Tuvalu

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Tuvalu
Tuvalu
Flag of Tuvalu.svg Coat of arms of Tuvalu.svg
Flago di Tuvalu Blazono di Tuvalu
Nacionala devizo:
{{{Devizo}}}
Nacionala himno:
Tuvalu mo te Atua
[[File:{{{Audio_ligilo}}}]]
LocationTuvalu.png
{{{Imajo_informo}}}
Urbi:
Chefurbo: Funafuti
· Habitanti: 4.492 (2002)
· Habitanti: {{{Habitanti_chefurbo}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo}}}
· {{{TituloChefurbo2}}}: {{{Chefurbo2}}}
· Habitanti: {{{Lojanti_chefurbo2}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo2}}}
· {{{TituloChefurbo3}}}: {{{Chefurbo3}}}
· Habitanti: {{{Lojanti_chefurbo3}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo3}}}
Precipua urbo: Funafuti
· Habitanti: {{{Lojanti_precipua}}}
Linguo:
Oficala linguo: {{{Oficala_linguo}}}
Lingui:
Oficala lingui: Tuvaluana, angliana
Nacionala linguo: {{{Nacionala_linguo}}}
Nacionala lingui: {{{Nacionala_lingui}}}
Regionala linguo: {{{Regionala_linguo}}}
Regionala lingui: {{{Regionala_lingui}}}
Etnii:
· {{{Etnii_procenti}}} {{{Etnii}}}
· {{{Etnii2_procenti}}} {{{Etnii2}}}
· {{{Etnii3_procenti}}} {{{Etnii3}}}
· {{{Etnii4_procenti}}} {{{Etnii4}}}
· {{{Etnii5_procenti}}} {{{Etnii5}}}
· {{{Etnii6_procenti}}} {{{Etnii6}}}
· {{{Etnii7_procenti}}} {{{Etnii7}}}
· {{{Etnii8_procenti}}} {{{Etnii8}}}
· {{{Etnii9_procenti}}} {{{Etnii9}}}
· {{{Etnii10_procenti}}} {{{Etnii10}}}
Demonimo: {{{Demonimo}}}
Guvernerio:
Tipi: Monarkio
· Rejio: Elizabeth 2ma
· Prezidisto (serbo): {{{Serbiana_prezidisto}}}
· Prezidisto (kroato): {{{Kroatiana_prezidisto}}}
· Prezidisto (Bosno): {{{Bosniana_prezidisto}}}
· Ko-princi: {{{Ko-princi}}}
· Ko-princi: {{{Chefi_di_la_Kongreso_dil_Populo}}}
· General-guverniestro: {{{Generala_guverniestro}}}
· Chefministro: Enele Sopoaga
Legifantaro: [[{{{Legifantaro}}}]]
Historio:
· {{{Historio}}}: {{{Historio_dato}}}
· {{{Historio2}}}: {{{Historio2_dato}}}
· {{{Historio3}}}: {{{Historio3_dato}}}
· {{{Historio4}}}: {{{Historio4_dato}}}
· {{{Historio5}}}: {{{Historio5_dato}}}
Surfaco: (226ma granda)
· Totala: 26 km²
· Aquo: neglijebla%
Habitanti: (213ma granda)
· Totala: 11,544[1] (2011)
· Totala: {{{Habitanti}}} (2011)
· Denseso di habitantaro: 475,88 hab./km²
· Denseso di habitantaro: {{{Denseso di habitantaro}}} hab./km²
KLP (KPP):
· Totala: {{{KLP_KPP_totala}}}
· Segun persiono: {{{KLP_KPP_segun_persiono}}}
KLP:
· Totala: {{{KLP_totala}}}
· Segun persiono: {{{KLP_segun_persiono}}}
Gini: ([[{{{Gini_yaro}}}]])
{{{Gini_chanjo}}} {{{Gini}}}
{{{Gini_valoro}}} · {{{Gini_rango}}}
IHD: ([[{{{IHD_yaro}}}]])
{{{IHD_chanjo}}} {{{IHD}}}
{{{IHD_valoro}}} · {{{IHD_rango}}}
Pluse informi:
Valuto: dolaro di Tuvalu, Australiana dolaro
· Abreviuro: {{{Abreviuro}}}
· Simbolo: {{{Simbolo}}}
Tempo-zono: {{{Tempo_zono}}}
· Somero tempo: {{{Somero_tempo}}}
Dato-formato: {{{Dato_formato}}}
Veho-latero: {{{Veho_latero}}}
Telefono-kodexo: {{{Telefono_kodexo}}}
ISO: {{{ISO}}}
{{{ISO2}}}
{{{ISO3}}}
Reto-domeno: .tv
Reto-domeni: {{{Reto_kodi}}}
{{{Reto_kodo2}}}
{{{Reto_kodo3}}}
{{{Reto_kodo4}}}
{{{Reto_kodo5}}}
Precipua religio: kristanismo
Oficala retosituo: {{{Oficalaretosituo}}}


Tuvalu, ante nomizita Ellice insuli, esas mikra stato en Oceania, formacita da 3 insuli e 6 atoli. Lua nomo signifikas "8 uniti", homajo ad 8 insuli ke havas populo.

