Historio di Malaizia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Kranio di Homo sapiens trovita en la kaverno Niah.

Petra hakili trovesis en Lenggong, Malaizia, posible evante 1.83 milion yari, e probable kreita dal Homo erectus. Homala restaji de cirkume 40 mil yari ante nun trovesis en la kaverno di Niah, en l'insulo Sarawak.[1] Unesma habitanti esis probable Negritos, populo kun origino en Sud-Est Azia, qua mixis kun Austroneziani e Melaneziani. Dum l'1ma yarcento arivis komercisti e kolonigiisti de India e Chinia. Li adportis budismo e hinduismo a la regiono. Sanskrita skripto uzesis til la 4ma yarcento.

Maxima extenso dil imperio Srivijaya.

Quankam Mohamedani ja voyajis tra la peninsulo dum la 10ma yarcento, nur dum la 14ma e la 15ma yarcenti islamo establisesis forte en la regiono. Islamana religio adportesis al insuli dum la 13ma yarcento dal Araba ed Indiana komercisti. Samatempe, granda parto di la peninsulo jacis sub l'imperio Srivijaya, di religii Budista ed Hinduista.

"A Famosa", fortreso kreita dal Portugalani en Malaka.

Ye la 24ma di agosto 1511 Portugalana Afonso de Albuquerque konquestis Malaka[2], urbo en la peninsulo Malaya. En 1641 Nederlandani okupis l'urbo, kun la helpo dil sultano di Johor.

Britaniani arivis en la peninsulo Malaya en 1786, kande la sultano di Kedah farmis Penang a la Kompanio Britaniana dil Oriental Indii. En 1795, dum Napoleonala militi Nederlando permisis Britaniani okupar la peninsulo por preventar posibla Franca invado en la regiono. En 1819 Britaniani fondis Singapur, ed en 1824 li ja kontrolis komplete la peninsulo. Johor esis l'unika stato qua mantenis lua nedependo dum la 19ma yarcento. Dum la 19ma yarcento, Britaniani komencis stimular l'enmigro di Chiniani ed Indiani por verkar en la peninsulo.[3]

Japonian avioni A6M Zero kaptita dal federiti en 1942.

Japoniani komencis l'invado di Malaya peninsulo ye la 8ma di decembro 1941, la sequanta dio pos l'atako en Pearl Harbor. La batalii duris til la 31ma di januaro 1942, e rezultis Japoniana vinko. Kun l'invado, kreskis populala suporto a l'idei pri nedependo. En 1945 Japoniani ekpulsesis de Borneo, de la peninsulo Malaya e de altra Malaya insuli, exemple Labuan.

Malaizia (la peninsulo Malaya) divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 31ma di agosto 1957 sub formo di federuro. Tunku Abdul Rahman esis lua unesma chefministro ed Abdul Rahman di Negeri Sembilan esis l'unesma chefo di stato di la lando.

La federala sistemo adportis tensi a la regiono, inkluzite konflikto kun Indonezia, la nedependo di Singapur en 1965, e rasala tensi inter Malaiziani de raso Malaya, e Malalya-Chiniani. Ta konflikti kulminis en rasala tumulti ye la 13ma di mayo 1969. Pos ta konflikti, la chefministro Tun Abdul Razak lansis kontroversal ekonomikala programo por distributar richeso.

Dum la yari 1980ma dum l'administrado di la chefministro Mahathir Mohamad eventis epoko di rapida kresko ekonomikala ed en la urbi. L'ekonomio chanjis de agrokultivala vers industriala. Granda projekti, quale la turmi Petronas, la moderna Choseo Nordala-Sudala, o la nova administrala urbo, Putrajaya, kompleteskis.[4].

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. "The Great Cave of Niah" by Huw Barton
  2. (14ma di julio 2010) Malaysia. United States State Department. URL vidita ye la 14ma di septembro 2010.
  3. Amarjit Kuar. International Migration and Governance in Malaysia: Policy and Performance (en Angla). University of New England. URL vidita ye la 20ma di decembro 2011.
  4. (9ma di decembro 1996) "Bound for Glory". Time magazine (kopiuro de la texto originala.