Historio di Bangladesh

De Wikipedio
Salti al navigilo Irez a serchilo
Vihara (Budista monakeyo o templo) en Paharpur, nord-westo di Bangladesh.
Gangaridai, en mapo da Ptolomeus.

Bangladesh esas l'anciena Estala Pakistan, qua apartenis a Pakistan de 1947 til 1971, ma l'okupeso en la regiono esas anciena. Fosili trovita en la distrikto Chittagong montras l'existo di kolonieti en la regiono di Bengal dum la 3ma yarmilo aK. Dum l'antiqueso Bengal koloniigesis da populi Austroneziana, Dravidiana, Indo-Aryana e Tibeto-Burmana. La delto dil fluvio Ganga konocesis kom Gangaridai dal Greki e Romani. La ruini di Wari-Bateshwar esas la maxim anciena konocata qui montras la komercala relati inter la regiono, Romana imperio, e Sud-Estal Azia.

Araba komercisti introduktis islamo en la regiono dum la 12ma yarcento. Bakhtiar Khilji, Turka generalo, vinkis lora rejulo Lakshman Sen e konquestis granda parto di Bengal en 1204. Cirkume la 16ma yarcento l'imperio Mughal dominacis la regiono.

L'unesma Europani en la regiono esis Portugalana komercisti de Malacca e Goa, qui komencis arivar pos 1517. En 1528 li ja povis instalar fabrikerii e dogani en Chittagong, qua kreskis til divenar la kolonieto Porto Grande de Bengala. Altra Europani - Franci, Angli, Nederlandani - komencis arivar dum la fino dil 16ma yarcento.

Britaniani komencis dominacar en 1757 pos vinkar Plassey-batalio.

Angla Est-India kompanio prenis kontrolo di la regiono en 1757, pos la batalio di Plassey.[1] Pos sangoza rebeleso en 1857 konocata kom "Sedicio di Sepoy" Britaniana krono decidis administrar direte la teritorio tra vicerejo Britaniana.[2] Dum Britaniana dominaco famino eventis en diversa periodi, exemple en 1943, kande 3 milion personi mortis.[3]

En 1937 eventis l'unesma demokratial elekti en la regiono, e A. K. Fazlul Huq, de la partiso Krishak Praja divenis chefa ministro. En 1942 la nomizita "rezolvo di Lahore" stipulis la kreado di nedependanta stati en nord-est e nord-west Britaniana India.

Kande India e Pakistan divenis nedependanta en 1947, Bangladesh divenis parto di Pakistan, kun la nomo Estala Pakistan, havanta Dhaka kom chef-urbo. Pos sangoza interna milito en Pakistan, Bangladesh divenis nedependanta ye la 16ma di decembro 1971.

Pos la nedependantesko Sheikh Mujibur Rahman asumis provizore la prezidanteso, ed imperis la provizora parlamento skribar nova konstituco. Bangladesh divenis sekulara demokratiala republiko e deklaris la bazala yuri dil civitani. Ol adoptesis ye la 16ma di decembro 1972, un yaro pos la vinko en la milito pri nedependo.

Quankam Sheikh Mujibur havis granda populareso, ilu havis desfacileso pri transformar lua populala suporto en politikala povo por guvernar kom chefo di stato. Ye la 15ma di agosto 1975 Mujibur ed altra membri de lua familio asasinesis.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. (1997) - 'Bangladesh, from a Nation to a State' - (Anglia) Westview Press.
  2. Baxter, pp.30-32
  3. Amartya Sen (1973). - 'Poverty and Famines' - (Anglia) Oxford University Press.