Tuvalu

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Tuvalu
Tuvalu
Flag of Tuvalu.svg Coat of arms of Tuvalu.svg
Flago di Tuvalu Blazono di Tuvalu
Nacionala himno:
Tuvalu mo te Atua
LocationTuvalu.png
Urbi:
Chefurbo: Funafuti
· Habitanti: 4.492 (2002)
Precipua urbo: Funafuti
Lingui:
Oficala lingui: Tuvaluana, angliana
Guvernerio:
Tipi: Monarkio
· Rejio: Elizabeth 2ma
· Chefministro: Enele Sopoaga
Surfaco: (226ma granda)
· Totala: 26 km²
· Aquo: neglijebla %
Habitanti: (213ma granda)
· Totala: 11 544[1] (2011)
· Denseso di habitantaro: 475,88 hab./km²
Pluse informi:
Valuto: dolaro di Tuvalu, Australiana dolaro
Veho-latero: sinistre
ISO: TV
TUV
798
Reto-domeno: .tv*
Precipua religio: kristanismo
Oficala retosituo: http://www.tuvaluislands.com/


Tuvalu, ante nomizita Ellice insuli, esas mikra stato en Oceania, formacita da 3 insuli e 6 atoli. Lua nomo signifikas "8 uniti", homajo ad 8 insuli ke havas populo.

Bazala fakti pri Tuvalu.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Tuvalu

Unesma habitanti di insuli posible arivis cirkum 3000 yari ante nun, de Tonga e Samoa. Dum la periodo ante l'arivo di Europani kontakto inter insuli esis komuna. Ok de la non insuli habitantesis, e la vorto Tuvalu signifikas "8 uniti", homajo a 8 insuli di lando qui havis habitantaro.

En 1568 Hispana navigisto Álvaro de Mendaña de Neira deskovris l'insulo di Nui, nomizita Isla de Jesús da il. Til 17ma yarcento nula Europano vizitis l'arkipelago: nur en mayo 1819 Usana kapitano Arent Schuyler de Peyster navigis en la regiono e deskovris Nukufetau e Funafuti, nomizita Ellice insulo da il, en homajo a Britaniana politikisto Edward Ellice.

Tuvalu esis kolonio di Hispania til 1892. En ta yaro, l'insuli divenis Britaniana protektorato kun nomo Ellice insuli. De 1916 til 1974 Gilbert-insuli (nune Kiribati) e Ellice insuli esis administrita kom un unika kolonio, "Gilbert ed Ellice insuli".

En 1974 Tuvaluani votis por separar su de Gilbert insuli. Lando divenis nedependanta de Unionita Rejio la 1ma di oktobro 1978, kom monarkio en la Commonwealth. En 1979 lando signatis pakto kun Usa, qua agnoskis Tuvaluana posedajo di 4 insuli, ante demandita da Usa[2].

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Tuvalu esas konstitucala monarkio, membro di la Commonwealth. Rejino Elizabeth 2ma di Unionita Rejio reprezentesas da un general-guberniestro, nune Iakoba Italeli. La chefo di guvernerio esas la chefministro, nune Enele Sopoaga.

Lua parlamento, Fale I Fono havas unika chambro kun 15 membri, qui elektesas dal populo por 4 yari. Lua konstituco adoptesis en 15 di septembro 1986[3].

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Mapo di Tuvalu.

Lando formacesas da 3 korala insuli e 6 atoli. Un di ta atoli, Funafuti (di qua la maxim granda insulo esas Fongfale), konsideresas chef-urbo di lando.

La maxim granda altitudo di lando esas 4.5 metri sur la mar-nivelo. Kom la tereni esas basa, Tuvalu esas sentiva a l'altajo de mar-nivelo. On kalkulas ke un altajo di 20 til 40 centimetri en mar-nivelo dum la proxima 100 yari povas divenar Tuvalu nehabitebla[4][5].

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Tuvalu

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

On kalkulas ke Tuvaluana habitantaro atingis 11,810 personi en 2006 di qui 96% esas Polineziani e cirkum 4% Mikroneziani. Tuvaluana linguo parolesas da preske tota habitantaro.

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Tuvaluana esas Polineziana linguo parolata en Tuvalu. Ol havas kelka relati kun altra Polineziana lingui, quale Havayiana, Samoana, ed altra. Cirkum 13,000 personi parolas ol.

La precipua muziki e dansi esas fatele, fakanau e fakaseasea, ed esis tradicionale uzata por celebrar chefi.

Referi[redaktar | redaktar fonto]


Landi e teritorii en Oceania
Atolo Johnston | Atolo Midway | Australia | Estal Timor| Fidji | Franca Polinezia | Guam | Havayi | Insulo Baker | Insuli Cook | Insulo Howland | Insulo Jarvis | Insulo Wake | Insuli Marshall | Insuli Salomon | Kingman Rifo | Kiribati | Federata Stati di Mikronezia | Nauru | Nova Kaledonia | Nova-Zelando | Niue | Norfolk | Norda Mariani | Palau | Palmyra | Papua-Nova-Guinea | Pitkern | Samoa | Tokelau | Tonga | Tuvalu | Usana Samoa | Vanuatu | Wallis e Futuna