Bazala fakti pri Tuvalu.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Tuvalu.

Unesma habitanti di insuli posible arivis cirkum 3000 yari ante nun, de Tonga e Samoa. Dum la periodo ante l'arivo di Europani kontakto inter insuli esis komuna. Ok de la non insuli habitantesis, e la vorto Tuvalu signifikas "8 uniti", homajo a 8 insuli di lando qui havis habitantaro.

En 1568 Hispana navigisto Álvaro de Mendaña de Neira deskovris l'insulo di Nui, nomizita Isla de Jesús da il. Til 17ma yarcento nula Europano vizitis l'arkipelago: nur en mayo 1819 Usana kapitano Arent Schuyler de Peyster navigis en la regiono e deskovris Nukufetau e Funafuti, nomizita Ellice insulo da il, en homajo a Britaniana politikisto Edward Ellice.

Tuvalu esis kolonio di Hispania til 1892. En ta yaro, l'insuli divenis Britaniana protektorato kun nomo Ellice insuli. De 1916 til 1974 Gilbert-insuli (nune Kiribati) e Ellice insuli esis administrita kom un unika kolonio, "Gilbert ed Ellice insuli".

En 1974 Tuvaluani votis por separar su de Gilbert insuli. Lando divenis nedependanta de Unionita Rejio la 1ma di oktobro 1978, kom monarkio en la Commonwealth. En 1979 lando signatis pakto kun Usa, qua agnoskis Tuvaluana posedajo di 4 insuli, ante demandita da Usa[2].

Politiko[redaktar | edit source]

Tuvalu esas konstitucala monarkio, membro di la Commonwealth. Rejino Elizabeth 2ma di Unionita Rejio reprezentesas da un general-guberniestro, nune Iakoba Italeli. La chefo di guvernerio esas la chefministro, nune Enele Sopoaga.

Lua parlamento, Fale I Fono havas unika chambro kun 15 membri, qui elektesas dal populo por 4 yari. Lua konstituco adoptesis en 15 di septembro 1986[3].

Geografio[redaktar | edit source]

Mapo di Tuvalu.

Lando formacesas da 3 korala insuli e 6 atoli. Un di ta atoli, Funafuti (di qua la maxim granda insulo esas Fongfale), konsideresas chef-urbo di lando.

La maxim granda altitudo di lando esas 4.5 metri sur la mar-nivelo. Kom la tereni esas basa, Tuvalu esas sentiva a l'altajo de mar-nivelo. On kalkulas ke un altajo di 20 til 40 centimetri en mar-nivelo dum la proxima 100 yari povas divenar Tuvalu nehabitebla[4][5].

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Tuvalu.

Demografio[redaktar | edit source]

On kalkulas ke Tuvaluana habitantaro atingis 11,810 personi en 2006 di qui 96% esas Polineziani e cirkum 4% Mikroneziani. Tuvaluana linguo parolesas da preske tota habitantaro.

Kulturo[redaktar | edit source]

Tuvaluana esas Polineziana linguo parolata en Tuvalu. Ol havas kelka relati kun altra Polineziana lingui, quale Havayiana, Samoana, ed altra. Cirkum 13,000 personi parolas ol.

La precipua muziki e dansi esas fatele, fakanau e fakaseasea, ed esis tradicionale uzata por celebrar chefi.

Referi[redaktar | edit source]

  1. The World Factbook:Tuvalu
  2. Ogashiwa, Yoko S. (1991). Microstates and nuclear issues: regional cooperation in the Pacific. Editorips@Usp.Ac.Fj. p. 59. ISBN 978-982-02-0063-0.
  3. UNHCR - Refworld - Constitution of Tuvalu.
  4. [http://www.scidev.net/pdffiles/nature/tuvalu.pdf Patel, S. S. 2006. A sinking feeling Nature 440:734-736
  5. Hunter, J. A. 2002. Note on Relative Sea Level Change at Funafuti, Tuvalu


Landi e teritorii en Oceania
Usana Samoa | Australia | Baker-insulo | Cook-Insuli | Fidji | Franca Polinezia | Guam | Havayi | Howland-insulo | Jarvis-insulo | Johnston-atolo | Kingman Rifo | Kiribati | Marshall Insuli | Federati Stati di Mikronezia | Midway-atolo | Nauru | Nova Kaledonia | Nova-Zelando | Niue | Norfolk-insulo | Norda Mariani | Palau | Palmyra Atolo | Papua-Nova-Guinea | Pitkern | Samoa | Samoa Usana | Salomon Insuli | Timor Leste| Tokelau | Tonga | Tuvalu | Vanuatu | Wake-insulo | Wallis e Futuna