Historio di Sud-Korea

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Reji en Koreana peninsulo, dum la 1ma yarcento.

On kredas ke l'unesma habitanti di Sud-Korea arivis cirkum 500 mil yari ante nun. Segun la tradiciono, Tangun fondis la dinastio Choson (anke konocita kom dinastio Gojoseon) en 2333 aK. Anciena Korea formacesis da multa urbi-stati qui militis l'uni kontre l'altri.

Goguryeo esis un di la tri rejii di Korea.

En 918 generalo Taejo Wang Geon fondis la rejio Goguryeo o Koryo (Koreana: 고려, Goryeo), origino di nuna nomo "Korea". Dum la 13ma yarcento Mongoli invadis e dominacis la peninsulo. Pos la falio di Mongola imperio eventis diversa politikala lukti, ed en 1392 la dinastio Joseon remplasis la dinastio Koryo. La rejio Joseon esis l'anciena nomo por Korea: Joseon to Daehan Jeguk.

De 1592 til 1598 Japoniani invadis Korea. Toyotomi Hideyoshi komandis la forci e probis invadar Azia tra Korea, ma ekpulsesis kun la helpo di la dinastio Ming, de Chinia. Dum la 1620a e 1630a yari Mandjuri invadis la regiono, ed anke konquestis tota Chinia.

L'1ma di marto 1919 Korea deklaris nedependo de Japonia, ma nur la 13ma di aprilo sam yaro ol instalis lua unesma guvernerio. En la fino di duesma mondomilito Japonia kapitulacis e cedis la regiono a Sovietiani ed Usani, qui okupis la nordo e la sudo di Korea, rispektive.

Generalo Douglas MacArthur e Syngman Rhee, unesma prezidanto di Sud-Korea.

La republiko di Sud-Korea establisesis ye la 15ma di agosto 1948, kun Syngman Rhee kom unesma prezidanto. Ye la 25ma di junio 1950 Nord-Korea invadis Sud-Korea e komencis la Milito di Korea.

 Precipua artiklo: Milito di Korea

L'armistico en 1953 nulatempe signatita da Sud-Korea, establisis nemilitarigita zono cirkum l'originala frontiero. La du Korea ne signatis paco-pakto, e to rezultas ke la du landi teknikale duras en milito.

En 1960 eventis studiantala rebeleso kontre la prezidanto Syngman Rhee. Pose komencis periodo di politikala nestabileso qua duris til la stato-stroko komandita da Park Chung-hee. Park guvernis til lua asasino en 1979. Dum lua guvernerio l'ekonomio di lando kreskis forte. Pos lua morto, eventis politikal agiteso, pro omna chefi dil opozantaro, ante represita, decidar kandidateskar a la prezidanteso.

En 1980 eventis altra stato-stroko, komandita da generalo Chun Doo-hwan kontre la provizora prezidanto Choi Kyu-hah. Chun guvernis Sud-Korea despotale til 1987, kande intensa protesti pos la morto sub tormento di un studento obligis Roh Tae-woo, chefo di la partiso por Demokratiala Yusteso (DJP, de la prezidanto Chun Doo-Hwan), aceptar direta elekti por prezidanto. Roh ganis l'elekto por mikra difero, kontre Kim Dae-jung e Kim Young-sam[1].

En 1988 Seoul hostis kun suceso l'Olimpiala Ludi[2]. En julio 1997 l'Aziana Ekonomiala Krizo afektis lando, ma lando saneskis su ekonomio rapide. En 2002 kune Japonia, la lando gastigis la Mondala Kupo di Futbalo. La du landi mantenis bona diplomacala relati, ma balde eventis disputo teritoriala pri l'insuleti Liancourt (en Koreane: Dokdo, (독도) e Japoniane: Takeshima (竹島/たけしま)).

En decembro 2012 Park Geun-hye, filiino dil diktatoro Park Chung-hee elektesis l'unesma prezidantino di lando. El asumis povo ye la 25ma di februaro 2013.

Referi[redaktar | edit source]

  1. Guiadelmundo.org.uy (2008). Corea del Sur - Historia.
  2. Internaciona Olimpiala Komitato. "Seoul - 1988".