacional-socialista Germania.
- 10 di mayo - Autodafe di Berlin: cirkum 20,000 libri konsiderata "dekadanta, korupta e stranja a Germana karaktero" esas brulata.
- 14 di julio - NSDAP divenas l'unika politika partiso di Germania.
- 9 di oktobro - La Guardo di Fero, fashista organizuro en Rumania, esas deklarata nelegala.
Azia [redaktar]
- 27 di marto - Japonia abandonas Ligo di la nacioni.
- 4 di mayo - Mohandas Gandhi recevas verdikto di karcero en India.
- julio til agosto - Konflikti inter Kristani e Islama guverno en Irak.
- 8 di novembro - Mohammad Nadir Shah esas asasinita en Afganistan.
Nord-Amerika [redaktar]
- 15 di februaro - En Miami, Florida, Giuseppe Zangara atemptas mortigar elektita prezidanto Franklin Delano Roosevelt.
- 4 di marto - Franklin Delano Roosevelt sucedas Herbert Hoover kom prezidanto di Usa.
- 9 di marto til 16 di junio - Agi dil Nova Divido politiko helpas kontre ekonomiala depreso en Usa.
- 10 di marto - Ter-tremo en Long Beach, Kalifornia mortas 117 personi.
- 17 di oktobro - Albert Einstein arivas a Usa.
- 5 di decembro - Alkoholajala interdikto, qua komencis ye 1920, finas en Usa.
Centr-Amerika [redaktar]
- 3 di februaro - Fino di interna milito en Nikaragua.
Sud-Amerika [redaktar]
- 10 di mayo - Chaco-milito: Paraguay deklaras milito a Bolivia.
- 14 di novembro - Salto del Ángel, la maxim alta aquofalo dil mondo, esas deskovrata en Venezuela.
- 11 di decembro - Chaco-milito: en Alihuatá-Zenteno-batalio, Paraguayani vinkas Boliviani.
Oceania [redaktar]
- 11 di januaro - Unesma komercala flugo inter Australia e Nova-Zelando.
Antarktika [redaktar]
- 26 di mayo - Australia revendikas 1/3 di Antarktika.
Naski [redaktar]
- 3 di januaro - [[Long Boret], chefministro di Kambodja (m. 1975)
- 10 di januaro - Susan Sontag, Usan autorino (m. 2004)
- 25 di januaro - Corazón Aquino, prezidanto di Filipini (m. 2009)
- 5 di februaro - Jörn Donner, Finlandan autoro, filmifisto, aktorulo e politikisto
- 13 di februaro - Paul Biya, prezidanto di Kamerun
- 13 di februaro - Costa-Gavras, Grekiana filmifistulo
- 18 di februaro - Yoko Ono, Japoniana kantistino, spozino di John Lennon
- 21 di februaro - Nina Simone, Usana kantistino (m. 2003)
- 14 di marto - Quincy Jones, Usana kompozisto e kantistulo
- 1 di aprilo - Claude Cohen-Tannoudji, Franca fizikisto, Nobel-laureato
- 9 di aprilo - Jean-Paul Belmondo, Franc aktorulo
- 12 di aprilo - Montserrat Caballé, Kataluniana kantistino
- 19 di aprilo - Jayne Mansfield, Usan aktorino (m. 1967)
- 24 di aprilo - Claire Davenport, Britanian aktorino (m. 2002)
- 26 di aprilo - Arno Penzias, Germaniana fizikisto, Nobel-laureato
- 29 di aprilo - Mark Eyskens, chefministro di Belgia
- 3 di mayo - James Brown, Usana kantisto di soul e pioniro di funk (m. 2006)
- 3 di mayo - Steven Weinberg, Usana fizikisto, Nobel-laureato
- 5 di mayo - Ratnasiri Wickremanayake, chefministro di Sri Lanka
- 6 di junio - Heinrich Rohrer, Suisiana fizikisto, Nobel-laureato
- 15 di junio - Sergio Endrigo, Italiana kantisto (m. 2005)
- 25 di junio - Álvaro Siza Vieira, Portugalan arkitekto
- 9 di julio - Oliver Sacks, Usana neurologiisto
- 17 di julio - Karmenu Mifsud Bonnici, chefministro di Malta
- 18 di julio - Jean Yanne, Franca filmifisto, aktorulo, autorulo e kompozisto (m. 2003)
- 1 di agosto - Antonio Negri, Italiana filozofo
- 7 di agosto - Elinor Ostrom, Usan ekonomikisto, Nobel-laureato
- 14 di agosto - Richard Robert Ernst, Suisiana kemiisto, Nobel-laureato
- 15 di agosto - Stanley Milgram, Usana sociala psikologiisto (m. 1984)
- 18 di agosto - Roman Polanski, Poloniana filmifisto
- 23 di agosto - Robert Curl, Usana kemiisto, Nobel-laureato
- 2 di septembro - Mathieu Kérékou, prezidanto di Benin
- 10 di septembro - Yevgeni Hrunov, Sovietan astronauto (m. 2000)
- 29 di septembro - Samora Machel, prezidanto di Mozambik (m. 1986)
- 30 di septembro - Cissy Houston, Usana kantistino
- 9 di oktobro - Peter Mansfield, Britaniana fizikistulo, Nobel-laureato en fiziologio o medicino
- 3 di novembro - Amartya Sen, Indian ekonomikisto, Nobel-laureato
- 4 di novembro - Charles Kuen Kao, Chinian injenioro e fizikisto, Nobel-laureato
- 4 di novembro - Didier Ratsiraka, prezidanto di Madagaskar
- 12 di novembro - Jalal Talabani, prezidanto di Irak
- 23 di novembro - Seydou Diarra, chefministro di Ivora Rivo
- 1 di decembro - Lou Rawls, Usana kantisto (m. 2006)
- 3 di decembro - Paul J. Crutzen, Nederlandana kemiisto, Nobel-laureato
- 22 di decembro - Abel Pacheco de la Espriella, prezidanto di Kosta Rika
- 23 di decembro - Akihito, Imperiestro di Japonia
Morti [redaktar]
- 3 di januaro - Wilhelm Cuno, kancelero di Germania (n. 1876)
- 5 di januaro - Calvin Coolidge, prezidanto di Usa (n. 1872)
- 16 di januaro - Artur Ivens Ferraz, chefministro di Portugal (n. 1870)
- 31 di januaro - John Galsworthy, Britanian autorulo, Nobel-laureato (n. 1867)
- 31 di marto - Baltasar Brum, prezidanto di Uruguay (n. 1883)
- 3 di julio - Hipólito Yrigoyen, prezidanto di Arjentinia (n. 1852)
- 16 di julio - Filareto Kavernido, Germanian anarkisto (n. 1880)
- 8 di septembro - Rejulo Faisal 1ma di Irak (n. 1885)
- 3 di novembro - Paul Émile Roux, Franca mediko e bakteriologiisto (n. 1853)
- 8 di decembro - Karl Jatho, Germanian inventisto (n. 1873)
- 17 di decembro - Thubten Gyatso, 13ma dalai-lamao (n. 1876)
- 25 di decembro - Francesc Macià i Llussà, prezidanto di guverno di Katalunia (n. 1859)
- 30 di decembro - Ion Gheorghe Duca, chefministro di Rumania (n. 1879)
- Axel Wallensköld, Finlandana linguisto (n. 1864)
- Juan Bautista Aznar-Cabañas, chefministro di Hispania (n. 1860)
