Sud-Korea

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Sud-Korea
대한민국
大韓民國
Daehan Minguk
Flag of South Korea.svg Emblem of South Korea.svg
Flago di Sud-Korea Blazono di Sud-Korea
Nacionala devizo:
{{{Devizo}}}
Nacionala himno:
Aegukga
[[File:{{{Audio_ligilo}}}]]
Locator map of South Korea2.svg
{{{Imajo_informo}}}
Urbi:
Chefurbo: Seoul
· Habitanti: 9.853.972 (2000)
· Habitanti: {{{Habitanti_chefurbo}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo}}}
· {{{TituloChefurbo2}}}: {{{Chefurbo2}}}
· Habitanti: {{{Lojanti_chefurbo2}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo2}}}
· {{{TituloChefurbo3}}}: {{{Chefurbo3}}}
· Habitanti: {{{Lojanti_chefurbo3}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo3}}}
Precipua urbo: Seoul
· Habitanti: {{{Lojanti_precipua}}}
Linguo:
Oficala linguo: {{{Oficala_linguo}}}
Lingui:
Oficala lingui: Koreana
Nacionala linguo: {{{Nacionala_linguo}}}
Nacionala lingui: {{{Nacionala_lingui}}}
Regionala linguo: {{{Regionala_linguo}}}
Regionala lingui: {{{Regionala_lingui}}}
Etnii:
· {{{Etnii_procenti}}} {{{Etnii}}}
· {{{Etnii2_procenti}}} {{{Etnii2}}}
· {{{Etnii3_procenti}}} {{{Etnii3}}}
· {{{Etnii4_procenti}}} {{{Etnii4}}}
· {{{Etnii5_procenti}}} {{{Etnii5}}}
· {{{Etnii6_procenti}}} {{{Etnii6}}}
· {{{Etnii7_procenti}}} {{{Etnii7}}}
· {{{Etnii8_procenti}}} {{{Etnii8}}}
· {{{Etnii9_procenti}}} {{{Etnii9}}}
· {{{Etnii10_procenti}}} {{{Etnii10}}}
Demonimo: {{{Demonimo}}}
Guvernerio:
Tipi: Republiko
· Prezidanto: Park Geun-hye
· Prezidisto (serbo): {{{Serbiana_prezidisto}}}
· Prezidisto (kroato): {{{Kroatiana_prezidisto}}}
· Prezidisto (Bosno): {{{Bosniana_prezidisto}}}
· Ko-princi: {{{Ko-princi}}}
· Ko-princi: {{{Chefi_di_la_Kongreso_dil_Populo}}}
· General-guverniestro: {{{Generala_guverniestro}}}
· Chefa ministro: Hwang Kyo-ahn
Legifantaro: [[{{{Legifantaro}}}]]
Historio:
· {{{Historio}}}: {{{Historio_dato}}}
· {{{Historio2}}}: {{{Historio2_dato}}}
· {{{Historio3}}}: {{{Historio3_dato}}}
· {{{Historio4}}}: {{{Historio4_dato}}}
· {{{Historio5}}}: {{{Historio5_dato}}}
Surfaco: (108ma granda)
· Totala: 100,210 km²
· Aquo: 0,3%
Habitanti: (24ma granda)
· Totala: 48,875,000[1] (2010)
· Totala: {{{Habitanti}}} (2010)
· Denseso di habitantaro: 491 hab./km²
· Denseso di habitantaro: {{{Denseso di habitantaro}}} hab./km²
KLP (KPP):
· Totala: {{{KLP_KPP_totala}}}
· Segun persiono: {{{KLP_KPP_segun_persiono}}}
KLP:
· Totala: {{{KLP_totala}}}
· Segun persiono: {{{KLP_segun_persiono}}}
Gini: ([[{{{Gini_yaro}}}]])
{{{Gini_chanjo}}} {{{Gini}}}
{{{Gini_valoro}}} · {{{Gini_rango}}}
IHD: ([[{{{IHD_yaro}}}]])
{{{IHD_chanjo}}} {{{IHD}}}
{{{IHD_valoro}}} · {{{IHD_rango}}}
Pluse informi:
Valuto: Sud-Koreana Won
· Abreviuro: {{{Abreviuro}}}
· Simbolo: {{{Simbolo}}}
Tempo-zono: {{{Tempo_zono}}}
· Somero tempo: {{{Somero_tempo}}}
Dato-formato: {{{Dato_formato}}}
Veho-latero: {{{Veho_latero}}}
Telefono-kodexo: {{{Telefono_kodexo}}}
ISO: {{{ISO}}}
{{{ISO2}}}
{{{ISO3}}}
Reto-domeno: .kr
Reto-domeni: {{{Reto_kodi}}}
{{{Reto_kodo2}}}
{{{Reto_kodo3}}}
{{{Reto_kodo4}}}
{{{Reto_kodo5}}}
Precipua religio: sen religio 48%, kristanismo 40,8%, tradicionala religii 15,6%, Budismo 15,3%
Oficala retosituo: {{{Oficalaretosituo}}}


