Historio di Malaizia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez

Homi ja habitis Malaizia cirkum 40 mil yari ante nun. Unesma habitanti esis probable Negritos, populo kun origino en Sud-Est Azia. Komercisti e kolonigiisti de India Chinia arivis dum 1ma yarcento. Li trovis budismo ed hinduismo a la regiono. Sanskrita formo di skribo esis uzita til 4ma yarcento. Dum 13ma yarcento granda parto di la peninsulo jacis sub Srivijaya imperio.

"A Famosa", fortreso kreita da Portugalani en Malaka.

Ye 24 di agosto 1511 Portugalana Afonso de Albuquerque konquestis Malaka[1], urbo en Malaya peninsulo. Ye 1641 Nederlandani okupis l'urbo, kun la helpo dil sultano di Johor.

Britaniani arivis en Malaya peninsulo ye 1786. Ye 1795, dum Napoleona militi Nederlando permisis Britani okupar la peninsulo por preventar posibla Franca en la regiono. Ye 1824 Britani ja kontrolis tota peninsulo. Johor esis l'unika stato ke mantenis lua nedependeso dum 19ma yarcento.

Japoniani komencis l'invado di Malaya peninsulo ye 8 di decembro 1941, un dio pos atako en Pearl Harbor. Batalii kontinuis til 31 di januaro 1942, kun Japoniana vinko. Kun la invado, kreskis populala suporto a l'ideo di nedependeso. Ye 1945 Japoniani esis ekpulsita de Borneo, de Malaya Peninsulo e de altra Malaya insuli, kom Labuan.

Malaizia (Malaya peninsulo) divenis nedependanta de Unionita Rejio ye 31 di agosto 1957 en formo di federuro. Tunku Abdul Rahman esis lua unesma chefa ministro ed Abdul Rahman di Negeri Sembilan esis l'unesma chefo di stato di lando.

La sistemo di federuro trovis tenso a la regiono, inkluze konflikto kun Indonezia, en la nedependeso di Singapur ye 1965, e rasala tensioni inter Malayi e Chiniani. Ta konflikti kulminis en rasala tumulti ye 13 di mayo 1969. Pos ta konflikti, chefa ministro Tun Abdul Razak lansis kontroversal ekonomiala programo por distributar richeso.

En 1980a yari dum la guverno di chefa ministro Mahathir Mohamad okuris periodo di rapida kresko en ekonomio ed en urbi. L'ekonomio chanjis de agrokultivala vers industriala. Granda projekti, kom Petronas turmi, Norda-Suda expresa voyo, o nova administrala urbo, Putrajaya, esis kompletita[2].

Referi[redaktar | edit source]

  1. "Malaysia" US State Department
  2. Spaeth, Anthony (9 December 1996). "Bound for Glory" Time magazine. Archived from the original