Batalio di Somme

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Batalio di Somme
German trench Delville Wood September 1916.jpg
Germana trancheo dum la batalio di Somme
Konflikto: Unesma mondomilito
Dato: fino di junio til mi-decembro 1916
Loko: Pikardia, apud fluvio Somme
Rezultajo: Angla decidiganta vinko. Tamen, la fronto movis mikre, e milioni de yuna soldati perdis la vivo.
Militanti
Flag of the United Kingdom.svg Unionita Rejio e Flag of France.svg Francia Germana Imperio
Komanderi
Douglas Haig
Ferdinand Foch
Max von Gallwitz
Fritz von Below
Trupi
13 til 51 Britaniana e 6 Franca divizioni 10,5 til 50 Germana divizioni
Morti
420 000 Britaniani, 200 000 Franci 400 mil til 600 mil Germani

La batalio di Somme esis un ek la precipua batalii de l'unesma mondomilito, ube plu kam 1 milion e duacent mil soldati mortis e plua altra divenis invalida.

La forci de Unionita Rejio e Francia probis borar 45 km di Germana fortifikita linei apud la fluvio Somme, en la triangulala feldo inter l'urbi Albert, Peronne e Bapaume.

Por l'Unionita Rejio, l'1ma di julio esis la maxim doloroza memoro de la maxim mala dio en lua militarala historio: 57 470 soldati esis viktimi, di qui 19 240 mortis. Propagada filmi kaptis granda parto de la violento di la batalio, note l’explozi di landala torpedi, qui komencis uzesir.


Commons-emblem-trademark-issue.svg
Ica artiklo bezonas revizo gramatikala. – Ka vu povas helpar ni revizar ica artiklo?

Preliminara[redaktar | redaktar fonto]

La decido di impulsar atakado en Flandria esas prenita lor la konfero di Chantilly la 6 di decembro 1915. Ma en januaro Joffre obtenis chanjo per Pikardia nam en dope, precipue en la politika medii, on klamas ke di trupi « repozas su ».

Kande la germania milito atakas en Verdun en 21 di februaro 1916 la Britaniana komando proposas da helpo sua federito. La francia komando decidas ke ul povas stacar kontre sen ma demandita alejo per atako altraloke sur la fronto.

En 1916 la Britanian armeo en Francia mankis experienco, sua profesionala parto, sis divizioni, eliminesis. La plu granda parto esis komposati di volonti di teritoria forci e la nova armeo di Kitchener. L'oficii esis promocita rapide e ne korespondis kon normi. Haig li mem havas obtenita fulmina promoco.

La federita aer-armeo igis di vinkar Fokker plago e esis mem supera to ke lu permisis plu bona konoco ed abatar la baloni. To esas sole en septembro ke l’endukto du nova avioni ridonus a Germania la kontrolo di la cielo.

La tereno[redaktar | redaktar fonto]

La Germani okupis preske omni di alta tereno. Sua fronto komposis su di forta unesma poziciono, kun tranchei di unesma lineo, di apog-punti e rezervi, e mazo di profunda shirmili nam moderna konforto ; di duesma mediacanta lineo, min forta, proteginta kanonari. Dope trovesis «fortifikita» boski ed urbeti konektita per streta koridoro, omni ofte betonita e profita di qualesi di roko qua tranchas su facile e rihardigas.

Batalio-ordero[redaktar | redaktar fonto]

Britaniani[redaktar | redaktar fonto]

4ma armei (general Rawlinson) nam en rezervo 5ma (general Gough).

Franci[redaktar | redaktar fonto]

La 6ma armei (general Fayolle) nam en rezervo la 10ma (general Micheler).

Germani[redaktar | redaktar fonto]

Facio norde britanioni, la duesma armeo (general von Below), kon sinistra alo la sisesma armeo komandita per la princo Rupprecht de Baviera.
Facio ye Franci la quaresma armeo sur la Santerre.

