Nova-Zelando

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Nova-Zelando
New Zealand
Aotearoa
Flag of New Zealand.svg Coat of arms of New Zealand.svg
Flago di Nova-Zelando Blazono di Nova-Zelando
Nacionala devizo:
{{{Devizo}}}
Nacionala himno:
God Defend New Zealand
[[File:{{{Audio_ligilo}}}]]
NZL orthographic NaturalEarth.svg
{{{Imajo_informo}}}
Urbi:
Chefurbo: Wellington
· Habitanti: 386,000 (2009)
· Dato: {{{Dato_chefurbo}}}
· {{{TituloChefurbo2}}}: {{{Chefurbo2}}}
· Habitanti: {{{Lojanti_chefurbo2}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo2}}}
· {{{TituloChefurbo3}}}: {{{Chefurbo3}}}
· Habitanti: {{{Lojanti_chefurbo3}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo3}}}
Precipua urbo: Auckland
· Habitanti: {{{Lojanti_precipua}}}
Linguo:
Oficala linguo: {{{Oficala_linguo}}}
Lingui:
Oficala lingui: angliana, maoriana
Nacionala linguo: {{{Nacionala_linguo}}}
Nacionala lingui: {{{Nacionala_lingui}}}
Regionala linguo: {{{Regionala_linguo}}}
Regionala lingui: {{{Regionala_lingui}}}
Etnii:
· {{{Etnii_procenti}}} {{{Etnii}}}
· {{{Etnii2_procenti}}} {{{Etnii2}}}
· {{{Etnii3_procenti}}} {{{Etnii3}}}
· {{{Etnii4_procenti}}} {{{Etnii4}}}
· {{{Etnii5_procenti}}} {{{Etnii5}}}
· {{{Etnii6_procenti}}} {{{Etnii6}}}
· {{{Etnii7_procenti}}} {{{Etnii7}}}
· {{{Etnii8_procenti}}} {{{Etnii8}}}
· {{{Etnii9_procenti}}} {{{Etnii9}}}
· {{{Etnii10_procenti}}} {{{Etnii10}}}
Demonimo: {{{Demonimo}}}
Guvernerio:
Tipi: Monarkio
· Rejino: Elizabeth 2ma
· Prezidisto (serbo): {{{Serbiana_prezidisto}}}
· Prezidisto (kroato): {{{Kroatiana_prezidisto}}}
· Prezidisto (Bosno): {{{Bosniana_prezidisto}}}
· Ko-princi: {{{Ko-princi}}}
· Ko-princi: {{{Chefi_di_la_Kongreso_dil_Populo}}}
· General-guverniestro: Jerry Mateparae
· Chefministro: John Phillip Key
Legifantaro: [[{{{Legifantaro}}}]]
Historio:
· {{{Historio}}}: {{{Historio_dato}}}
· {{{Historio2}}}: {{{Historio2_dato}}}
· {{{Historio3}}}: {{{Historio3_dato}}}
· {{{Historio4}}}: {{{Historio4_dato}}}
· {{{Historio5}}}: {{{Historio5_dato}}}
Surfaco: (74ma granda)
· Totala: 268,021 km²
· Aquo: 2.1%
Habitanti: (123ma granda)
· Totala: 4,242,048 (2013)
· Denseso di habitantaro: 16.8 hab./km²
KLP (KPP):
· Totala: {{{KLP_KPP_totala}}}
· Segun persiono: {{{KLP_KPP_segun_persiono}}}
KLP:
· Totala: {{{KLP_totala}}}
· Segun persiono: {{{KLP_segun_persiono}}}
Gini: ([[{{{Gini_yaro}}}]])
{{{Gini_chanjo}}} {{{Gini}}}
{{{Gini_valoro}}} · {{{Gini_rango}}}
IHD: ([[{{{IHD_yaro}}}]])
{{{IHD_chanjo}}} {{{IHD}}}
{{{IHD_valoro}}} · {{{IHD_rango}}}
Pluse informi:
Valuto: Dolaro di Nova-Zelando
· Abreviuro: {{{Abreviuro}}}
· Simbolo: {{{Simbolo}}}
Tempo-zono: {{{Tempo_zono}}}
· Somero tempo: {{{Somero_tempo}}}
Dato-formato: {{{Dato_formato}}}
Veho-latero: {{{Veho_latero}}}
Telefono-kodexo: {{{Telefono_kodexo}}}
ISO: {{{ISO}}}
{{{ISO2}}}
{{{ISO3}}}
Reto-domeno: .nz
Reto-domeni: {{{Reto_kodi}}}
{{{Reto_kodo2}}}
{{{Reto_kodo3}}}
{{{Reto_kodo4}}}
{{{Reto_kodo5}}}
Precipua religio: kristanismo
Oficala retosituo: {{{Oficalaretosituo}}}

Nova-Zelando o Nov-Zelando esas lando qua jacas en Oceania, sude di Pacifiko. Ol formesas da 2 precipua insuli (Nordala Insulo ed Sudala Insulo) ed altra mikra vicina insuli.

Bazala fakti pri Nova-Zelando.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Nova-Zelando.

