Bangladesh

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Bangladesh
গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ
Gônoprojatontri Bangladesh
Flag of Bangladesh.svg National emblem of Bangladesh.svg
Flago di Bangladesh Blazono di Bangladesh
Nacionala devizo:
{{{Devizo}}}
Nacionala himno:
Amar Shonar Bangla
[[File:{{{Audio_ligilo}}}]]
Bangladesh in its region.svg
{{{Imajo_informo}}}
Urbi:
Chefurbo: Dhaka
· Habitanti: 6 724 976 (2006)
· Habitanti: {{{Habitanti_chefurbo}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo}}}
· {{{TituloChefurbo2}}}: {{{Chefurbo2}}}
· Habitanti: {{{Lojanti_chefurbo2}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo2}}}
· {{{TituloChefurbo3}}}: {{{Chefurbo3}}}
· Habitanti: {{{Lojanti_chefurbo3}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo3}}}
Precipua urbo: Dhaka
· Habitanti: {{{Lojanti_precipua}}}
Linguo:
Oficala linguo: {{{Oficala_linguo}}}
Lingui:
Oficala lingui: Bengaliana
Nacionala linguo: {{{Nacionala_linguo}}}
Nacionala lingui: {{{Nacionala_lingui}}}
Regionala linguo: {{{Regionala_linguo}}}
Regionala lingui: {{{Regionala_lingui}}}
Etnii:
· {{{Etnii_procenti}}} {{{Etnii}}}
· {{{Etnii2_procenti}}} {{{Etnii2}}}
· {{{Etnii3_procenti}}} {{{Etnii3}}}
· {{{Etnii4_procenti}}} {{{Etnii4}}}
· {{{Etnii5_procenti}}} {{{Etnii5}}}
· {{{Etnii6_procenti}}} {{{Etnii6}}}
· {{{Etnii7_procenti}}} {{{Etnii7}}}
· {{{Etnii8_procenti}}} {{{Etnii8}}}
· {{{Etnii9_procenti}}} {{{Etnii9}}}
· {{{Etnii10_procenti}}} {{{Etnii10}}}
Demonimo: {{{Demonimo}}}
Guvernerio:
Tipi: Republiko
· Prezidanto: Abdul Hamid
· Prezidisto (serbo): {{{Serbiana_prezidisto}}}
· Prezidisto (kroato): {{{Kroatiana_prezidisto}}}
· Prezidisto (Bosno): {{{Bosniana_prezidisto}}}
· Ko-princi: {{{Ko-princi}}}
· Ko-princi: {{{Chefi_di_la_Kongreso_dil_Populo}}}
· General-guverniestro: {{{Generala_guverniestro}}}
· Chefministro: Sheikh Hasina Wazed
Legifantaro: [[{{{Legifantaro}}}]]
Historio:
· {{{Historio}}}: {{{Historio_dato}}}
· {{{Historio2}}}: {{{Historio2_dato}}}
· {{{Historio3}}}: {{{Historio3_dato}}}
· {{{Historio4}}}: {{{Historio4_dato}}}
· {{{Historio5}}}: {{{Historio5_dato}}}
Surfaco: (94ma granda)
· Totala: 147.570 km²
· Aquo: 6,9%
Habitanti: (7ma granda)
· Totala: 162.221.000[1] (2009)
· Totala: {{{Habitanti}}} (2009)
· Denseso di habitantaro: 1.099,3 hab./km²
· Denseso di habitantaro: {{{Denseso di habitantaro}}} hab./km²
KLP (KPP):
· Totala: {{{KLP_KPP_totala}}}
· Segun persiono: {{{KLP_KPP_segun_persiono}}}
KLP:
· Totala: {{{KLP_totala}}}
· Segun persiono: {{{KLP_segun_persiono}}}
Gini: ([[{{{Gini_yaro}}}]])
{{{Gini_chanjo}}} {{{Gini}}}
{{{Gini_valoro}}} · {{{Gini_rango}}}
IHD: ([[{{{IHD_yaro}}}]])
{{{IHD_chanjo}}} {{{IHD}}}
{{{IHD_valoro}}} · {{{IHD_rango}}}
Pluse informi:
Valuto: Taka
· Abreviuro: {{{Abreviuro}}}
· Simbolo: {{{Simbolo}}}
Tempo-zono: {{{Tempo_zono}}}
· Somero tempo: {{{Somero_tempo}}}
Dato-formato: {{{Dato_formato}}}
Veho-latero: {{{Veho_latero}}}
Telefono-kodexo: {{{Telefono_kodexo}}}
ISO: {{{ISO}}}
{{{ISO2}}}
{{{ISO3}}}
Reto-domeno: .bd
Reto-domeni: {{{Reto_kodi}}}
{{{Reto_kodo2}}}
{{{Reto_kodo3}}}
{{{Reto_kodo4}}}
{{{Reto_kodo5}}}
Precipua religio: islamo (85,8%)
Oficala retosituo: {{{Oficalaretosituo}}}


Bangladesh, oficale la Populala Republiko di Bangladesh (গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ Gônôprôjatôntri Bangladesh) esas lando qua jacas en sud-Azia. Lua vicina landi esas India, en nordo, esto e westo, e Myanmar en sud-esto. En sudo jacas la Gulfo di Bengal.

Lua teritorio rezultas de la divido di Indiana subkontinento e de la divido di Bengal en 1947, kande la regiono divenis Estala Pakistan. Pro ekonomiala, linguala e rasala diskriminaco, nacionalismo e populala revolto kreskis e rezultis en milito por lua nedependo, en 1971.

Bazala fakti pri Bangladesh.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Bangladesh.
Gangaridai, en mapo da Ptolomeus.

Fosili trovita en la distrikto di Chittangong indikas ke existis kolonieti en la regiono di Bengal dum la 3ma yarmilo aK. Dum l'ancien epoko Bengal koloniigesis da Austroneziana, Dravidiana, Indo-Aryana e Tibeto-Burmana populi. La delto di Ganga fluvio konocesis da Greki e Romani per la nomo Gangaridai. La ruini di Wari-Bateshwar esas la maxim anciena konocita qui probas komercala relati inter la regiono, Roman imperio, e la Sud-Est Azia.

Araba komercisti introduktis islamo en la regiono dum la 12ma yarcento. Bakhtiar Khilji, Turka generalo, vinkis rejulo Lakshman Sen konquestis granda parto di Bengal en 1204. Cirkum la 16ma yarcento Mughal imperio dominacis la regiono.

Europana komercisti arivis dum fino di 16ma yarcento. Angla Est-India kompanio prenis kontrolo di la regiono en 1757, pos Plassey-batalio.[2] Pos sangoza rebeleso en 1857 konocita kom "Sepoy-sedicio" Britaniana krono decidis administrar direte la teritorio tra un Britaniana vicerejio.[3] Dum Britaniana dominacajo famino eventis en diversa periodi, exemple en 1943 kande 3 milion personi morti.[4]

Kande India e Pakistan divenis nedependanta en 1947, til 1947, Bangladesh esis parto di Pakistan, kun nomo di Estala Pakistan, kun chef-urbo en Dhaka. Pos sangoza interna milito en Pakistan Bangladesh divenis nedependanta la 16ma di decembro 1971.

Politiko[redaktar | edit source]

Jatiyo Sangshad, la parlamento di Bangladesh.

Bangladesh esas parlamentala republiko. La prezidanto esas la chefo di stato di lando, ed elektesas da Nacinal Asemblajo por 5-yara periodo. La chefministro esas la chefo di guvernerio, ed elektesas dal prezidanto. La konstituco di Bangladesh adpotesis la 16ma di decembro 1972. .

La singla chambrala parlamento (Jatiyo Sangshad) nune havas 350 sideyi, di qui 50 rezervita por mulieri. La membri dil parlamento elektesas dal populo por 5 yari.

La Supra Korto esas la maxim alta korto di Bangladesh. Ol dividesas en du: la repartiso di la Supra Korto, e la repartiso di Apelo-korto.

Geografio[redaktar | edit source]

Mapo di Bangladesh, kun lua precipua urbi e voyi.
Sunderbans, regiono kovrata da manglieri en la frontiero kun India.

La geografio di Bangladesh dividesas en tri regioni. La delto di la fluvio Ganga e Brahmaputra dominacas granda parto di lando. La nordwesto e la centro di lando formacesas da du plataji, Madhupur e Barind. La nord-esto e la sud-esto formacesas da kolini kovrata da sempreverd arbori. La maxim alta punto di Bangladesh esas la monto Saka Haphong, kun 1,052 metri super la mar-nivelo, qua jacas en la monti Mowdok, an la frontiero kun Myanmar.

Transpasita dal Tropiko di Kankro, la klimato di Bangladesh esas tropikala influata dal monsono, kun dolca vintro de oktobro til marto, ed un varma e humida somero de marto til junio. Lando nulatempe havas temperaturi infre 0ºC - la maxim basa esis 1.1ºC en 1905, en l'urbo Dinajpur, nord-weste de lando. Naturala kalamitati, exemple inundi, tropikala cikloni, tornadi e mareegi eventas preske tota yari,[5] kombinita kun l'efekti di la perdajo di foresti, l'abaso dil sulo, e l'erodo. En 1998 eventis la maxim grava inundo de la historio recenta di Bangladesh: l'aqui de Brahmaputra, Ganga e Meghna submersis 300,000 domi, 9,700 km di chosei e 2,700 km di digi, produktis 1,000 morti, desktruktis la domi di 30 milion personi, e 135,000 bovi perisis.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Bangladesh.

Bangladesh, kun Kuntara landala produkto di US$ 533.7 miliardi, e KLP per persono di 3,400 dolari, esas 36ma maxim granda ekonomio dil mondo.[6]. Lua valuto nomizas Taka (internaciona abreviuro:BDT), e havis kurso di kambio di 77.57 BDT por US$ 1.[6] L'ekonomio kreskabas cirkume 6% omnayare depos 1996.

Demografio[redaktar | edit source]

La habitantaro di Bangladesh la 15ma di marto 2011 (demografiala kontado) esis 142.3 milion personi,[7] multa min kam recenta (2007 til 2010) statistiki, qui kalkulis de 150 milion til 170 milion habitanti. En 1951 la habitantaro esis 44 milioni.[8] Bangladesh anke havas un di la maxim granda densesi di habitantaro dil mondo. De la 1960a yari til la 1970a yari la habitantaro kreskis de 65 milion til 110 milion habitanti. Kun l'adopto dil kontrolo di naskeso la ritmo di kresko komencis diminutar. Quankam la rapida ekonomiala kresko cirkum 26% de la habitantaro vivas sub povreso-lineo. Bengali-populo reprezentas 98% de la habitantaro.

La maxim granda urbo di lando esas la chefurbo, Dhaka. Altra importanta urbi esas Chittangong e Khulna.

Kulturo[redaktar | edit source]

Rabindranath Tagore (sinistre) e Kazi Nazrul Islam, du importanta poeti de fino di la 19ma e komenco di la 20ma yarcenti.

Bengal havas richa literaturala heredo. Inter lua nacionala poeti esas Kazi Nazrul Islam, Rabindranath Tagore, Sarat Chandra, Jasim Uddin, Jibanananda Das, Shamsur Rahman, Al Mahmud, Sukanta Bhattacharya, Ishwar Chandra Vidyasagar, Michael Madhusudan Dutt e, plu recente, Humayun Ahmed e Muhammed Zafar Iqbal.

Referi[redaktar | edit source]

  1. World Population Prospects Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009) - Unioninta Nacioni
  2. (1997) - Bangladesh, from a Nation to a State - (Anglia) Westview Press.
  3. Baxter, pp.30–32
  4. Amartya Sen (1973) - Poverty and Famines - . (Anglia) Oxford University Press.
  5. David E. Alexander (1999) - Natural Disasters - . Natural Disasters. (Dordrecht) Kluwer Academic Publishers.
  6. 6.0 6.1 "The World Factbook" - Bangladesh (en Angla). CIA. URL vidita ye la 20 di oktobro 2015.
  7. Bangladesh's Population to Exceed 160 Mln after Final Census Report. English.cri.cn. URL vidita ye la 6 August 2011.
  8. "Bangladesh – population". Library of Congress Country Studies.
Commons
Commons havas kontenajo relatante a: