Austria-Hungaria

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Austria-Hungaria
Die im Reichsrat vertretenen Königreiche und Länder und die Länder der heiligen ungarischen Stephanskrone
A birodalmi tanácsban képviselt királyságok és országok és a magyar Szent Korona országai
1867 til 1918
[[{{{Preexisto}}}]] Austria-Hungaria [[{{{Posexisto}}}]]
Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg Austria-Hungaria transparency.png
[[Arkivo:{{{Flagooblazono}}}|140px]]
{{{Informo}}}
Nacionala devizo:
{{{Devizo}}}
Nacionala himno:
{{{Himno}}}
[[File:{{{Audio_ligilo}}}]]
Location Austria Hungary 1914.png
{{{Imajo_informo}}}
Urbi
Chefurbo: Wien e Budapest
· Habitinti: 2,083,630 (Wien, 1910)
1,232,026 (Budapest, 1910)
· Dato: {{{Dato_chefurbo}}}
· {{{TituloChefurbo2}}}: {{{Chefurbo2}}}
· Habitanti: {{{Lojanti_chefurbo2}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo2}}}
· {{{TituloChefurbo3}}}: {{{Chefurbo3}}}
· Habitanti: {{{Lojanti_chefurbo3}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo3}}}
Precipua urbo: {{{Precipua_urbo}}}
· Habitanti: {{{Lojanti_precipua}}}
Linguo
Oficala linguo: [[{{{Oficala_linguo}}}]]
Lingui
Oficala lingui: Germana e Hungariana
Regionala linguo: {{{Regionala_linguo}}}
Regionala lingui: {{{Regionala_lingui}}}
Guvernerio
Tipi: Monarkio
· Imperiestro: Franz Josef 1ma
Karl 1ma
· Ko-princi: {{{Ko-princi}}}
· General-guverniestro: {{{Generala_guverniestro}}}
· [[{{{Nomo_listo_chefo_guverno}}}|]]:
Legifantaro: [[{{{Legifantaro}}}]]
Historio
· {{{Historio}}}: {{{Historio_dato}}}
· {{{Historio2}}}: {{{Historio2_dato}}}
· {{{Historio3}}}: {{{Historio3_dato}}}
· {{{Historio4}}}: {{{Historio4_dato}}}
· {{{Historio5}}}: {{{Historio5_dato}}}
Surfaco
· Totala: 676,615 km² (1914)
· Aquo: {{{Surfaco_aquo}}}%
Habitanti
· Totala: 52.8 milioni (1914)
· Denseso di habitantaro: {{{Lojanto-denseso}}} hab./km²
Valuto: Gulden (til 1892)
Krone (1892-1918)
· Abreviuro: {{{Abreviuro}}}
· Simbolo: {{{Simbolo}}}
Religio: {{{Religio}}}
Religii: kristanismo
Nune parto di: {{{Nunepartodi}}}
Kauzo di la fino: Trianon-kontrato e Saint-Germain-en-Laye-kontrato, pos la vinkeso di lando en l'Unesma mondomilito


Austria-Hungaria esis antiqua monarkio qua existis en Europa. Anke konocesis kom Austriana-Hungarian imperio.

Bazala fakti pri Austria-Hungaria.

Strukturo e nomo[redaktar | edit source]

La kompleta nomo dil imperio esis La rejii e teritorii reprezentita en l'Imperiala Konsilantaro e la teritorii dil Hungariana Santa Krono di Santa Stefanus. En Germana: Die im Reichsrat vertretenen Königreiche und Länder und die Länder der Heiligen Ungarischen Stephanskrone. En Hungara: A Birodalmi Tanácsban képviselt királyságok és országok és a Magyar Szent Korona országai.

Historio[redaktar | edit source]

Austria-Hungaria kreesis da kompromiso signatita en 1867 da Austriana imperiestro Franz Josef 1ma kun Hungariana delegitaro komandita da Ferenc Deák. Per ica kompromiso, la du regioni dil imperio, Austria e Hungaria divenis administrita per separita parlamenti e chefa ministri. La rejulo, l'armeo e kelka ministri esus la sama en la du teritorii. Hungariana parlamento aceptis ed aprobis la kompromiso en 30 di marto 1867.

Pos 1878 Bosnia e Herzegovina divenis sub Austrian-Hungarian militala e civila administrado, ed anexesis komplete en 1908. To provokis politikala krizo kun altra povi. Parto di la sanjak (Otomana provinco) di Novi Panzar okupesis da Austria-Hungaria, ma Austrian-Hungariani abandonis ol, kambie de l'okupeso di Bosnia.

Austrian-Hungarian imperio esis un di la Centrala Povi, kun Germanian imperio ed Otoman imperio. Ol finis en 1918 kande Austria-Hungaria perdis l'Unesma mondomilito ed obligesis aceptar Saint-Germain-en-Laye-kontrato, qua demandis la separo di la du landi e la perdo di multa teritorii, qui divenis parto di altra stati - exemple Trieste, qua divenis parto di Italia -, o nedependanta stati - exemple Chekoslovakia.

Politiko[redaktar | edit source]

Imperiestro Franz Josef 1ma vizitas Praha en 1904.

Hungaria ed Austria havis separita parlamenti ma un singla monarko. L'administrado dil imperio dividesis en tri parti:

  1. la komuna administrado (exterala, militala e financala) kontrolesis dal monarko
  2. la Hungariana guverno
  3. l'Austriana guverno.

Austria e Hungaria mantenis separita parlamenti, singla kun sua chefa ministri. La monarko koordinis l'administro di la du parlamenti. La monarko indikis la du chefa ministri e l'altra ministri. Hungariana parlamento havis plu autonomio kam Austriana, exemple en l'intern aferi. Tamen en Austria l'imperiestro havis povo por indikar e por revokar ministri.

Pro la manko di komuna legi inter Austria e Hungaria, por havar identa legala texti la du parlamenti elektis 60 de lua membri por fomacar delegitaro qua diskutis la propozi separita de la du parlamenti, e verkis por obtenar interkonsenti.

La ministro pri exteral aferi konduktis l'exterala politiko di la duala monarkio, e negociis kontrati. La duala monarkio kreesis pos l'Austrian imperio perdar milito kontre Italia e Prusia en 1866. Por rikonstruktar la prestijo di Habsburg-monarkio e por venjo kontre Prusia, komto Friedrich Ferdinand Graf von Beus divenis sekretario pri exteral aferi. Von Beus odiis Prusiana diplomacisto Otto von Bismarck, e probis negociar kun Francia ed Italia pri asocio kontre Prusia, ma kande Prusiani vinkis Franca-Prusiana milito l'ideo pri venjo dekadis e Von Beus retretis.

Geografio[redaktar | edit source]

Demografio[redaktar | edit source]

Kulturo[redaktar | edit source]