Gambia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Republic of The Gambia
Flag of The Gambia.svg Coat of arms of The Gambia.svg
Flago di Gambia Blazono di Gambia
Mapo di Gambia
Chefurbo: Banjul
·Habitanti: 523 589 (2003)
Precipua urbo: Banjul
Oficala linguo: Angliana
Guvernerio: Republiko
·Prezidanto: Yahya Jammeh
Surfaco: (164ma granda)
·Totala: 10 380 km²
·% aquo: 11,5
Habitanti: (144ma granda)
·Totala: 1,705,000[1] (2009)
·Lojanto-denseso: 164,2 hab./km²
Nacionala himno: For The Gambia Our Homeland
Pekunio: Dalasi
Reto-kodo: .gm
Precipua religio: Islamo (preske 95%)

Gambia esas lando qua jacas en west-Afrika. Lua vicina lando esas Senegal, en nordo, esto ed sudo. En westo jacas la Oceano Atlantiko.

Bazala fakti pri Gambia.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Gambia.

Araba komercisti skribis l'unesma texti pri Gambia. Dum 10ma yarcento islamana komercisti kreis centri di komerco en la regiono. Li komercis oro, sklavi ed ivoro. Dum 11ma o 12ma yarcento reji di Takrur, Ghana e Gao adoptis islamo kom religio. En la 14ma yarcento granda parto di nuna Gambia esis tributero di Mali imperio.

Portugalani arivis en la regiono en mezo di 15ma yarcento ed, ye 1588 Antonio, Prioro di Crato vendis la yuro por komercar en la regiono di Gambia-fluvio ad Angliani. Ye 1618 Angliana rejulo James 1ma donis la yuro por komercar en le regioni di Gambia e Ghana a un Britaniana firmo.

Dum fino di 17ma e tota 18ma yarcento Angliani e Franciani disputis politikala e komercala hegemonio en la regiono. Britanian imperio okupis la regiono kande un expediciono komandita da Augustus Keppel desembarkis en la regiono. Nuna chefurbo di Gambia, Banjul, esis fondita ye 1816 kun la nomo Bathurst. Un pakto kun Francia ye 1889 establisis nuna frontieri di lando kun Senegal.

Dum Duesma mondomilito Gambiana trupi kombatis kontre Japoniani en nuna Myanmar. Pos milito, ye 1962 okuris general elekti, ed Unionita Rejio grantis propra guverno a Gambia la sequanta yaro.

Gambia divenis nedependanta de Unionita Rejio ye 18 di februaro 1965 kom monarkio. Ye 24 di aprilo 1970 ol divenis republiko. Lua unesma prezidanto esis Dawda Jawara.

Politiko[redaktar | edit source]

Monumento en homajo a 1994 stato-stroko.

Gambia esas prezidantala republiko. Ol esas un di maxim anciena multi-partisala demokratii en Afrika. Lua chefo di stato e lua chefo di guvernerio esas la prezidanto, nune Yahya Jammeh. En 1994 ilu kaptis povo, ma pose il ank elektesis dufoye prezidanto dil republiko.

La parlamento havas 1 chambro: National Assembly, kun 53 membri. Nuna konstituco esis aprobita da referendo en 1996 ed adoptita en januaro 1997.

Geografio[redaktar | edit source]

Mapo di Gambia.

Gambia esas mikra stato en west Afrika che boko di Gambia-fluvio, preske komplete cirkondata da Senegal: ol havas 740 km di frontieri kun Senegal e 80 km di litoro. Lando havas min de 48 km en lua maxim larja punto[2].

Lua klimato esas tropikala: de junio til novembro la klimato esas varma kun intensa pluvi. De novembro til mayo le temperaturi esas men varma, kun sika sezono[2].

Lua maxim granda urbi esas Serrekunda e Banjul.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Gambia.

Gambia esas un de maxim povra stati en Afrika. Naturala richesi ne existas. Maxim importanta exportacajo esas nuci e fishi; anke turismo donas valuto a lando.

  • Pekunio: Dalasi.

Demografio[redaktar | edit source]

Gambiana muliero e puerino.

Segun demografiala kontado en 1993 plu kam 63% de l'habitantaro vivas en rurala zoni. La populo di Gambia kreskas rapide. La totala lojanti esis 640,.000 en 1982, 1,337,000 en 2001, ed atingis 1,593,256 en 2005.

Kulturo[redaktar | edit source]

  • Lingui: Angliana, Mandinka ed Wolof.
  • Religii: Islamisti 95 %, Kristani 4 %.

Referi[redaktar | edit source]

  1. World Population Prospects, Table A1 Unionita Nacioni
  2. 2.0 2.1 The Gambia - Geography - The World Factbook


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando