Republiko Kongo

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
République du Congo
Repubilika ya Kongo
Republiki ya Kongó
Flag of the Republic of the Congo.svg Coat of arms of the Republic of the Congo.svg
Flago di Republiko Kongo Blazono di Republiko Kongo
Mapo di Republiko Kongo
Chefurbo: Brazzaville
·Habitanti: 1,018,541[1] (2001)
Precipua urbo: Brazzaville
Oficala linguo: Franciana
Lingala, Kituba
Guvernerio: Republiko
·Prezidisto: Denis Sassou-Nguesso
Surfaco: (64ma granda)
·Totala: 342,000 km²
·% aquo: 3,3
Habitanti: (128ma granda)
·Totala: 3.686.000[2] (2009)
·Lojanto-denseso: 10,8 hab./km²
Nacionala himno: La Congolaise
Pekunio: Centr-Afrikala Franko CFA
Reto-kodo: .cg
Precipua religio: kristanismo, 91,2%

Republiko Kongo esas lando en central Afrika inter Kamerun, Gabon, Demokratial Republiko Kongo (Zaire), Angola (regiono di Kabinda) che l' Atlantiko.

Bazala fakti pri Republiko Kongo.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Republiko Kongo.

Unesma habitanti di nuna Republiko Kongo esis pigmei, pos absorbita da bantui. Bakongo populo, originita de bantui, formas la bazo di nuna populo di Republiko Kongo ed anke existas en Angola, Gabon e Demokratial Republiko Kongo.

Portugalani arivis en la delta di Kongo-fluvio dum la 15ma yarcento. Li establisis komercala relati kun bantua rejii mar-fora. Dum la 1880a yari la regiono divenis sub la suvereneso di Francia.

Franca Equatoral Afrika.

Ye 1908 Francia organizis la Franca Equatoral Afrika qua inkluzis la regioni di nuna Republiko Kongo, Gabon, Chad ed Oubangui-Chari (nuna Centrafrika). Brazzaville divenis la chefurbo di la kolonio. Ye 1911 Francia cedis kelka teritorii ("Nova Kamerun", ke nune formas l'esto di Kamerun) a Germaniana Imperio, ma dum l'unesma mondomilito ye 1916 ol riokupis ta teritorii.

Kongo-Brazzaville ganis autonomio ye 28 di novembro 1958, ed ye 15 di agosto 1960 ol divenis nedependenta. Fulbert Youlou esis l'unesma prezidisto di lando. Il guvernis dum exakte 3 yari, ma un sedicio qua lastis 3 dii ekpulsis il. Militisti renversis il ed instalis civila guverno, komandita da Alphonse Massemba-Débat. Sub la 1963 konstituco, Massemba-Débat esis elektita por 5-yara periodo[3]. La guverno adoptis "ciencala socialismo" kom statala ideologio[4].

Ye 1965 lando establisis relati kun Sovietia, Populala Republiko di Chinia, Nord-Korea e Nord-Vietnam[5]. Massemba-Débat esis nekapabla por rikonciliar diversa institucala ed ideologiala grupi[5], ed ye agosto 1968 lia rejimo sufris stato-stroko. Marien Ngouabi, partoprenanta en la stato-stroko, asumis povo ye 1 di januaro 1969. Ngouabi proklamis la Populala Republiko di Kongo ye 1970, e guvernis til esar asasinita ye 16 di marto 1977. Un komitato kun 11 militisti asumis povo, e nomezis Joachim Yhombi-Opango kom prezidisto dil republiko. Du yari pose, Opango esis koaktita ad abandonar povo, e Denis Sassou Nguesso divenis prezidisto.

Sassou Nguesso aliniis lando kun Sovietia ed altra socialista landi. Nguesso uzis politikala represo plu kam la komplezachado. Lia sucedanto, l'anke socialista Pascal Lissouba, ne facis multa chanji en politiko. Situeso kontinuis la sama til 1997 kande Nguesso e Lissouba luktis por povo.

Politiko[redaktar | edit source]

La Republiko Kongo esas prezidantala republiko. La prezidisto esas la chefo di stato ed anke chefo di guvernerio. Nuna prezidisto, Denis Sassou-Nguesso asumis povo ye 1997. Segun nuna konstituco adoptita ye 2002, la tempo di ofico di prezidisto esas 7 yari.

Ante 15 di septembro 2009 on existis l'ofico di chefa ministro. Isidore Mvouba esis lasta chefa ministro di lando.

Malgre l'atempti por censurar informi, la rejimo di Nguesso sufras akuzi di korupto. Un inquesto trovis plu kam 110 banko-konti e dozeni di ecesanta propraji en Francia. Nguesso negis, e deklaris ke ta akuzi esis "rasisti".

Geografio[redaktar | edit source]

Mapo di Republiko Kongo.

Lando havas 201 km di frontieri kun Angola, 523 km kun Kamerun, 467 km kun Centrafrika, 2,410 km kun Demokratial Republiko Kongo, e 1,903 km kun Gabon. Lua litoro havas 169 km. Cirkum 70% di lua populo vivas en Brazzaville, Pointe-Noire od alonge la fervoyo inter ta du urbi.

La klimato di lando esas Equatorala, kun intensa pluvi.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Republiko Kongo.

L'ekonomio di lando mixuras agrokultivo por nutrivaro, kun moderna petrolo industrio. Publika sektoro sufras kun budjetala problemi ed ecesiva stabo.

Demografio[redaktar | edit source]

La maxim granda urbo esas la chefurbo, Brazzaville, kun 1,292 milioni lojanti ye 2009. Altra importanta urbi esas Pointe-Noire e Loubomo.

Kulturo[redaktar | edit source]

Soukous esas muzikala genero qua originis en Republiko Kongo ed anke en Demokratial Republiko Kongo. Ol esas populara en tota Afrika.

Referi[redaktar | edit source]

  1. "Répartition de la population par Départements et Communes en 1984 et projetée de 2000 à 2015" Centre National de la Statistique et des Études Économiques (CNSEE)
  2. World Population Prospects, Table A1 Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009) - Unionita Nacioni
  3. Background note:Republic of the Congo US Department of State
  4. Kevin Shillington. Encyclopedia of African history. p. 301.
  5. 5.0 5.1 Kevin Shillington. Encyclopedia of African history. p. 301.


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando