Historio di Malaizia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Kranio di Homo sapiens trovita en la kaverno Niah.

Petra hakili trovesis en Lenggong, Malaizia, posible evante 1.83 milion yari, e probable kreita dal Homo erectus. Homala restaji de cirkume 40 mil yari ante nun trovesis en la kaverno di Niah, en l'insulo Sarawak.[1] Unesma habitanti esis probable Negritos, populo kun origino en Sud-Est Azia, qua mixis kun Austroneziani e Melaneziani. Dum l'1ma yarcento arivis komercisti e kolonigiisti de India e Chinia. Li adportis budismo e hinduismo a la regiono. Sanskrita skripto uzesis til la 4ma yarcento.

Maxima extenso dil imperio Srivijaya.

Quankam Mohamedani ja voyajis tra la peninsulo dum la 10ma yarcento, nur dum la 14ma e la 15ma yarcenti islamo establisesis forte en la regiono. Islamana religio adportesis al insuli dum la 13ma yarcento dal Araba ed Indiana komercisti. Samatempe, granda parto di la peninsulo jacis sub l'imperio Srivijaya, di religii Budista ed Hinduista.

"A Famosa", fortreso kreita dal Portugalani en Malaka.

Ye la 24ma di agosto 1511 Portugalana Afonso de Albuquerque konquestis Malaka[2], urbo en la peninsulo Malaya. En 1641 Nederlandani okupis l'urbo, kun la helpo dil sultano di Johor.

Britaniani arivis en la peninsulo Malaya en 1786. En 1795, dum Napoleona militi Nederlando permisis Britaniani okupar la peninsulo por preventar posibla Franca okupeso en la regiono. En 1824 Britaniani ja kontrolis tota la peninsulo. Johor esis l'unika stato qua mantenis lua nedependo dum la 19ma yarcento.

Japonian avioni A6M Zero kaptita dal federiti en 1942.

Dum la duesma mondomilito, Japoniani komencis invadar la peninsulo Malaya ye la 8ma di decembro 1941, un dio pos atakar Pearl Harbor. Batalii kontinuis til la 31ma di januaro 1942, kun Japoniana vinko. Kun la invado, kreskis populala suporto a l'ideo di nedependo. En 1945 Japoniani ekpulsesis de Borneo, de la peninsulo Malaya e de altra Malaya insuli, quale Labuan.

Malaizia (la peninsulo Malaya) divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 31ma di agosto 1957 sub formo di federuro. Tunku Abdul Rahman esis lua unesma chefministro ed Abdul Rahman di Negeri Sembilan esis l'unesma chefo di stato di lando.

La sistemo di federuro adportis tensi a la regiono, inkluzite konflikto kun Indonezia, la nedependo di Singapur en 1965, e rasala tensi inter Malayi e Chiniani. Ta konflikti kulminis kun rasala tumulti ye la 13ma di mayo 1969. Pos ta konflikti, chefministro Tun Abdul Razak lansis kontroversal ekonomiala programo por distributar richeso.

Dum la 1980a yari dum l'administrado di Mahathir Mohamad kom chefministro eventis periodo di rapida kresko dil ekonomio e dil urbi. L'ekonomio chanjis de agrokultivala vers industriala. Granda projekti, quale la turmi Petronas, Norda-Suda expresa voyo, o nova administrala urbo, Putrajaya, kompleteskis.[3]

Referi[redaktar | edit source]

  1. "The Great Cave of Niah" by Huw Barton
  2. "Malaysia" US State Department
  3. Spaeth, Anthony (9ma di decembro 1996). "Bound for Glory". Time magazine.