Historio di Sud-Korea

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Reji en Koreana peninsulo, dum la 1ma yarcento.

On kredas ke l'unesma habitanti di Sud-Korea arivis cirkum 500 mil yari ante nun. Segun la tradiciono, Tangun fondis Choson-dinastio (anke konocita kom Gojoseon-dinastio) en 2333 aK. Anciena Korea formacesis da multa urbi-stati qua militis un kontre altra.

Goguryeo esis un di la tri rejii di Korea.

En 918 generalo Taejo Wang Geon fondis la rejio Goguryeo o Koryo (Koreana: 고려, Goryeo), origino di nuna nomo "Korea". Dum la 13ma yarcento Mongoli invadis e dominacis la peninsulo. Pos la falio di Mongola imperio eventis diversa politikala lukti, ed en 1392 Joseon-dinastio remplasis Koryo-dinastio. Joseon-rejio esis l'anciena nomo por Korea: Joseon to Daehan Jeguk.

De 1592 til 1598 Japoniani invadis Korea. Toyotomi Hideyoshi komandis la forci e probis invadar Azia tra Korea, ma ekpulsesis kun la helpo di Chiniana Ming-dinastio. Dum 1620a e 1630a yari Mandjuri invadis la regiono, ed anke konquestis tota Chinia.

La 1m di marto 1919 Korea deklaris nedependo de Japonia, ma nur la 13ma di aprilo sam yaro ol instalis lua unesma guvernerio. En la fino di Duesma mondomilito Japonia kapitulacis e cedis la regiono a Sovietiani ed Usani, qua okupis la nordo e la sudo di Korea, rispektive.

Generalo Douglas MacArthur e Syngman Rhee, unesma prezidanto di Sud-Korea.

La republiko di Sud-Korea establisesis la 15ma di agosto 1948, kun Syngman Rhee kom unesma prezidanto. En 25 di junio 1950 Nord-Korea invadis Sud-Korea e komencis Korea-milito.


Exquisite-kfind.png Videz anke: Korea-milito.

L'armistico en 1953 nulatempe signatita da Sud-Korea, establisis nemilitarigita zono cirkum l'originala frontiero. La du Korea ne signatis paco-pakto, e ta rezultas ke la du landi kontinuas teknikale en milito.

En 1960 eventis studentala rebeleso kontre la prezidanto Syngman Rhee. Pose komencis periodo di politikala nestabileso qua duris til la stato-stroko komandita da Park Chung-hee. Park guvernis til lia asasino en 1979. Dum lia guvernerio l'ekonomio di lando kreskis forte. Pos lia morto, eventis politikal agiteso, pro tota la chefi di opozeso, ante represita, decidar kandidateskar a la prezidanteso.

En 1980 eventis altra stato-stroko, komandita da generalo Chun Doo-hwan kontre la provizora prezidanto Choi Kyu-hah. Chun guvernis Sud-Korea despotale til 1987, kande intensa protesti pos la morto sub tormento di un studento obligis Roh Tae-woo, chefo di la partiso por Demokratiala Yusteso (DJP, de la prezidanto Chun Doo-Hwan), aceptar direta elekti por prezidanto. Roh ganis l'elekto por mikra difero, kontre Kim Dae-jung e Kim Young-sam[1].

En 1988 Seoul hostis kun suceso l'Olimpiala Ludi[2]. En julio 1997 l'Aziana Ekonomiala Krizo afektis lando, ma lando saneskis su ekonomio rapide. En 2002 lando hostis la Mondala Kupo di Futbalo kun Japonia. La du landi mantenis bona diplomacala relati, ma balde eventis disputo pri la mikr insuli di Liancourt (en Koreana Dokdo (독도) ed en Japoniana Takeshima (竹島/たけしま)).

En decembro 2012 Park Geun-hye, filiino dil diktatoro Park Chung-hee elektesis l'unesma prezidantino di lando. El asumis povo la 25ma di februaro 2013.

Referi[redaktar | edit source]

  1. Guiadelmundo.org.uy (2008). Corea del Sur - Historia.
  2. Internaciona Olimpiala Komitato. "Seoul - 1988".