Unesma habitanti di Nova-Zelando, Maori, arivis en l'arkipelago inter la 9ma e la 14ma yarcenti. Unesma Europano qua arivis ibe esis Nederlandan explorero Abel Tasman en 1642.

L'unesma Britaniana esis James Cook, qua arivis en l'insuli en 1769. Depos 19ma yarcento, Britaniana misionisti komecis arivar e konvertar Maori. En 6 di februaro 1840, Waitangi-kontrato agnoskis la Britaniana suverenio sur la teritorio.

En 1852 Unionita Rejio aprobis lego qua kreis reprezentala guvernerio por Nova-Zelando. Lua unesma elektita parlamento asemblis en 1854. En 1893 Nova-Zelando divenis l'unesma stato qua grantis voto-yuro por mulieri[1].

Nova-Zelando divenis nedependanta de Unionita Rejio en 26 di septembro 1907. En 1947 ol adoptis la Westminster-statuto qua deklaras lando un rejio en la Commonwealth[1].

Nova-Zelando suportis Unionita Rejio dum l'Unesma e la Duesma mondomilito. Lando kreskis rapide pos la Duesma mondomilito, ma kande l'Unionita Rejio eniris l'Europana Komuneso Ekonomiala en 1973 lando perdis granda parto di lua precipua merkato.

Politiko[redaktar | edit source]

Edifico dil Parlamento di Nova-Zelando.

Nova-Zelando esas konstitucala monarkio kun parlamentala demokratio,[2] quankam ol ne havas kodexigita konstituco.[3] La rejino di Anglia, Elizabeth 2ma, esas la chefo di stato di lando.[4] El reprezentesas da un generala-guberniestro, quan el indikas sub konsilo dil chefministro. Nuna generala-guberniestro esas Jerry Mateparae. La generala-guberniestro povas indikar o revokar ministri e povas revizar kazi pri ne-yusteso. La povi di la rejino e di la generala-guberniestro esas limitizita e generale on bezonas la konsilo dil ministraro.

La chefo di guvernerio esas la chefministro, qua generale esas la chefo dil partiso qua havas la majoritato di la deputati, o la chefo di la koaliso. Ilu esas la chefo dil ministraro, e tota la ministri mustas esar membri di la parlamento. Pos 19 di novembro 2008 la chefministro esas John Phillip Key.

La parlamento havas unika chambro, House of Representatives (Chambro di Deputati) kun 121 membri qui elektesas dal populo por servar admaxime 3 yari. De la membri dil parlamento 71 elektesas direte en lua regioni e l'altra 50 elektesas segun la tantimo di voti recevita da singla partiso. Tota civitani evante 18 yari o pluse povas votar.

La Supra Korto havas 6 membri, ed esas la maxim alta judiciala korto di Nova-Zelando. La sideyo di l'Apelo-Korto jacas en Wellington, e generale la majoritato di la rekursi judiciesas da ol. L'Alta Korto administras la tribunali en Nova-Zelando, dum ke lokale funcionas la distriktala korti - entote 66.

Geografio[redaktar | edit source]

Precipua urbi di Nova-Zelando.

Nova-Zelando formesas da du precipua insuli: Norda Insulo, kun 113,729 km² e 3,250,700 habitanti en 2008, e la Suda Insulo, la maxim granda, kun 151,215 km² e 1,017,300 habitanti en 2008. Cook-stretajo, kun 20 km en lua maxim streta punto, separas la du insuli. La totala surfaco di lando esas poka plu kam l'Unionita Rejio.

La maxim alta monto di lando esas Monto Cook, kun 3.754 metri di altitudo.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Nova-Zelando.

Demografio[redaktar | edit source]

La maxim granda urbo esas Auckland. Altra importanta urbi esas la chefurbo Wellington, Christchurch, e Hamilton.

Kulturo[redaktar | edit source]

Haka

Referi[redaktar | edit source]

  1. 1.0 1.1 Political and constitutional timeline New Zealand
  2. Queen and New Zealand (in Angla). The British Monarchy. URL vidita ye 28 di aprilo 2010.
  3. (15 di februaro 2005) Factsheet – New Zealand – Political Forces (in Angla). The Economist Group. URL vidita ye 4 di agosto2009.
  4. (February 1974) New Zealand Legislation: Royal Titles Act 1974. New Zealand Government. URL vidita ye 8 di januaro 2011.

Extera ligili[redaktar | edit source]


Landi e teritorii en Oceania
Usana Samoa | Australia | Baker-insulo | Cook-Insuli | Fidji | Franca Polinezia | Guam | Havayi | Howland Insulo | Jarvis-insulo | Johnston-atolo | Kingman Rifo | Kiribati | Marshall Insuli | Federati Stati di Mikronezia | Midway-atolo | Nauru | Nova Kaledonia | Nova-Zelando | Niue | Norfolk Insulo | Norda Mariani | Palau | Palmyra Atolo | Papua-Nova-Guinea | Pitkern | Samoa | Samoa Usana | Salomon Insuli | Timor Leste| Tokelau | Tonga | Tuvalu | Vanuatu | Wake Insulo | Wallis e Futuna