Dope-transformo[redaktar | redaktar fonto]

Dope havis transformacita en maxime depozeyo nam to qua facis su plu bona per la voyi, la fervoyi e l’aviacado ke montras l’industrieso di milito. L’artilrio, komprenita di monstri sur fervoyi di 380 e 400 mm, atingis alta levelo.

Bombardo dum sis dii[redaktar | redaktar fonto]

Dum sis dii, la lasta adjuntita nun da pluv-kozo, la bombardo sur la Germana linei esas intensa per krear to qua aparus kom pelmelo ube tota esas apertita, ma triadek po cent di obusi esis defektoza. Pose multa mineyi esas explosita sub la fort-domo di unesma lineo.

L'unesma dii[redaktar | redaktar fonto]

Dek minuti pose, ye 7h30 la 1 di julio, lor siflo-stroko, la britaniani soldati klimas sua tranchei per marchar nam sua 32 kg equipo vers to di adverso. Kelki havis sendita kon exploranto.
La Germani gastigas lu nam mitralios-pafi qua falchar en amaso. L'oficiari es facile reperata ed esas partikulara vizita. Kande la Britaniani parvenas a teutona tranchei ul esas tro poka multi per rezistar kontra-atako. Certa uneji kom di Nova Tero (91%-ope) es quasi-eliminita.

Ye 3, ul konsolidas su da kaptar boski di Mametz, sude di Contalmaison : esas ibe ke plu kam mil kaptiti esis prenar en sole bosko.

Francia bilanco[redaktar | redaktar fonto]

En dek dii, la 6ma Franca armeo, sur fronto di proxim 20 km, havis igita sur certa punto 10 km. Ul kontrolis, komplete, di Flaucourt-platajo qua havis atribuita ad skopo e qua konstitucis la precipua defenco di Peronne. Ul havis facita, preske sen perdaji, 12 000 kaptiti, 85 kanoni, 26 minenwerfer, 100 mitraliosi, multa materio: to esis la plu granda vinko pos Marne.

Transfero di germania divizioni[redaktar | redaktar fonto]

Germania transferis 35 divizioni de Verdun por rinforcar la fronto proxim Bapaume.

di 20 julio til fina agusto[redaktar | redaktar fonto]

La lasta semano di julio es grava e polva kaloro.

L’armeo Gough, Britaniana rezervo, prenas pedo en la forta poziciono di Pozières e riprenis ol de la Germani, duesmafoye, la boski Delville e Longueval. Ul falias, kontre, dum feroza kombati qua duros tale plu d’uno semano, sur Guillemont.

di septembro til mi-decembro[redaktar | redaktar fonto]

Pluvo komencis rendinta la kombat-agro fangoza.
Ye la 3ma di septembro, quik de prima hori di atako, Guillemont kaptesis. Ye la 4ma di septembro, sude, la 10ma Armeo prenis tota l’unesma poziciono inter Demiecourt e Vermandovilliers : Soyecourt e Chilly okupesis, nam 2.700 soldati kaptesis; Chaulnes minacesis direte per Lihons.

Ye la 6ma, l'unesma Franc armeo kaptis granda parto di Berny en Santerre.

L'asalt-chari[redaktar | redaktar fonto]

Ye 15 aparas l’unesma asalt-chari qua helpas prenar Courcelette, Martinpuich, la Foureaux-bosko, l'urbeto di nam 4 000 kaptiti.

Ye la 17ma di septembro, la 1ma armeo prenis Vermandovillers e Berny.

Ye la 26ma di septembro fine, glorioza dio : Federiti kaptis ambe Combes, la « klefo » inter Bapaume e Peronne; e, altra parto, extremajo nord, Britaniani kaptas Thiepval pos uzajo mineyi. L’atako cesis.

Retreto[redaktar | redaktar fonto]

Ye la 24ma di februaro 1917 German armeo facis strategia retreto en destruktinta tota dop ulo pro plukortigar sua defenso-lineo (Hindenburg-lineo).