Sud-Korea (La republiko di Korea - Daehanminguk - 대한민국 - 大韓民國) esas mikra lando en Azia. Chef-urbo di Sud-Korea esas Seoul. La nomo "Korea" venas del anciena nomo di stato Guryo/Kuryo(고려).

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Sud-Korea.

On kredas ke l'unesma habitanti di Sud-Korea arivis cirkum 500 mil yari ante nun. Segun la tradiciono, Tangun fondis Choson-dinastio (anke konocita kom Gojoseon-dinastio) en 2333 aK. Anciena Korea formacesis da multa urbi-stati qua militis un kontre altra.

Goguryeo esis un di la tri rejii di Korea.

En 918 generalo Taejo Wang Geon fondis la rejio Goguryeo o Koryo (Koreana: 고려, Goryeo), origino di nuna nomo "Korea". Dum la 13ma yarcento Mongoli invadis e dominacis la peninsulo. Pos la falio di Mongola imperio eventis diversa politikala lukti, ed en 1392 Joseon-dinastio remplasis Koryo-dinastio. Joseon-rejio esis l'anciena nomo por Korea: Joseon to Daehan Jeguk.

De 1592 til 1598 Japoniani invadis Korea. Toyotomi Hideyoshi komandis la forci e probis invadar Azia tra Korea, ma ekpulsesis kun la helpo di Chiniana Ming-dinastio. Dum 1620a e 1630a yari Mandjuri invadis la regiono, ed anke konquestis tota Chinia.

La 1m di marto 1919 Korea deklaris nedependo de Japonia, ma nur la 13ma di aprilo sam yaro ol instalis lua unesma guvernerio. En la fino di Duesma mondomilito Japonia kapitulacis e cedis la regiono a Sovietiani ed Usani, qua okupis la nordo e la sudo di Korea, rispektive.

Sud-Korea establisesis la 15ma di agosto 1948. En 25 di junio 1950 Nord-Korea invadis Sud-Korea e komencis Korea-milito.


Exquisite-kfind.png Videz anke: Korea-milito.

L'armistico en 1953 nulatempe signatita da Sud-Korea, establisis nemilitarigita zono cirkum l'originala frontiero. La du Korea ne signatis paco-pakto, e ta rezultas ke la du landi kontinuas teknikale en milito.

En 1960 eventis studentala rebeleso kontre la prezidanto Syngman Rhee. Pose komencis periodo di politikala nestabileso qua duris til la stato-stroko komandita da Park Chung-hee. Park guvernis til lia asasino en 1979. Dum lia guvernerio l'ekonomio di lando kreskis forte. Pos lia morto, eventis politikal agiteso, pro tota la chefi di opozeso, ante represita, decidar kandidateskar a la prezidanteso.

