Estal Timor

De Wikipedio
Jump to navigation Jump to search
Est-Timor
República Democrática de Timor Leste
Republika Demokratika Timor Lorosa'e
Flag of East Timor.svg Coat of arms of East Timor.svg
Flago di Est-Timor Blazono di Est-Timor
Nacionala himno:
Pátria
LocationEastTimor.svg
Urbi:
Chefurbo: Dili
Precipua urbo: Dili
Lingui:
Oficala lingui: Portugalana, Tetum
Guvernerio:
Tipo: Republiko
· Prezidanto: Taur Matan Ruak
· Chefministro: Rui Maria de Araújo
Surfaco: (159ma granda)
· Totala: 14 874 km²
· Aquo: neglijebla %
· Totala: 1 167 242[1] (2015)
· Denseso di habitantaro: 78 hab./km²
Plusa informi:
Valuto: Dolaro di Usa
Veho-latero: sinistre
ISO: TL
TLS
626
Reto-domeno: .tl*
Precipua religio: katolikismo, 80%
Oficala retosituo: http://www.timor-leste.gov.tl/


Estal Timor od Est-Timor (Portugalane: Timor Leste) esas lando qua jacas en Azia. Ol okupas l'estala parto di insulo Timor.

Bazala fakti pri Estal Timor

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Estal Timor

Populi de Nova-Guinea ed Australia enmigris ad Estal Timor cirkume 40 mil yari ante nun. Cirkum 3000 aK, Austroneziani enmigris a la regiono, e pos, proto-Malaya populi arivis de China e Malaizia[2]. Timor jacis en la komercala voyi de Chiniani ed Indiani dum la 14ma yarcento.

Portugalani arivis en Maluku dum la 16ma yarcento, ma efikiv okupeso di Timor komencis en 1769 kande l'urbo Dili fondesis. En 1916 un kontrato kun Nederlando establisis la frontiero inter Westal (Nederlandana) ed Estal Timor (Portugalana), qua permanas la frontiero inter Indonezia ed Estal Timor.

Dum la duesma mondomilito, lando okupesis da Japonia. Estal Timor deklaris sua nedependo de Portugal ye la 28ma di novembro 1975. Tamen, non dii pose, Indonezia invadis Dili. Ye 17ma di julio 1976, Indonezia anexis Estal Timor e nomizis ol Timor Timur (Timur signifikas "Esto" en l'Indoneziana), kun Dili kom chef-urbo til la 20ma di mayo 2002 (supere da UN).

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Prezidantala palaco Nicolau Lobato, en Dili.

Estal Timor esas parlamentala republiko. La prezidanto esas la chefo di stado, ed elektesas dal populo por 5-yara periodo. Pos l'elekto, la prezidanto indikas la chefministro, inter la parlamentani dil partiso qua recevis la majoritato di voti.

La parlamento havas admaxime 65 membri. La konstituco di la lando havas influi de la Portugalana, ed adoptesis ye la 20ma di mayo 2012.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Estal Timor konsistas ek l'estala duimo dil insulo Timor (la westala duimo apartenas a Indonezia) pluse la insuli di Atauro e Jako, e la mikra teritorio Oe-Kusi Ambenu. La maro di Timor separas l'insulo de Australia. La nordala litoro di la lando havas koralia rifi, qua konsideresas minacata.

Granda parto di la lando esas montoza, e lua maxim alta punto esas Tatamailau, anke konocita kom Monto Ramelau, kun 2 963 metri di altitudo. La klimato esas tropikala, ofte varma e humida. Ol havas du sezoni: pluvoza de decembro til aprilo, e sika de mayo til novembro.[3]

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Estal Timor

Estala Timor havas ekonomio di merkato, e dependas de poka produkturi di exportacajo: kafeo, marmoro, petrolo e santalo.[4] L'ekonomio kreskis cirkume 10% en 2011 e simila cifro en 2012.[5]

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Segun la demografiala kontado di 2015, Estal Timor havis 1 167 242 habitanti.[1]

Ica seciono esas vakua, nesuficante detaloza o nekompleta. Vua helpo esas bonvenanta!

Religio[redaktar | redaktar fonto]

Estal Timor esas un ek la du nura landi kun dominacanta katoliki en Azia, kun Filipini. La provinco Indoneziana vicina di mikra insuli di estala sondilo esas anke kun dominacanta katolika. La religiala kompozeso di Estal Timo esas: katolikismo (97 %), islamo (1 %), protestantismo (1 %), altri (1 %).

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Ica seciono esas vakua, nesuficante detaloza o nekompleta. Vua helpo esas bonvenanta!

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. 1,0 1,1 (25 October 2015) 2015 Census shows population growth moderating. Government of Timor-Leste. URL vidita ye la 24 July 2016.
  2. "Population Settlements in East Timor and Indonesia". University of Coimbra website. University of Coimbra
  3. Geography & Climate - Timor Leste (en Angla). timorleste.tl. URL vidita ye la 17ma di decembro 2017.
  4. (2001) - East Timor: Development Challenges For The World's Newest Nation - . pp. 39–51 Asia Pacific Press.
  5. Timor-Leste's Economy Remains Strong, Prospects for Private Sector Development Strengthened. Asian Development Bank.
Commons
Commons havas kontenajo relatante a: