Vanuatu

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Vanuatu
Ripablik blong Vanuatu
Republic of Vanuatu
République du Vanuatu
Flag of Vanuatu.svg Coat of arms of Vanuatu.svg
Flago di Vanuatu Blazono di Vanuatu
Nacionala himno:
Yumi, Yumi, Yumi
LocationVanuatu.png
Urbi:
Chefurbo: Port Vila
· Habitanti: 24 900 (1999)
Precipua urbo: Port Vila
Lingui:
Oficala lingui: Bislama, Angliana, franciana
Guvernerio:
Tipi: Republiko
· Prezidanto: Baldwin Lonsdale
· Chefministro: Charlot Salwai
Surfaco: (161ma granda)
· Totala: 12 200 km²
· Aquo: neglijebla %
Habitanti: (173ma granda)
· Totala: 240 000 (2009)
· Denseso di habitantaro: 19,7 hab./km²
Pluse informi:
Valuto: Vatu
Veho-latero: dextre
ISO: VU
VUT
548
Reto-domeno: .vu*
Precipua religio: kristanismo
Oficala retosituo: http://www.governmentofvanuatu.gov.vu/


Vanuatu esas lando ed insul-grupo en Oceania sude de Pacifiko. Ol jacas cirkume 1750 km este de Australia, 500 km nord-weste de Nova Kaledonia, ed weste de Fidji.

Bazala fakti pri Vanuatu.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Vanuatu

L'unesma habitanti, de raso Austroneziana, probable arivis en Vanuatu cirkume 3.300 yari ante nun. Fragmenti di ceramiko de 1300-100 yari aK trovesis en l'insuli.

L'arkipelago deskovresis en 1606 dal Portugalan explorero Pedro Fernandes de Queirós, qua verkis por la rejio di Hispania. Nur en 1768 altra Europan explorero, Franca Louis Antoine de Bougainville arivis en l'insuli. Kapitano James Cook nomizis ol Nova Hebridi, nomo qua duris til la nedependo[1].

En 1825 Peter Dillon deskovris santalo en l'insulo di Erromango. Ta fakto stimulis l'arivo di enmigranti a l'insulo qua duris til 1830, kande eventis konflikto inter Polineziana laboristi e Melaneziana indijeni.

Flago di la Navala Komisitaro Franca-Britaniana.

Dum la 19ma yarcento kristana misioneri, ed anke enmigranti por kultivar kotono arivis en la insuli. Kande l'internaciona preci di kotono falis, agrokultivisti chanjis por kafeo, kakao, banano, e precipue kokoso En 1887 l'insuli komencis administresar da Navala Komisitaro Franca-Britaniana. En 1906 la du landi signatis pakto qua kreis kondominio por administrar l'insuli.

Dum la duesma mondomilito, l'insuli Espiritu Santu ed Éfaté en Vanuatu (Nova Hebridi) recevis Usana bazi, por lansar ataki kontre Japoniani.

Vanuatu divenis nedependanta de Unionita Rejio e de Francia ye la 30ma di julio 1980, kun Walter Lini kom chefministro. Dum 1990a yari eventis politikala nestabileso, qua rezultis pose en politikala descentraligo. En la 7ma e la 8ma di oktobro 2009 eventis du ter-tremi en la lando: unesma kun forteso 7.6 e duesma kun forteso 7.8 che la skalo di Richter.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Parlamento di Vanuatu.

Vanuatu esas parlamentala republiko. La prezidanto esas la chefo di stato, ed elektesas dal elektala kolegio por 5 yari. L'elektala kolegio konsistas ek membri de la parlamento e prezidanti di regionala konsilantari. La chefministro elektesas da la parlamento, e bezonas recevar 75% de la voti. Lua konstituco adoptesis en la dio di la nedependo, la 30ma di julio 1980.

Vanuatu dividesas en 6 provinci.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Mapo di Melanezia kun Vanuatu.
Rivereto an l'insulo Éfaté.

L'arkipelago konsistas ek 83 insuli, di qui 65 havas habitanti. Nur 14 insuli havas plu kam 100 km² di surfaco totala, e la maxim granda esas Espiritu Santu (3,956 km²). La disto inter la maxim nordala e la maxim sudala insuli esas cirkume 1300 km[2]. La posedajo di du insuli —Matthew y Hunter— reklamacesas da Franca transmara departamento Nova Kaledonia.

L'insuli ordinare havas eskarpala relevo, nestabila sulo e poka aquo[2]. Lua klimato esas subtropikala kun 9 varma monati e kun influo del alizei de mayo til oktobro. Kelkafoye eventas cikloni e tifoni.

La maxim alta monto di Vanuatu esas Monto Tabwemasana, kun 1.739 metri di altitudo.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Vanuatu

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

La maxim multa habitanti vivas en rurala zoni. La maxim granda urbo esas Port Vila.

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Ica seciono esas vakua, nesuficante detaloza o nekompleta. Vua helpo esas bonvenanta!

Referi[redaktar | redaktar fonto]

Commons
Wikimedia Commons havas kontenajo relatante a: Vanuatu


Landi e teritorii en Oceania
Atolo Johnston | Atolo Midway | Australia | Estal Timor| Fidji | Franca Polinezia | Guam | Havayi | Insulo Baker | Insuli Cook | Insulo Howland | Insulo Jarvis | Insulo Wake | Insuli Marshall | Insuli Salomon | Kingman Rifo | Kiribati | Federata Stati di Mikronezia | Nauru | Nova Kaledonia | Nova-Zelando | Niue | Norfolk | Norda Mariani | Palau | Palmyra | Papua-Nova-Guinea | Pitkern | Samoa | Tokelau | Tonga | Tuvalu | Usana Samoa | Vanuatu | Wallis e Futuna