En 1980 eventis altra stato-stroko, komandita da generalo Chun Doo-hwan kontre la provizora prezidanto Choi Kyu-hah. Chun guvernis Sud-Korea despotale til 1987, kande intensa protesti pos la morto sub tormento di un studento obligis Roh Tae-woo, chefo di la partiso por Demokratiala Yusteso (DJP, de la prezidanto Chun Doo-Hwan), aceptar direta elekti por prezidanto. Roh ganis l'elekto por mikra difero, kontre Kim Dae-jung e Kim Young-sam[2].

En 1988 Seoul sucese hostis l'Olimpiala Ludi[3]. En julio 1997 l'Aziana Ekonomiala Krizo afektis lando, ma lando saneskis su ekonomio rapide. En 2002 lando hostis la Mondala Kupo di Futbalo kun Japonia. La du landi mantenis bona diplomacala relati, ma balde eventis disputo pri la mikr insuli di Liancourt (en Koreana Dokdo (독도) ed en Japoniana Takeshima (竹島/たけしま)).

En decembro 2012 Park Geun-hye, filiino dil diktatoro Park Chung-hee elektesis kom l'unesma prezidantino di lando. El asumis povo la 25ma di februaro 2013.

Politiko[redaktar | edit source]

Parlamento di Sud-Korea.

Sud-Korea esas prezidantala republiko. La prezidanto esas la chefo di stato e chefo di guvernerio, ed elektesas dal populo por 5-yari. Nuna prezidantino esas Park Geun-hye. La chefa ministro nur esas la chefo dil ministraro, ed elektesas dal prezidanto. Nuna konstituco adoptesis ye la 17ma di julio 1948.

La parlamento havas unika chambro kun 300 membri, qui elektesas dal populo por 4 yari.

Geografio[redaktar | edit source]

Mapo di Sud-Korea kun lua precipua urbi.

Sud Korea jacas sudo di Koreana peninsulo. Ol havas 238 km di frontiero kun Nord-Korea, en un nemilitarigita zono.

Lua klimato esas temperema kun 4 sezoni, e sufras l'efekti di monsono. L'averajala temperaturo en Seoul en januaro (vintro) varias de -5 til -2,5°C. En julio (somero) l'averajala temperaturo varias de 22,5° til 25 °C. L'insulo di Jeju, en sudo, esas plu varma kam la kontinento, ed en vintro lua minimala temperaturo atingas 2,5 °C pozitiva.

Urbi en Korea[redaktar | edit source]

La maxim granda urbi en Korea esas:

  • Seoul (서울특별시, 서울特別市)
  • Busan (부산광역시, 釜山廣域市)
  • Daegu (대구광역시, 大邱廣域市)
  • Gwangju (광주광역시, 光州廣域市)
  • Daejon (대전광역시, 大田廣域市)
  • Incheon (인천광역시, 仁天廣域市)
  • Ulsan (울산광역시, 蔚山廣域市)

Korea anke havas multa granda urbi:

Provinci di Korea[redaktar | edit source]

Korea esas dividita a non provinci (do (도, 道) en Koreana)

Insuli (do (도, 島) en Koreana)

En la nomi di la provinci, buk signifikas 'nordo' e nam signifikas 'sudo'.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Sud-Korea.

Korea havas la kinesma granda ekonomio en Azia. Ol konsideresas un di 4 Aziana Tigri.

Demografio[redaktar | edit source]

Kulturo[redaktar | edit source]

Moderna Koreana literaturo gradope developis de la fino dil 19ma yarcento. En 1910 esis publikigita l'unesma kompleta tradukuro di la Biblo a Koreana linguo.

Cetera aferi[redaktar | edit source]

Lektez anke pri[redaktar | edit source]

Referi[redaktar | edit source]

  1. http://www.index.go.kr/egams/stts/jsp/potal/stts/PO_STTS_IdxMain.jsp?idx_cd=1009&bbs=INDX_001
  2. Guiadelmundo.org.uy (2008). Corea del Sur - Historia.
  3. Internaciona Olimpiala Komitato. "Seoul - 1988".