Ekonomio di Nova-Zelando
| Ekonomio di Nova-Zelando | ||
|---|---|---|
| Pekunio | Dolaro di Nova-Zelando | |
| Internaciona organizuri | MOK, OKED, APEC | |
| Statistiki [1] | ||
| Totala nacionala produkturo (TNP) | US$ 255 026 milioni (2023) | |
| Rango TNP | 68ma[2] maxim granda | |
| Kresko di TNP | 0,73% (2023) | |
| TNP po persono | US$ 48 800,00 (2023) | |
| TNP segun sektoro | agrokultivo 5,8%, industrio 19%, servadi 67,1% (2021) | |
| Inflaciono | 2,9% (2024) | |
| Habitantaro sub la povreso-lineo | nekonocata | |
| Laboro-povo | 3 079 000 (2024) | |
| Laboro-povo segun okupo | agrokultivo 7%, industrio 19%, servadi 74% | |
| Chomeso | 4,9% (2024) | |
| Komercala parteneri [1] | ||
| Exportaci (US$) | 59 029 milioni (2023) | |
| Exportaci - precipua produkturi | lakto, ligno, bovokarno, butro, mutonokarno e kaprokarno (2023) | |
| Precipua parteneri | Popul-Republiko Chinia 28%, Usa 12%, Australia 12%, Japonia 6%, Sud-Korea 3% (2023) | |
| Importaci (US$) | 68 412 milioni (2023) | |
| Importaci - precipua produkturi | rafinita petrolo, automobili, gaso-turbini, radiotransmisili, kamioni (2023) | |
| Precipua parteneri | Popul-Republiko Chinia 20%, Australia 11%, Usa 9%, Sud-Korea 7%, Japonia 7% (2023) | |
| Publika financi [1] | ||
| Extera debo | 190 621 milioni (2019) | |
| Revenuo totala (US$) | 83 157 milioni (2022) | |
| Spenso totala (US$) | 88 640 milioni (2022) | |
| Noto: Ecepte kande kontree mencionata, valori en ca tabelo esas en Usana dolari | ||
Dum la pasinta 40 yari, Nova-Zelandana guvernerio transformis la bazo di sua ekonomio, de agrala e dependanta de Britaniana merkato, en plu industriala kun libera merkato, kapabla pri konkurencar en tota mondo. Ca dinamikala kresko augmentis la revenuo e larjigis la teknologiala kapablesi del industriala sektoro. Nun, lua ekonomio esas diversa, e la sektoro di servadi kreskis multe dum recenta yari, ed en 2024 ol reprezentis 73% de totala nacionala produkturo[3].
La TNP po persono segun equivalanta kapableso di kompro kreskis dum 10 inter-sequanta yari til 2007, ma diminutis en 2008-2009. Dum l'unesma duimo dil yardeko, konsumo kreskabis stimulita per expanso di kredito, ma to kreis deficito en l'equilibro di pagi, desfacila por administrar. L'inflaciono stimulis guvernerio augmentar la procento di interesti depos januaro 2004, e dum la komenco di 2008 ol esis un ek la maxim alta inter la membri di OKED. Kun la krizo di 2008 e 2009, Centrala Banko di Nova-Zelando diminutis forte la valoro dil interesto e developis mezuri pri fiskala stimuli, e l'ekonomio itere komencis kreskar dum la fino di 2009, ed atingis 2 til 3% omnayare de 2010 til 2013.[1] Tamen, la precipua ekonomiala sektori restis vundebla a febla extera demandi.[1]
Nova-Zelando dependas forte del extera komerco, nome kun Popul-Republiko Chinia, Australia, Europana Uniono, Usa e Japonia. En 2016, la lando rinovigis kontrato pri libera komerco kun Popul-Republiko Chinia. Servadi esas la precipua ekonomial agadi di la lando, e reprezentis 72,8% de la TNP en 2017. Lua monetaro, dolaro di Nova-Zelando, uzesas en 4 insulala teritorii che Pacifiko.
Referi
[redaktar | redaktar fonto]- 1 2 3 4 5 New Zealand - The World Factbook - Publikigita da CIA. URL vidita ye 10ma di junio 2025.
- ↑ https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/real-gdp-purchasing-power-parity/country-comparison
- ↑ Gross domestic product: June 2024 quarter - Publikigita da Statistics New Zealand. URL vidita ye 10ma di junio 2025.